Column

In het Cannes van Afrika heeft liberaal zijn grenzen

Een ‘Master Class’ is een groot woord. Bij filmfestivals komt dat neer op een openbaar interview, met twee of drie vragen uit de zaal. Zo ook op het Marrakech Film Festival, door filmliefhebber koning Mohammed VI van Marokko opgericht vlak na zijn troonsbestijging in 1999, en aan zijn 16de editie toe. Paul Verhoeven is dit jaar eregast.

Het Cannes van Afrika, noemt de Hongaarse juryvoorzitter Béla Tarr het festival onder de dadelpalmen van hotel La Mamounia, luxepleisterplaats voor de elitegasten – als een soort hommage aan Tarr, de zwaarmoedige meester van mist, regen en tranen, hangen er op dag één zowaar grauwe wolken boven de stad.

Cannes is misschien wat hoog gegrepen, wel trekt het festival al jaren grote, veelal wat oudere namen – Scorsese, Coppola, Binoche, Rampling, Murray, Huppert. De filmpers kan ze hier spreken in een unieke, relaxte setting. Hollywood laat het in 2016 afweten; beleid of angst voor terreur? Sinds de bomaanslag op toeristenmarkt Djemaa el Fna in 2011 is de beveiliging rond het Palais de Congrès al vrij extreem.

Marrakech heeft de tering naar de nering gezet. In de jury van Béla Tarr is arthouse dominant, terwijl de Russische cinema dit jaar centraal staat in het filmprogramma. Dat hangt ook samen met het staatsbezoek van koning Mohammed VI aan Moskou in maart, vertelt de correspondent van het Russische persbureau Tass. „Zie dit maar als deel van de wittebroodsweken.”

Waarom Paul Verhoeven hier is? „Mijn producent Saïd ben Saïd en Isabelle Huppert vertelden me dat het fantastisch is”, zegt de Nederlandse regisseur. „Dus hier ben ik.” Voor het eerst in twintig jaar, voegt hij eraan toe tijdens zijn Master Class: toen verkende hij in Marrakech de opties om zijn nooit gerealiseerde epos over de kruistochten met Arnold Schwarzenegger hier te filmen. En wie weet: een film over de historische Jezus is een van de plannen waaraan hij momenteel met producent Ben Saïd werkt. Dat vereist een oriëntaalse setting én een liberaal klimaat.

De zaal hangt aan Verhoevens lippen terwijl hij met typerend enthousiasme over Elle, Isabelle Huppert („zo dapper, vervalt nooit in clichés”), Rutger Hauer en Arnold Schwarzenegger praat, alsmede over zijn afkeer van computereffecten, die regisseurs dwingen zich exact te houden aan vooraf in het storyboard afgesproken shots. En uiteraard gaat het over ironie, zwarte humor en provocatie. Zijn interviewer kondigt plots aan ‘die scène’ uit Verhoevens thriller Basic Instinct te vertonen. „O ja, die scène”, zegt Verhoeven. Hij kijkt wat beduusd als die scène afbreekt vlak vóór het beruchte moment, als Sharon Stone haar benen over elkaar slaat om Michael Douglas en haar politie-ondervragers te laten zien dat zij geen slipje draagt. Want liberaal heeft zijn grenzen in Marrakech.