Ruim je Facebook op voor het te laat is

Imago Je Facebook-identiteit wordt steeds belangrijker. Sollicitaties, verzekeringen, daten, een huis huren: een ongepaste foto of statusupdate kan funest zijn. Ook al is die jaren oud.

Dado Ruvic/Reuters

Zelfs Mark Zuckerberg zette ooit dingen op Facebook waar hij zich nu voor zou generen. In 2006 stonden punkbands Fall Out Boy en My Chemical Romance bij zijn favoriete muziek. Op zijn profielfoto keek hij zittend op het strand verveeld in de lens, alsof hij met zijn ouders op vakantie was. Bij interesses stond onder meer – hou je vast – ‘domination’. En zijn favoriete citaat: ‘Never run out of ammo’ (ammunitie).

cgfhwftxiaawywg
Bijna iedereen heeft z’n jeugdzondes op sociale media. Een dronken avond op skivakantie, een impulsieve sneer naar een collega, enthousiast gedeelde Farmville-prestaties. Of die keer dat je in een melige bui een sneeuwpenis maakte en ermee op de foto ging. Sociale media, en Facebook in het bijzonder, hebben in de afgelopen tien jaar een transformatie ondergaan. Wat begon als een studentikoos lolletje, is nu je online visitekaartje. Maar het is voor veel mensen net zo goed al jarenlang een openbaar dagboek – en niet per se met het belang van een smetteloos internetimago voorop.

Zoiets gold voor meerdere sociale media: Twitter stond de eerste jaren na oprichting vol met berichtjes als ‘werk #geenzin #kater’. Op Hyves waren veel gebruikers prominent lid van groepen gewijd aan elk weekend dronken worden, of potloden stelen bij IKEA. Professioneel doen deed je maar op LinkedIn.

Eén van de grootste verzekeringsmaatschappijen van Groot-Brittannië kondigde deze maand aan de premie van een autoverzekering te willen afstellen op hoe roekeloos je Facebook-gedrag overkomt.

On this day

Tegenwoordig zijn we ons bewuster van ons Facebook-imago. Dat komt door eigen ervaringen en breed in de media uitgemeten schandalen, maar ook door een functie die Facebook vorig jaar introduceerde. Met ‘On This Day’ krijg je bovenaan je tijdlijn een oude statusupdate van jezelf te zien die precies zoveel jaar geleden geplaatst werd. Soms werkt het zoals Facebook wil, en word je verrast door een dierbare herinnering. Maar vaak heeft het ook een ander effect. Je denkt: oei, zette ik dát toen op Facebook?

In een wereld, bovendien, waarin met toenemende mate online screening, big data en gezichtsherkenning een rol spelen. „Denk bijvoorbeeld aan een werkgever die een sollicitant googelt, maar ook aan bedrijven en overheidsinstanties die data van sociale media scrapen”, zegt Bart Schermer, universitair docent bij het Centrum voor Recht in de Informatiemaatschappij aan de Universiteit Leiden. Vorig jaar gaf hij een college over gênante foto’s op sociale media bij de ‘Universiteit van Nederland’, het online platform met colleges van wetenschappers. Schermer nu, via de telefoon: „Een voorbeeld: een van de grootste verzekeringsmaatschappijen van Groot-Brittannië kondigde deze maand aan de premie van een autoverzekering te willen afstellen op hoe roekeloos je Facebook-gedrag overkomt.”

Facebook blokkeerde het plan op het laatste moment (de gebouwde app kreeg bij nader inzien toch geen toegang tot gebruikersdata), maar het toont hoe belangrijk onze Facebook-identiteit is, en steeds meer wordt, voor andere onderdelen van ons leven. Doordat meer en meer apps en diensten een snelle koppeling met Facebook faciliteren, wordt die identiteit steeds breder ingezet. Wie via Airbnb op vakantie wil, wordt aangemoedigd zijn profiel te koppelen, zodat potentiële verhuurders kunnen inschatten wie ze in huis halen. En datingapp Tinder is ook gebouwd op een dikke laag Facebook: je koppelt de twee diensten aan elkaar zodat anderen je kunnen beoordelen op je profielfoto en je connecties. Kortom: wie je op Facebook bent, heeft effect op essentiële zaken als werk, wonen en relaties.

De context kan vervagen

En daar heb je zelf maar tot op zekere hoogte controle over. Het gevaarlijkst, zegt Schermer, is dat de context waarin iets geplaatst is, kan vervagen. Dat je niet weet hoe één willekeurige update of foto een eigen leven kan gaan leiden. „Tussen allerlei andere foto’s beelden valt die ene onhandige foto niet zo op,” zegt hij. „Van mij bestaan ook foto’s met een biertje en een gekke bek. Zou je me niet kennen en alleen die zien, dan denk je: daar hoef ik echt geen college van.”

Ook Zuckerberg herzag zijn strandfoto en onhandige citaten op den duur. Daar kan hij niet meer mee aankomen, nu hij op bezoek gaat bij presidenten en zijn bedrijf moet verdedigen tegen beschuldigingen van privacyschending en kwaadaardige bedoelingen. Op de openbare profielpagina van de Facebook-oprichter vandaag de dag: keurige foto’s van een bijeenkomst in Peru met tientallen wereldleiders. Een rijtje afgeronde opleidingen. Tussen zijn interesses: Radiohead, The West Wing en Plato. En bij zijn favoriete citaten staan ongevaarlijke oneliners van Picasso en Einstein.

Dat lijkt de enige oplossing voor iedereen die sociale media al langere tijd gebruikt en wil voorkomen dat oude bijdragen als een boemerang terugkomen: met regelmaat je eigen pagina’s tegen het licht houden. Ze opschonen. Schermer: „Je kunt natuurlijk een digitale kluizenaar worden, maar dat is ook weer verdacht.”