Stem niet op mij, zegt Dijkgraaf

geenpeil

Een stem op GeenPeil is een stem op jezelf, stelt partijleider Jan Dijkgraaf. Hij zal slechts doen wat de leden hem opdragen.

Initiatiefnemer Jan Dijkgraaf op de persconferentie van GeenPeil in de Prodentfabriek in Amersfoort. Foto Bram Petraeus

Levende stemkastjes. Dat zijn de Kamerleden van GeenPeil, als de nieuwe politieke partij zetels haalt bij de verkiezingen in maart. Ze zijn geen politici, alleen pure volksvertegenwoordigers die direct stemmen wat de leden online beslissen, is het streven van GeenPeil. Dit maakten partijleider Jan Dijkgraaf en initiatiefnemer Bart Nijman maandag bekend bij de lancering van de partij in Amersfoort. GeenPeil zegt de democratie te willen „redden” uit de handen van „beroepspolitici die hun kiezers haten”. GeenPeil komt voort uit het initiatief van website GeenStijl dat dit jaar een referendum over het associatieverdrag met Oekraïne afdwong.

Een „positieve partij”, moet het worden. Toch komt ze voort uit teleurstelling. Nadat 61 procent van de kiezers in het raadgevend Oekraïne-referendum ‘nee’ stemde, zoekt het kabinet wegen om het associatieverdrag met Oekraïne tóch te ratificeren. Minister-president Mark Rutte (VVD) kwam met een „hartekreet” aan gematigde oppositiepartijen om hem daarin te steunen. Rutte is bang voor instabiliteit aan de oostgrens van Europa. De inmenging van Rusland in Syrië gebruikte hij als schrikbeeld, toen hij vertelde over de „vacuümbommen” die Rusland op Aleppo gooit. „Europa moet eensgezind zijn tegen landen die dit doen.”

De oppositiepartijen – nodig voor een meerderheid in Tweede en Eerste Kamer – gaven Rutte later de kans om opnieuw in Brussel te gaan praten over de voorwaarden voor ondertekening van het Oekraïneverdrag. Daardoor hebben de ‘nee’-stemmers het gevoel dat ze worden genegeerd.

„Aanrander” Rutte

Woest zijn ze erover bij GeenPeil. Dit laat precies zien, zeggen Dijkgraaf en Nijman, dat politici hun kiezers niet serieus nemen. Dijkgraaf: „Rutte is de aanrander die de vrouw wel ‘nee’ hoort zeggen, maar niet stopt, omdat ze volgens hem eigenlijk ‘ja’ bedoelde. […] Wij geven de democratie terug aan de kiezer, we gooien vacuümbommen op deze verkiezingen.”

GeenPeil belooft 24 uur per dag direct cameratoezicht in de fractiekamer als de partij zetels krijgt bij de verkiezingen in maart. De partij is niet links, niet rechts. Over ieder onderwerp wordt apart gestemd door de leden, online, of via een app. Dijkgraaf: „Niemand wordt gedwongen overal op te stemmen, je mag stemmen op de onderwerpen die je interesseren.”

Een opkomstdrempel? Die is er niet. Twee stemmen zouden al voldoende zijn om potentiële GeenPeil-Kamerleden te dwingen die stemmen te volgen. Ook als die twee leden een zeer extreem standpunt zouden innemen. Pech gehad voor de rest, zegt GeenPeil – had je maar moeten meestemmen. Er bestaat een risico dat stemmingen worden ‘gekaapt’ door leden van andere partijen, lobbyisten of activisten, die dan wel eerst lid moeten worden van GeenPeil. De website GeenStijl, waaruit GeenPeil voortkomt, is meester in het kapen van stemmingen.

Politieke verbonden zijn voor GeenPeil taboe, net als debatten. Wel wordt meegestemd over voorstellen van andere partijen. Hoe eigen initiatiefwetsvoorstellen een meerderheid moeten krijgen is onduidelijk – daarvoor zal toch gesproken moeten worden met andere partijen.

Onbekende kandidaten

De kandidaat-Kamerleden zijn nog niet bekend. Er lopen gesprekken met kandidaten. Volgens Nijman worden het mensen die gespecialiseerd zijn in bestuursrecht en WOB-procedures; ze moeten onderzoek doen naar „allerlei onderwerpen” en initiatiefwetsvoorstellen indienen.

Nijman en Dijkgraaf kwamen gespannen over. Nijman gaf dat ronduit toe: „Ik ben bloednerveus.” Dijkgraaf las met een glaasje water een tekst voor van de autocue. Hij zei het „Leger des Peils” weer op de been te willen brengen – vrijwilligers die geld en leden moeten binnenbrengen. In Amersfoort ging het om een vrij klein leger. De helft van het zaaltje was gevuld met journalisten; er waren enkele tientallen belangstellenden op de presentatie afgekomen.