Overzicht: de NRC-verhalen over Football Leaks

Hoe verbergt Ronaldo zijn miljoenen? Welke bijzondere clausules staan er in de contracten van Nederlandse voetballers? Onthullingen uit Football Leaks samengevat in NRC-verhalen.

Foto Mads Nissen/ Politiken

Foto Mads Nissen/ Politiken

1. Wat is Football Leaks?

Zestig journalisten uit twaalf landen onderzochten maandenlang 1,9 terabyte aan documenten over het Europese voetbal. Der Spiegel heeft de documenten verkregen en deelde ze met de EIC-partners, waaronder NRC. Het bleek een goudmijn aan contracten, facturen, e-mails, bankafschriften en meer - 18,6 miljoen documenten. Het internetplatform Football Leaks publiceerde eerder al documenten, met grote gevolgen. Lees hier meer over het project.

Foto Daniel Ochoa de Olza/ AP

Foto Daniel Ochoa de Olza/ AP

2. Cristiano Ronaldo en zijn verborgen miljoenen

De Portugese topvoetballer Cristiano Ronaldo heeft eind 2014 63,5 miljoen euro weggesluisd naar een belastingparadijs. Deze belastingontwijking bespaarde hem ongeveer 35 miljoen euro. De spits van Real Madrid liet zich, elf dagen voordat in Spanje de wet werd aangepast, zijn toekomstige sponsorinkomsten uitbetalen. Het geld bracht hij via twee Ierse bedrijven onder bij brievenbusfirma’s op de Maagdeneilanden, waar geen vennootschapsbelasting bestaat. Die boekten het door naar een Zwitserse bankrekening van Ronaldo.

Ook een trainer als José Mourinho maakt gebruik van trucs om zijn vermogen weg te sluizen. Hoe hij en Ronaldo dat precies doen, zie je in deze NRC-animatie.

Foto Ozan Kose/ AFP

Foto Ozan Kose/ AFP

3. Elk aspect van het spel wordt uitgedrukt in geld

Behalve topsporter zijn voetballers ook beleggingsobject en ondernemer. Niet alleen transfers, ook doelpunten en wissels worden uitgedrukt in geld. Geef je de bal nog wel af als je per goal wordt betaald? Het aantal minuten dat Robin van Persie speelt bij het Turkse Fenerbahçe en de goals dat Pelle, Van Dijk en Tadic maakten voor Southampton: de vergoeding daarvoor is vastgelegd in hun contracten.

Foto Javier Barbancho/ El Mundo

Foto Javier Barbancho/ El Mundo

4. John had 1,9 terrabyte aan voetbalgeheimen en deelde ze

John - niet zijn echte naam - klopte aan bij Der Spiegel met acht harde schijven, samen 1,9 terabyte vol documenten uit de voetbalwereld. Het is het grootste datalek uit de sportgeschiedenis. Wat beweegt John om naar het mediabedrijf te stappen en waarom deelt hij deze informatie? Lees hier over de duistere kant van Football Leaks.

NRC

NRC

5. Deal van de dag

NRC bericht elke werkdag in de ‘Deal van de dag’ op basis van documenten uit Football Leaks uit de binnenwereld van het internationale voetbal. Alle afleveringen op een rijtje: [1.] Wie een topvoetballer contracteert, krijgt het hele gezin erbij, over Joshua Brenet, [2.] 1,95 miljoen voor een oud-vakbondsman, over zaakwaarnemer Rob Jansen, [3.] Hoe Sporting van Khalid Boulahrouz af kwam, over de ontbinding van het Portugese contract van Boulahrouz, [4.] Ryan Babel, rijk en verveeld in de woestijn, over het stijlicoon Ryan Babel, [5.] Bij AZ moeten spelers verplicht op Nederlandse les, [6.] Bij Twente is de lunch voor eigen rekening, over Luc Castaignos, [7.] Een niet te stuiten rommelaar, over de Belgische spelersmakelaar Luciano d’Onofrio, [8.] Dubbelspel van vader en zoon bij FC Porto, over spelersmakelaar Alexandre Pinto da Costa, [9.] Vuil spel met de familie Lerby, over Søren Lerby, [10.] Pini Zahavi en de spookspelers op Cyprus, over voetbalmakelaar Zahavi en club Apollon Limassol, [11.] De wisselkoers van VfL Wolfsburg, over Riechedly Bazoer, [12.] Drenthe: bloemlezing van een roemloze aftocht, over Royston Drenthe, [13.] Ook een mijardair kan niet altijd winnen, over AS Monaco-eigenaar Dmitri Rybolovljev, [14.] Een autocoureur wanhopig op zoek naar olie, over Isaac Tutumlu en [15.] De neef van Zlatan zoekt naar ‘die ene goede voorzet’, over spelersmakelaar Adnan Ibrahimovic.

