Deze politici zijn eerder voor groepsbelediging veroordeeld

Discriminatie

Aanzetten tot haat of discriminatie van een groep leidde eerder al tot gerechtelijke veroordelingen van politici. Janmaat en Joekes kregen boetes van duizenden guldens.

Foto ANP

Hans Janmaat (1997)

De uitspraken waar Tweede Kamerlid Hans Janmaat (Centrumpartij / Centrum Democraten) voor veroordeeld werd, klinken genuanceerd vergeleken met die van Geert Wilders. „Wij schaffen, zodra wij de mogelijkheid en de macht hebben, de multiculturele samenleving af”, zei hij in 1996 tijdens een demonstratie in Zwolle. Ook hadden hij en een partijgenoot leuzen geroepen als ‘Eigen volk eerst’, ‘Nederland voor de Nederlanders’ en ‘Vol is vol’.

Voor die uitspraken stond Janmaat in 1997 – hij was nog Kamerlid – terecht bij de rechtbank in Zwolle. Die veroordeelde hem wegens ‘aanzetten tot discriminatie van mensen wegens hun ras’; artikel 137d van het Wetboek van Strafrecht. In hoger beroep kreeg hij van het gerechtshof in Arnhem een voorwaardelijke celstraf van twee weken, plus 7.500 gulden boete. Janmaat was in 1995 en 1996 ook al veroordeeld wegens discriminatie. Toen kreeg hij boetes van 2.000 en 3.000 gulden.

De Centrum Democraten van Janmaat hadden in die tijd drie Tweede Kamerzetels. Volgens Janmaat toonde het vonnis aan „dat de Nederlandse Staat politieke rechtspraak niet schuwt om kritiek de mond te snoeren”.

Bij de volgende Tweede Kamerverkiezingen, in 1998, haalden de Centrum Democraten geen zetels meer.

Theo Joekes (1980)

Tweede Kamerlid Theo Joekes (VVD) was de kapingen en gijzelingen door Molukkers helemaal zat, eind jaren zeventig. Op 13 maart 1978 vielen drie Zuid-Molukkers het Drentse provinciehuis binnen, waar ze zo’n zeventig mensen gijzelden en één ambtenaar voor het raam executeerden.

Die avond – de gijzeling was nog gaande – hield Joekes een spreekbeurt bij de VVD-afdeling Maassluis. Hij zei dat de regering bij nog zo’n gijzelingsactie gewoon alle Zuid-Molukkers het land uit zou kunnen zetten.

Dat was aanzetten tot discriminatie, vond het OM. Begin 1980 moest Joekes zich verantwoorden voor de rechtbank. De VVD’er zei dat hij helemaal niet wilde discrimineren of aanzetten tot haat. Zijn opmerking was „speculatie en geen oproep”. „Ik heb slechts een praktische mogelijkheid willen aandragen”, zei hij.

Het OM nam het Joekes kwalijk dat hij het geweld van enkelen toerekende aan alle jonge Zuid-Molukkers. De officier van justitie eiste een boete van 1.000 gulden. De rechter nam die eis over. Na zijn veroordeling bleef Joekes nog negen jaar Tweede Kamerlid.