Klimaat

We moeten ervoor kiezen om het om te draaien

Een kort artikeltje over wat oud-politicus Jan Terlouw zei over klimaatverandering en het vertrouwen tussen burger en politiek leidde tot veel reacties.

Vorige week schreef ik een stukje over wat oud-politicus Jan Terlouw zei over klimaatverandering in De wereld draait door. Terlouw gaat ervan uit dat de opwarming van de aarde gemakkelijk op te lossen is omdat het niet zozeer een technologisch of economisch probleem is, maar een politiek probleem. Dat verbond hij met een gebrek aan wederzijds vertrouwen tussen politici en burgers.

Ik vroeg me af of het wel zo simpel was. Volgens mij is klimaatverandering vooral lastig op te lossen omdat het een verdelingsvraagstuk is en de veranderingen die ervoor nodig zijn alle aspecten van de samenleving raken – heel anders dan bijvoorbeeld zoiets als zure regen of het gat in de ozonlaag, die met een paar ingrepen aangepakt konden worden.

In korte tijd stroomde de mailbox vol met reacties. Een enkeling zei dat Terlouw geen idee had waarover hij het had. Hij behoorde tot een bevoorrechte groep die er altijd lekker warm bij had gezeten. Iemand anders vond dat Terlouw er mede aan schuldig was ‘dat de aarde er hopeloos voorstaat’. Ik kon de redenering niet helemaal volgen, maar ik geloof dat het iets met overbevolking en de aantasting van ecosystemen te maken had.

Overbevolking werd vaker genoemd. Zo schreef iemand:

‘Als de mens al verantwoordelijk is voor de opwarming van de aarde, dan ligt dit uitsluitend aan de enorme groei van de wereld bevolking. Dit impliceert immers: Meer verwarming, meer gas, meer koeien(vlees), meer benzine, meer auto’s, minder vis in de zee, enz., enz. Kortom er is maar één oplossing: minder mensen. Maar daar brandt geen politicus zich aan.’

Nou is mijn ervaring dat het wel meevalt met het benoemen van het thema overbevolking – en één onderwerp aanwijzen als oorzaak van een zo’n complex probleem is mij te simpel. Het benoemen van het probleem is gemakkelijker dan het vinden van een oplossing. De auteur van deze mail suggereert dat een deel van die overbevolking het gevolg is van het feit dat in ontwikkelingslanden kinderen een vorm van oudedagsvoorziening zijn. Dat is ongetwijfeld waar. En dat is dan weer deels te verhelpen door de welvaart in die landen te stimuleren (dus toch weer een verdelingsvraagstuk).

Maar de meeste reageerders waren het van harte met Terlouw eens – sommigen vonden dat ik een ‘hartverwarmend’ betoog goedkoop onderuit probeerde te halen. Een kleine greep uit de reacties:

  • Politici zijn angsthazen die geen keuzes maken, of kwaadwillend (zoals Trump, en al die Republikeinen die tegen iedere verandering stemden).
  • Ik geloof in de sturende kracht van een overheid die mijn korte termijn behoeftes onderdrukt.
  • De witte man (maar ook vrouw) is boos onder meer omdat men denkt een recht te hebben op onbeperkte vleesconsumptie, autorijden en vliegreizen, zonder op te hoeven draaien voor de externe kosten (dat mogen de mensen elders in de wereld of na ons doen). En dat recht mag absoluut niet ter discussie worden gesteld. En daarin vinden zij steun bij populistische politici, die ook kiezen voor ‘na ons de zondvloed’.

Lezers gingen ook in op mijn (retorische) slotvraag: wie stemt er straks op een partij die onze vliegvakantie naar Spanje ter discussie stelt?

‘De uitvindingen en onze manier van leven, waar de rest van de wereldbevolking ook hoopt ooit eens te arriveren zijn de oorzaken dat er grote problemen aankomen’, schreef iemand. Een 85-jarige mevrouw vertelde dat ze al jaren geen vlees meer at en verder niet zoveel mogelijkheden zag om iets te doen. Een ander suggereerde dat die vakantie naar Spanje misschien nog wel te redden was door vliegtuigen op zonne-energie te laten vliegen – een pleidooi over investeren in technologie.

Minder optimistisch was deze reactie: ‘Hoe schaarser de goederen, hoe heftiger de strijd zal worden. Overigens weten we allemaal al 50 jaar dat het helemaal fout gaat. Club van Rome 1968. Dus kom op, nu niet zeuren.’

En ten slotte er was een lezer die vroeg om dit youtube-filmpje te delen, in de hoop dat meer mensen de boodschap overnemen (tot het eind doorkijken):

Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.