Foto Ed Oudenaarden/ ANP

Foto Ed Oudenaarden/ ANP

6. Zaakwaarnemer Laudrup kreeg miljoenen voor transfers

De manager van de Deense oud-voetballer en coach Michael Laudrup verdiende in diens tijd als coach bij de Welshe club Swansea City miljoenen aan transfers. Dit was deels de reden voor Laudrups ontslag in 2014, zo blijkt uit documenten van klokkenluidersplatform Football Leaks.

Bewerking NRC

Bewerking NRC

7. Fiscale strop voor clubs: belastingdeal ten einde

Profclubs en spelersmakelaars hebben de afgelopen zes jaar te ruimhartig gebruikgemaakt van een speciale belastingregeling in de voetbalwereld. De fiscus zet de clubs daarom onder druk om een nieuwe overeenkomst te tekenen. Kern daarvan is dat het inschakelen van spelersmakelaars zwaarder belast wordt. Eredivisieclubs schatten dat de nieuwe regels hen minimaal enkele tonnen per jaar gaan kosten. Voor topclubs kan dit oplopen tot een extra belastingafdracht van een miljoen euro per jaar. Lees hier hoe het inhuren van spelersmakelaars hen als een boemerang treft.

Foto Pro Shots

Foto Pro Shots

8. Hoe Ricky van Wolfswinkel opklom tot de Premier League en weer bij Vitesse eindigde

Aanvaller Ricky van Wolfwinkel wist van Vitesse op te klimmen naar de Premier League, om zeven jaar na zijn zijn vertrek uit Arnhem weer terug te keren in het Gelredome. In de tussentijd versleet hij - mede dankzij een handige zaakwaarnemer - een handvol clubs in Europa. Gelukkig werd hij er niet van: vroeger droomde Van Wolfswinkel ervan veel geld te verdienen, maar toen hij eenmaal miljonair was, wilde Van Wolfswinkel vooral weer spelen. De woelige carrière van de aanvaller is illustratief voor het huidige profvoetbal. Niet sportieve maar financiële belangen geven vaak de doorslag.

Foto Victor R. Caivano/AP

9. Nederland als draaischijf voor voetbalmakelaars

Via twaalf Nederlandse brievenbus-bv’s zijn de afgelopen jaren tientallen miljoenen euro’s aan voetbalgeld belastingvrij doorgesluisd naar Panama en de Britse Maagdeneilanden. De belangrijkste spelersmakelaars van Argentinië gebruiken deze belastingroute om hun inkomsten uit het zicht van de fiscus te houden. Ze zetten Nederlandse stromannen in, zoals Zandvoorter Marco Termes, die op papier als zakenpartner fungeren voor clubs. Facturen voor transfers of reclame-inkomsten van spelers zoals de Colombiaan James Rodriguez (Real Madrid) en Argentijnse steraanvaller Ángel di María werden op deze manier voldaan. Een reconstructie van hoe deze schaduwboekhouding aan de Zuidas werkte, is hier te lezen.

In de nasleep van datalekken als Football Leaks en de Panama Papers (over wereldwijde belastingroutes) deed De Nederlandsche Bank (DNB) onderzoek naar de risico’s die banken en trustkantoren met klanten die actief zijn in het professionele voetbal, lopen. Trustkantoren en banken moeten daarom alerter zijn op witwassen en corruptie in het voetbal, vindt DNB.

Foto Sergei Supinsky/ AFP

10. De macht van zaakwaarnemers

Spelers zijn voor zaakwaarnemers ook een investering. Zo verdienen ze miljoenen voor hun bemiddeling. Mino Raiola wist een apart contract met Borussia Dortmund te sluiten waarin stond dat hij ook een flinke som geld zou krijgen als de club een goede transferdeal voor Henrikh Mkhitaryan zou afwijzen. Ook collega’s van de Nederlands-Italiaanse spelersmakelaar wisten veel geld voor zichzelf uit onderhandelingen met voetbalclubs te slepen.

Foto ANP

11. Het salarisplafond van PSV

PSV beloofde in 2011, toen de club gered werd door de gemeente, een salarisplafond van één miljoen euro in te voeren. Uit documenten van Football Leaks blijkt echter dat die belofte gebroken wordt. Uit onderzoek blijkt nu dat PSV spelers meer betaalt maar het alleen anders noemt; ‘tekengeld’, ‘eenmalige bonus’, ‘kampioensbonus’. Dit doet de club om het salarisplafond te omzeilen en het imago van een sober betalende club overeind te houden. Het gaat om zeker acht spelers: Adam Maher, Luciano Narsingh, Stijn Schaars, Luuk de Jong, Maxime Lestienne, Gastón Pereiro, Héctor Moreno en Andrés Guardado. Het salarisplafond van PSV blijkt dus boterzacht te zijn. De Eindhovense gemeenteraad wil dat algemeen directeur Toon Gerbrands uitleg komt geven.

Foto Louis van der Vuurst/ Ajax

12. Bij Ajax is er voor makelaars wel wat te halen

Ajax houdt geheim wat spelers verdienen. Maar makelaars weten dat er wat te halen valt bij de rijkste en succesvolste club van Nederland. Directeur spelersbeleid Marc Overmars moet wel toegeven om zijn jonge talenten te behouden. Hoe vuistregels voor vergoeding en commissie voor zaakwaarnemers onder druk vloeibaar worden, valt te lezen in deze reconstructie.

