Column

Een kunstenaar als premier

Bianca Stigter

Bush begon te schilderen nadat hij president was geweest en Churchill schilderde ter ontspanning tijdens zijn premierschap. Maar nog nooit heeft een zittende premier of president een tentoonstelling gehad bij een gerenommeerde galerie.

Nu is het zover. Edi Rama is minister-president van Albanië en exposeert bij Marian Goodman Gallery in New York. Wat hij exposeert heeft ook nog eens direct met zijn werk te maken: het zijn tekeningen die hij tijdens vergaderingen en besprekingen maakt op officiële papieren. Daarnaast exposeert hij kleine sculpturen van aardewerk en behang die beide weer op de tekeningen zijn gebaseerd: fel gekleurde abstracte droedels.

In het persbericht van de galerie wordt Rama geciteerd: „Ik begon te begrijpen dat mijn onderbewuste geholpen werd door mijn hand om kalm te blijven terwijl ik me moest concentreren op veeleisende onderwerpen.” De kalmte van zijn hand leert zijn hoofd wat essentieel is. Tsja. Het behang dat Rama van zijn droedels maakte, hangt ook in zijn kantoor en heeft daar als voornaamste functie staatshoofden en andere bezoekers te ontwapenen zodat ze openstaan voor ‘laterale ideeën’.

Rama (1964), opgeleid als schilder, heeft gelukkig wel meer gedaan dan droedelen. Toen hij in 2000 burgemeester werd van Tirana, de hoofdstad van Albanië, liet hij de huizen in de door decennia van communisme en corruptie totaal vervallen stad in geometrische banen felle kleuren schilderen. Er was veel kritiek op het project – Rama had zich beter kunnen bezighouden met de gebrekkige elektriciteits- en watervoorziening. Maar volgens Rama leidden de kleurige gevels juist een renaissance van de hoofdstad in. Mensen begonnen weer om hun stad te geven.

Ik ben benieuwd wat Rama verder nog van plan is. Sinds hij premier werd, is er in ieder geval meer hedendaagse kunst in de hoofdstad te zien dan zijn eigen. Voor het regeringsgebouw staan bijvoorbeeld paddestoelen van de Duitse kunstenaar Carsten Höller, de entree is een luifel vol lichtjes van de Fransman Philippe Parreno. Binnen is een centrum voor openheid en dialoog.

Daarnaast krijgen veel bunkers gebouwd onder het regime van dictator Enver Hoxa nu een culturele bestemming. Vorige maand opende in Tirana in een nucleaire bunker een museum om de onder Hoxa vervolgde personen te gedenken. Op het programma staat nog een museum over religie. Mooie initiatieven, maar ze halen het niet bij het schildersproject, dat Rama’s vriend Anri Sala in 2003 vastlegde in de video Dammi i Colori (‘Geef me kleuren’). De tekeningen zijn er slechts een laatste echo van.