Opinie

Carrière maken? Leg die smartphone eens weg

Afleiding Jezelf online profileren, om zichtbaar te zijn op de arbeidsmarkt? Volstrekt onnodig, betoogt Cal Newport. Sociale media zijn eerder schadelijk voor je carrière.

Illustratie David Saracino

Ik ben millennial, informaticus, ik schrijf boeken en houd een blog bij. Binnen dat profiel zou je verwachten dat ik de hele dag op Twitter, Facebook, of Reddit zit, maar niets is minder waar. Ik heb nog nooit een account op een van die sociale netwerken gehad.

Op dit moment maakt me dat een volstrekte outsider, maar ik denk dat meer mensen er baat bij zouden hebben sociale media de deur uit te doen. Sociale media hebben allerlei donkere kanten, van de erosie van gemeenschapszin tot de culturele oppervlakkigheid die ze prediken, maar mijn argument is vooral pragmatisch: sociale netwerken zijn simpelweg schadelijk voor je carrière.

Die bewering druist natuurlijk volledig in tegen het idee dat sociale netwerken juist heel waardevol kunnen zijn wanneer je ze professioneel inzet. Via sociale media kun je jezelf immers als ‘merk’ presenteren op de arbeidsmarkt. Daarmee open je deuren naar unieke kansen die je anders niet gehad zou hebben, is het idee. Je bouwt er een netwerk mee op van mensen die je vervolgens weer verder kunnen helpen. Sterker nog: mensen van mijn generatie zijn bang volledig onzichtbaar te zijn op de arbeidsmarkt, wanneer ze zouden stoppen zichzelf online te profileren.

One-manshow

In een recent artikel in New York Magazine beschrijft journalist en voormalig blogger Andrew Sullivan het moment waarop hij zich verplicht begon te voelen zijn blog om het half uur bij te werken. „Het lijkt wel alsof iedereen met een Facebookprofiel en een smartphone zich ineens verplicht voelt een stressvolle onemanshow te runnen”, schrijft hij. „Het eens zo onvoorstelbare tempo van de professionele blogger, is nu de standaard geworden.”

Ik denk dat dit gedrag volkomen misplaatst is. In een kapitalistische economie worden unieke en waardevolle vaardigheden door de markt beloond. Gebruik van sociale media is niet uniek, en zeker niet waardevol. Elke zestienjarige met een smartphone kan een mooie hashtag bedenken, of een artikel reposten dat vervolgens viral gaat. Het idee dat wanneer je je maar lang genoeg met dit soort waardeloze activiteiten bezighoudt, de optelsom ervan uiteindelijk wél waardevol voor je carrière is, heeft veel weg van het dubieuze idee dat het prima zou zijn consumenten te misleiden, omdat ze uiteindelijk zelfs aan een placebo iets hebben.

Professionele successen behalen is moeilijk, maar niet ingewikkeld. Het enige wat je nodig hebt om te presteren is het beheersen van een ambacht, en het vermogen dat ambacht in te zetten voor dingen die mensen belangrijk vinden. Deze filosofie wordt misschien nog wel het mooist samengevat in een advies dat komiek Steve Martin aspirant-acteurs altijd gaf: „Wees zo verschrikkelijk goed, dat niemand je kan negeren.” Pas wanneer je dat doet, wijst de rest zich vanzelf. Ongeacht het aantal volgers op je Instagram-account.

Hoe sterk leidt je smartphone je aandacht af? Tech-redacteur Wouter van Noort probeerde het uit. Tekst gaat verder na de video.


Video: Joram Bolle en Elze van Driel

Kansen in overvloed

Een veel gehoorde kritiek op mijn ideeën over sociale media is dat het gebruik ervan ‘toch geen kwaad’ kan. In navolging van mijn argument dat het bezitten van specifieke vaardigheden en creëren van waarde het meest van belang is: waarom diezelfde vaardigheden niet tentoonspreiden op sociale media, zodat je in contact komt met de juiste mensen, en daardoor interessante kansen krijgt? Ik heb hier twee bezwaren tegen.

Om te beginnen zijn nuttige connecties en interessante kansen niet zo schaars als veel mensen doen vermoeden. Op het moment dat ik mezelf als schrijver en wetenschapper omhoog werkte in de academische wereld, kreeg ik vanzelf meer interessante aanbiedingen dan ik ook maar kon benutten. Ik gebruik online inmiddels zelfs filters om het aantal aanbiedingen en introducties enigszins te beperken.

Mijn onderzoek onder succesvolle werknemers en zelfstandigen bevestigt dat deze ervaring gedeeld wordt: hoe waardevoller je bent op de arbeidsmarkt, hoe meer kansen vanzelf jouw kant op komen. Voor de helderheid: ik wil absoluut niet zeggen dat goede connecties niet belangrijk zijn, maar ik denk wel dat sociale media niet nodig zijn ze aan te trekken.

Mijn tweede bezwaar richt zich op het idee dat sociale media ‘geen kwaad’ zouden kunnen. Bedenk je eens hoe waardevol het vermogen is je te kunnen concentreren op je werk, zonder telkens afgeleid te worden. Dat vermogen wordt steeds belangrijker in een complexer wordende economie, maar sociale media zetten dat vermogen ook steeds verder onder druk. Hoe meer je – even snel tussendoor – actief bent op sociale media, hoe meer je de hersenen aanleert ‘even’ naar die telefoon te grijpen wanneer ze verveeld raken.

Passieve houding

Is die pavlovreactie er eenmaal ingeslopen? Dan wordt onafgebroken en geconcentreerd taken afmaken, zonder de afleiding van zo’n verslavende quick fix, alleen maar moeilijker. Toegegeven, mijn grootste afkeer van sociale media komt niet zo verwonderlijk voort uit de angst me niet goed meer te kunnen concentreren op mijn werk – dé vaardigheid waar ik als wetenschapper mijn brood mee verdien.

De gedachte iets in mijn leven toe te laten dat mijn aandacht doelbewust fragmenteert, is voor mij net zo eng als roken voor een topsporter. En dat zou het eigenlijk voor iedereen moeten zijn die ook maar enigszins serieus met zijn werk bezig is.

Maar misschien nog wel belangrijker dan mijn praktische bezwaren tegen het idee dat sociale media ongevaarlijk zijn voor je carrière, is mijn bezwaar tegen de gedachte die erachter schuilgaat. Je volledig wijden aan je eigen ‘social mediamerk’ lijkt mij een vrij passieve houding ten opzichte van carrièregroei. Het leidt de aandacht namelijk af van wat écht belangrijk is om hogerop te komen: waardevolle dingen creëren en de wereld ervan overtuigen dat jouw werk ertoe doet. Jezelf presenteren als merk is verleidelijk – helemaal voor mensen van mijn generatie, die zijn opgegroeid met het idee je altijd te moeten onderscheiden – maar de activiteit zelf is verre van productief.

Sociale netwerken zijn ontzettend leuk, maar je houdt jezelf voor de gek als je denkt dat jouw Twitter-berichten en Facebook-likes nuttig zijn voor je carrière. Wil je echt een stempel op de wereld drukken? Leg je smartphone dan weg, stroop je mouwen op, en ga aan het werk.

©The New York Times
Vertaling: Anne Corré