‘Dit is ons bandje: Scarlatti, Cage & Mitchell’

Schrijver David Mitchell treedt op met pianist David Greilsammer, die sonates speelt van Scarlatti en Cage. „We willen vormen van tijd tegenover elkaar zetten.”

Schrijver David Mitchell Guillem Lopez / AGE

‘Het is weer eens wat anders dan een boektournee door de Verenigde Staten, waarin ik twintig steden in drie weken bezoek en steeds dezelfde passage voorlees.” David Mitchell verheugt zich op de samenwerking met pianist David Greilsammer in de serie Scherpdenkers, deze donderdag in de Kleine Zaal van het Concertgebouw in Amsterdam. Aan de telefoon op woensdagochtend, vóór de eerste repetitie, zegt hij: „Ik heb geen idee of het eindresultaat gaat werken. David speelt sonates van Scarlatti en Cage, ik draag voor uit eigen werk. De verdeling is tweederde muziek, eenderde tekst. Ik geef toe, het klinkt een beetje als een bandje uit de jaren zeventig: Scarlatti, Cage & Mitchell.”

Mitchell is een zelfbenoemde Scarlatti-geek. Dus kende hij de hypnotiserende Scarlatti-Cage-cd van Greilsammer al toen zijn agent het verzoek tot samenwerking van het Concertgebouw in Mitchells mailbox liet ploffen. „Ik had het idee zelf nooit durven voorstellen, maar vind het zeer interessant. We hebben de neiging om figuren uit het einde van de achttiende eeuw als traditioneel te beschouwen, maar Scarlatti was heel innovatief, als een van de eersten beschikte hij over een piano. In zijn muziek kon hij opeens het verschil maken tussen hard en zacht, daartoe bestonden nog nauwelijks regels.”

„Net zo spraakmakend was John Cage, die in de twintigste eeuw experimenteerde met klankkleuren: de piano stopte hij vol papiertjes en touwtjes, met een mysterieuze schoonheid tot gevolg.”

Muzikale teksten

Mitchell (1969), beroemd van zijn roman Cloud Atlas, schreef ook een operalibretto. Gaan zijn tekstkeuzes vanavond letterlijk over muziek? „Ik hanteer enkele criteria. De teksten, uit mijn romans dan wel ongepubliceerd, moeten relatief kort zijn en op zichzelf staan. Sommige fragmenten gaan concreet over muziek, andere zijn muzikaal door het gebruik van ritme, rijm, alliteratie. En David stuurde me een lijst ‘kleuren en stemmingen’, dan wil hij bijvoorbeeld vijf minuten mysterie of een kort en stormachtig tekstje.”

Een onderliggend thema is de tijd. Verklaart dat de combinatie met Scarlatti en Cage? Mitchell laat een lange stilte vallen. „Tsja, weet je, mensen die de tijd proberen te verklaren, dat is net zoiets als vissen die het water willen duiden. We zitten er onvermijdelijk middenin, zonder tijd is muziek één vreselijke knal herrie. Alles gaat over tijd. Zelf denk ik bewust na over tijden, meervoud. Onze taal doet ons geloven dat er één maatstaf is om de tijd te meten. Ik zie het echter als een meervoudig concept: de biologische tijd, de dagelijkse tijd, de tijd die tijdens een auto-ongeluk opeens veel trager gaat, zoals ik zelf heb mogen meemaken.”

„In de negentig minuten die we op het podium hebben, willen we diverse vormen van tijd tegenover elkaar zetten. Ik zal een verhaal voorlezen over een man wiens gevoel van tijd op een andere snelheid opereert dan de rest van de wereld. Daarbij speelt David een zachte sonate van Cage.”