Zet gewoon de thermostaat wat lager

Energie

Na jaren van dalingen stijgen de energieprijzen weer. Is dit het moment om een langdurig energiecontract af te sluiten?

Het is gedaan met de dalende kosten voor gas en licht. Na drie jaren van dalende energieprijzen, in totaal zo’n 200 euro per huishouden, stijgen de prijzen vanaf januari weer.

Bij Delta, meestal de eerste leverancier die zijn tarieven bekendmaakt, kost gas en licht komend jaar 19 euro meer, bij een verbruik van 3.500 kilowattuur elektriciteit en 1.800 m3 gas. Bij Essent is een gemiddelde klant volgend jaar 35 euro minder kwijt aan gas en stroom. Bij Eneco 66 euro per jaar meer. Bij Delta gaat het om een stijging van 19 euro.

Wat meer is: de oorzaken van de prijsstijging lijken blijvend te zijn. De olieproducerende landen sloten na acht jaar een akkoord over het verminderen van de olieproductie, in Groningen gaat de gaskraan verder dicht - met mogelijkheden tot verdere verlaging van productie - en de belasting op energie gaat omhoog. Verder staat in Frankrijk een groot aantal kerncentrales stil voor onderhoud. Allemaal redenen voor een kleiner aanbod en een hogere prijs. Nogal nadelig voor huishoudens met een variabele energieprijs. Is dit het moment om snel een langdurig contract met vaste prijzen af te sluiten?

Zo eenvoudig is het niet, zegt Hans de Kok, directeur van vergelijkingssite Pricewise. De energieprijzen voorspellen is als koffiedik kijken, zegt hij. „Als er iets gebeurt met de olie- of dollarprijs, dan vertaalt dat zich direct in de energieprijs.”

De wisselvalligheid van de energieprijs blijkt ook uit de schommelingen in de energieprijzen van de afgelopen jaren. Kreeg een gezin - 3.500 kilowattuur elektriciteit, 1.500 m3 gas - in 2009 een energierekening van 1.562 euro, twee jaar later was dat 1.263 euro, weer 24 maanden later 1.889 euro. Op dit moment liggen de jaarkosten op 1.688 euro.

Goed om te weten is ook dat een contract met vaste prijzen niet betekent dat de energierekening een vaste prijs is. Het merendeel van de prijs van energie bestaat namelijk niet uit kosten voor stroom en gas, maar uit kosten waar de energieleverancier niet over gaat, zoals belasting, btw en netbeheerkosten, de kosten voor stroomleidingen en gasbuizen.

En juist de belastingen zullen de komende jaren stijgen. Ben Woldring, oprichter van vergelijkingssite Gaslicht.com: „De omslag naar een duurzame samenleving kost geld. Belastingen als de Opslag Duurzame Energie en energiebelasting stijgen bijna ieder jaar.”

Hetzelfde geldt voor de netbeheerkosten: die stijgen komend jaar met gemiddeld 13 euro, door vervanging van oude aansluitingen en gemeentelijke belasting op kabels en leidingen in de grond.

Laat je niet overdonderen

Maar voor bijna 40 procent van de energierekening maakt een vast of variabel contract wel uit. Wat adviseren de vergelijkers zelf? Woldring raadt een contract aan met een vaste prijs en een looptijd van een jaar. „Je hebt zekerheid van prijs en veel leveranciers geven welkomstkortingen in het eerste jaar. Bij de langere contracten profiteer je maar één jaar van kortingen. Het enige voordeel van langer vastzitten is meer zekerheid.”

Woldring waarschuwt voor het overhaast afsluiten van driejarige contracten. Het is de contractduur die de energieleveranciers zelf actief aanbieden en de reden dat 22 procent van de huishoudens drie jaar aan een contract vastzit, terwijl maar 3 procent van de huishoudens een tweejarig contract heeft. Woldring: „Iemand belt ’s avonds op, vraagt of je weet van de prijsstijgingen en biedt drie jaar lang een tarief zonder prijsstijgingen.” Zijn tip: „Laat je niet overdonderen en vraag om een schriftelijk overzicht.”

Ook De Kok adviseert een eenjarig contract met vaste prijzen. Hij ziet wel de voordelen in van een langere contractduur. „Het kan lonend zijn als de prijzen dalen, maar het is lastig zover vooruit te kijken. En de tarieven bij korte contracten liggen op dit moment een fractie lager.”

Slaperstarief

En een variabel contract? „Eenjarig variabel kan ook, dan heb je geen zekerheid van prijs, maar als je het gevoel hebt dat de prijzen gaan dalen, is het prima”, zegt Woldring. Zijn ervaring is dat de meeste consumenten zekere kosten echter belangrijker vinden dan een kans op lagere prijzen. Bovendien: „Als je wilt speculeren op energie zijn er betere instrumenten dan de energierekening, zoals de beurs.”

De Kok noemt een ander argument tegen een variabel contract, namelijk dat de prijzen naar zijn verwachting op korte termijn niet zullen dalen. „De vaste prijzen stijgen al iets sinds de zomer, iets later stijgen dan meestal de variabele prijzen.”

Toch heeft 50 procent van de Nederlandse huishoudens volgens de Autoriteit Consument & Markt (ACM) een variabel contract met onbepaalde tijd, waarvan 31 procent nog nooit is overgestapt. Onverstandig, vindt De Kok het zogenoemde slaperstarief. „Bij een éénjarig contract ben je zekerder en goedkoper uit.”

Voor wie behalve op de prijs voor elektriciteit en gas wil besparen op te betalen belasting heeft De Kok wel een andere tip: minder verbruiken. „Dat is de enige manier om minder belasting te betalen. Weinig gas gebruiken en de thermostaat een graadje lager zetten.”