Unesco beschermt Belgisch bier

Immaterieel erfgoed Unesco heeft de Belgische biercultuur op de lijst van te beschermen immaterieel erfgoed gezet. Maar is dat wel nodig?

Foto AFP/Emmanuel Dunand

Unesco beschermt cultureel erfgoed. Sinds het opblazen van de Bamiyan, die twee gigantische boeddha’s in Afghanistan, heeft de wereld in de gaten dat het niet goed gaat met die doelstelling. Daarna volgden tempelcomplexen in Irak en Syrië: als ze al niet de bombardementen van Britten en Engelsen hadden overleefd, vielen ze wel in handen van extremistische en iconoclastische islamieten.

Toch heeft Unesco, de VN-organisatie voor onderwijs, wetenschap en cultuur, enkele jaren geleden besloten tot uitbreiding van het takenpakket. De organisatie zoekt nu ook naar ‘representatief immaterieel erfgoed’ om te beschermen.

Hoe werkt het? Landen kunnen voorstellen sturen naar Unesco. Diplomaten in dienst van die organisatie bepalen vervolgens op grote internationale conferenties welke gebruiken, gewoontes of rituelen op de lijst komen.

Onlangs was er weer zo’n bijeenkomst, in Addis Abeba, de hoofdstad van Ethiopië. Tot het uitverkoren immaterieel erfgoed behoorden onder meer Kozakkenliederen uit Oekraïne, een bijzondere wijze van pottenbakken uit Portugal en, ja, de Belgische ‘biercultuur’.

Wat betekent deze bescherming? Dat België de verzekering heeft gekregen dat de wereldgemeenschap haar nationale biercultuur voor altijd wil behouden, ook als niemand het bier meer wil drinken – een slechts imaginaire situatie.

De lijst van immaterieel erfgoed is niet onomstreden. Niet voor niets talmde Nederland jarenlang met de ondertekening van het onderliggende verdrag. Hoofdprobleem: wat de een als een waardevolle traditie ziet, is voor de ander een obstakel tot vooruitgang. Neem vrouwenbesnijdenis. Of de dansrituelen van medicijnmannen. Als dit vergezocht klinkt: in Addis Abeba besloot Unesco vorige week om een Oegandese muzieksoort op de lijst te zetten die alleen kan klinken met de huiden van bedreigde diersoorten.

Nederland overwoog het Sinterklaasfeest voor te dragen, maar kwam daarvan terug. Nu hoopt ons land het molenaarsvak op de lijst te krijgen.

Natuurlijk, het is begrijpelijk dat landen enkele fysieke uitingen van archaïsche gewoontes willen behouden. Dus niet het molenaarsvak, wel de molens. Maar daarvoor bestaat die andere lijst van Unesco. En de musea. Met landbouwwerktuigen, dansjurken, typemachines of martelwerktuigen. Deze musea hebben iets gemeen met de Belgische biercultuur: ze functioneren prima zonder stempel van Unesco.