Een onuitputtelijke bron voor fotografie

Luchtfoto’s

Amsterdam van boven: het verveelt nooit. De stad „lijkt Rotterdam wel”, zoveel wordt er gebouwd, zeggen de auteurs van een nieuw boek met luchtfoto’s. En: de stad is prachtig en wordt steeds mooier. Maar is ook nagenoeg vol.

Linksboven: Rokin e.o., onder: IJburg. Rechts: Durgerdam. Peter Elenbaas

Dat de binnenstad van Amsterdam te vol zou zijn, daar is vanuit de lucht niets van te zien. Wel zie je vele kleine mensjes lopen, door smalle straten en donkere stegen. Er rijden auto’s en trams en bussen en bakfietsen. Boten liggen of varen. Maar de lege plekken zijn vele malen groter; overal zie je stukken stoep en straat zonder toerist of transport. „Vanuit de lucht bezien”, zegt fotograaf Peter Elenbaas, „kunnen er bij wijze van spreken nog wel 100.000 mensen bij.”

Met journalist Lambiek Berends maakte hij De grote Amsterdam onbewolkt, een luchtfotoboek waarop vrijwel de hele stad van boven te zien is. Gekleurde arbeidershuisjes in Floradorp in Noord, de hoge dichtheid en het weinige groen in De Pijp, de platte daken in Betondorp. De stad met de blik van een almachtige. Het relativeert, vindt Elenbaas: in het grote geheel stelt één mensje eigenlijk weinig voor.

Dat is wat hem zo aan luchtfoto’s fascineert. Dat grote geheel, dat je op de grond nooit te zien zult krijgen. De stad zoals-ie op de tekentafel is bedacht. En de eindeloze details, die door de almaar verbeterende techniek op de foto’s steeds beter zichtbaar zijn. Een mannetje op een dakterras. Een fietstaxi. Een glazenwasser.

Bovendien zie je vanuit de lucht goed dat de stad steeds mooier wordt. De Zuidas komt op, de A’dam Tower op de kop van Noord is open, De Hallen deden de Kinkerbuurt verlevendigen. IJburg, „een gedurfd project”, is van braakliggend terrein tot stadswijk verworden. „De jaren 80 waren een dieptepunt, met veel lelijke, goedkope flats. Nu wordt er over het algemeen heel goed gebouwd”, zegt Elenbaas, die in 1980 begon met het fotograferen vanuit de lucht en meerdere ‘onbewolkt’-boeken uitbracht – behalve van zijn thuisplaats Amsterdam ook van Rotterdam, Groningen, Het Gooi en de Wadden.

Bekijk meer foto’s van Amsterdam van boven

Nagenoeg vol

De stad is nog lang niet af. In 2025 moeten er 50.000 woningen zijn bijgebouwd. De Noord/Zuidlijn is in aantocht. Het Centraal Station gaat op de schop. In 2017 begint de bouw van het Zuidasdok. „Het lijkt hier langzamerhand Rotterdam wel”, schrijven de auteurs in hun boek.

Eindhalte Noord/Zuidlijn in Noord. Peter Elenbaas

Nagenoeg vol lijkt de stad wel. Aan de noordrand is de stad omgeven door groen en slootjes. Het gemoedelijke Durgerdam, ook in het boek opgenomen, doet vanaf de waterkant gezien in de verste verte niet vermoeden dat er drukte op fietsafstand is. Het eindpunt van de Noord/Zuidlijn noemt Elenbaas een mooi ijkpunt: de rails houden op, het weiland begint. Ook na Osdorp kleurt het groen.

„De stad probeert wel uit te breiden”, zegt hij, „maar ik denk dat dat altijd tegen gehouden zal worden door mensen die van de natuur houden. Tot aan Haarlemmermeer, verder kan de stad niet. Ja, in het IJmeer zou je nog kunnen uitbreiden. Maar daar wordt Amsterdam echt geen miljoenenstad van.”

Peter Elenbaas

Dat in sommige buurten de huizen duurder worden en het opleidingsniveau van bewoners stijgt, is aan de details te zien. Cafés met picknicktafels en kleurenlichtjes op straathoeken, luxueuze tuinsets op dakterrassen, het gebrek aan waslijnen op de balkons. „De stad blijft een onuitputtelijke bron voor fotografie”, zegt Elenbaas. „Er gebeurt altijd wel wat en bij elke weersoort ziet het er anders uit. Ik zou elk jaar wel een boek kunnen maken.” De stad verandert eindeloos.

De grote Amsterdam onbewolkt, uitgeverij Bas Lubberhuizen, 208 pagina’s, € 39.99.