Jonge vaders zijn vaker 40+. En dat is geen enkel probleem

Vier vragen Vroeger trouwden mensen pas als ze zich dat konden veroorloven. Dus waren veel vaders al oud. Die trend doet zich nu weer voor. “Ik heb dit altijd gewild”, vertelt een oudere vader.

Kees Tabak is 66, zijn zoon is 6 maanden. "Ik heb dit altijd gewild. Hij is mijn allereerste kind." Foto Gino Kleisen

Steeds meer baby’s hebben bij hun geboorte een vader die ouder is dan veertig jaar. In 2015 had 16 procent van de kinderen die dat jaar ter wereld kwamen een vader die veertigplusser was. Twintig jaar geleden was dat slechts bij 10 procent van de toen geboren kinderen het geval. Dit blijkt uit dinsdag gepubliceerde cijfers van het CBS. Ook het aantal vijftigplus-vaders steeg de afgelopen twintig jaar: bij 0,8 procent van de pasgeborenen in 1995 tot 1,5 procent vorig jaar. De gemiddelde leeftijd van een vader bij de geboorte van het eerste kind is 32,5 jaar. De moeders zijn bij hun eerste kind gemiddeld 29,6.

1 Hoe komt het dat mannen op latere leeftijd kinderen krijgen?

Niet alleen door de vader. Het leeftijdsverschil tussen de vader en de moeder blijft ongeveer drie jaar. „Dus als de moeders ouder worden, dan worden de vaders dat ook. Het is niet zo dat mannen zo nodig later kinderen willen”, zegt Aad Liefbroer, hoogleraar demografie aan twee universiteiten en verbonden aan het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut.

Het past in de trend dat kinderen krijgen wordt uitgesteld tot de opleiding is afgemaakt en de vrouw haar loopbaan is begonnen. Ook speelt financiële onzekerheid een rol, volgens hoogleraar vaderschap Renske Keizer:

„Gezien de financiële crisis en de tijdelijke contracten waarmee mensen worden geconfronteerd kan ik me het uitstel voorstellen.”

En dan is er nog de vader die na een scheiding met een nieuwe partner aan kinderen begint, de zogenoemde tweede leg. Ruim 37 procent van de huwelijken eindigt in scheiding.

2 Heeft het verschijnsel oudere vader zich eerder voorgedaan?

Ook vroeger hebben mensen het kinderen krijgen in economisch moeilijke tijden uitgesteld. Volgens Liefbroer was in het begin van de twintigste eeuw de gemiddelde leeftijd van kinderen krijgen hoog. „Men trouwde pas als men zich dat kon veroorloven. Na de oorlog begon die leeftijd in Nederland weer te dalen.”

Ook een tweede leg was voor vaders vroeger gebruikelijk, meestal niet na een scheiding maar na de dood van hun eerdere vrouw in het kraambed.

3 Wat zijn de voor- en nadelen van ouder vaderschap?

Volgens Keizer hebben oudere vaders meestal meer stabiele financiën en dat maakt het gezinsleven stabieler. „Oudere vaders zijn wellicht minder actief”, zegt ze. „Ze stoeien minder, blijkt uit onderzoek. En stoeien, wat speciaal vaders doen, is goed voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind. Daarnaast geldt: hoe ouder de vader, hoe kleiner de kans dat de grootouders nog leven.” Verder vermoedt Keizer vanuit sociologisch perspectief weinig verschil met jongere vaders.

4 Maakt de leeftijd van de vader in medische zin verschil?

Kinderen van oude vaders hebben een iets hogere kans op autisme, op schizofrenie, op leukemie en misschien ook op ADHD en een bipolaire stoornis (manische depressie). Bij vaders van in de dertig is de kans op een autistisch kind 20 procent hoger dan bij twintiger-vaders. Dat is een verwaarloosbaar verschil. Bij veertigers is de kans 80 procent hoger en boven de vijftig is de kans meer dan verdubbeld. Dat gaat tellen.

De vraag is hoe het komt. Ligt het aan veranderingen in het sperma? Misschien. Er zijn wel meer genfouten in sperma van oudere mannen aangetroffen. En de regelmechanismen rond de genen in het sperma (de epigenetica) verandert ook.

Een andere hypothese zegt dat mannen die op hogere leeftijd nog aan kinderen beginnen zelf al aanleg hebben voor autisme of schizofrenie. Misschien zonder dat die aanleg hinderlijk tot uiting is gekomen. En die aanleg geven ze door. Het is geen uitgemaakte zaak waar de oorzaak zit.