Foto Istock

13. KNVB adviseerde clubs over omzeilen regels betaling makelaars

De KNVB heeft profclubs actief geadviseerd hoe ze internationale regels voor het betalen van spelersmakelaars konden omzeilen. De zaakwaarnemers mogen volgens internationale regels geen percentage op toekomstige transfers vragen. Via een omweg gebeurt dat wel. Ook de controle van contracten door de bond faalde, waardoor Ajax, PSV en FC Twente overeenkomsten sloten waarin verboden clausules met makelaars staan.

Foto Peter Lous

14. FC Twente weigert betaling uit angst voor witwassen

FC Twente is mogelijk betrokken bij een witwasconstructie bij de transfers van de Mexicaanse voetballer Jesús Corona, die tussen 2013 en 2015 in Enschede speelde. De club weigert daarom 6,3 miljoen euro over te maken naar de Britse Maagdeneilanden. De zaakwaarnemer die Corona naar Twente bracht, de Argentijn Matias Bunge, daagt de club hierom voor sporttribunaal CAS in Zwitserland. Hij verwijt de huidige directie van FC Twente dat die zijn afspraken met de vorig jaar vertrokken bestuurders Aldo van der Laan en Joop Munsterman niet nakomt.

Foto Martijn Beekman/ ANP Kippa

15. De fatale flirt van FC Twente met Doyen

Op miraculeuze wijze redde investeerder Doyen FC Twente van de ondergang. Tegen een hoge prijs. De Enschedese club betaalde eerst 500.000 euro om geld te kunnen lenen bij de investeringsmaatschappij. „Het was take-it-or-leave-it”, zegt ex-commissaris Aldo van der Laan tegen NRC. In deze reconstructie valt te lezen hoe de flirt met Doyen Twente bijna fataal werd.

Bovendien valt er voor het eerst een gezicht te plakken op de ‘grootste privé-investeerder in het voetbal’ Hoe Doyen het deed was een raadsel, maar clubs als FC Twente stonden in de rij. Nu het doek is gevallen, blijkt dat hun businessmodel draaide op schimmig geld uit Kazachstan en jonge Russinnen.

Foto Michael Buholzer/ AFP

16. FIFA-baas Infantino wil spelersmakelaars aanpakken

De preses van de wereldvoetbalbond FIFA Gianni Infantino wil naar aanleiding van de publicaties uit Football Leaks misstanden rond spelersmakelaars tegen het licht houden. In een gesprek met vertegenwoordigers van het journalistieke consortium EIC reageert de Zwitser voor het eerst op de onthullingen. FIFA gaat een speciale commissie in het leven roepen waarin vertegenwoordigers van clubs, spelers, makelaars en de Europese Commissie zitting nemen. Deze moet in januari 2017 voor het eerst samenkomen. Het gehele interview is hier te lezen.

Foto Vincent Jannink/ ANP

17. Hoe beleggers speculeerden op de redding van FC Twente

Na de bijna fatale flirt met investeringsmaatschappij Doyen, sloot FC Twente een lening af bij het Britse XXIII Capital, de zelfbenoemde ‘bank voor de voetbalwereld’. De Enschedese gemeenteraad redde de club eind 2015 vervolgens van de ondergang met een garantstelling van 32 miljoen euro. Wat de raad niet wist, is dat de financiers achter XXIII Capital al maanden daarvoor speculeerden op de redding van FC Twente door de lokale politiek. Leningen aan noodlijdende clubs werden een beleggingsproduct waarin gehandeld kon worden.

Hoe deze leningen precies werden verzameld en op de effectenbeurs van de Kaaimaneilanden worden verhandeld, wordt uitgelegd in deze animatie.

18. De verleidelijke trucs van een spelersmakelaar

Fulco van Kooperen weet talentvolle spelers aan zich te binden door personen rondom de jonge voetballers voor zich te winnen. Talenten als Abdelhak Nouri (Ajax) en Steven Bergwijn (PSV) werden zo toegevoegd aan de stal van de spelersmakelaar. Van Kooperen wist zelfs de vader van Bergwijn zo ver te krijgen dat die tegen betaling ouders en spelers langs de lijn warm ging maken voor de zaakwaarnemer. Welke verleidingstrucs Van Kooperen inzet, is te lezen in dit verhaal.

Foto Alba Vigaray/EPA

19. Hoe Beckham Unicef vooral inzet voor zijn eigen merk

Ex-voetballer David Beckham is een van de wereldsterren die het gezicht zijn van Unicef, het kinderfonds van de Verenigde Naties. Gelekte e-mails laten zien dat Beckham, met een geschat vermogen van omgerekend 335 miljoen euro, niet altijd zo toegewijd is aan het goede doel als Unicef zou hopen. Het mag hem vooral niet te veel tijd of geld kosten.

20. Football Leaks: ‘uniek inkijkje’ of ‘wisten we dit allemaal al’?

In het voorlopig laatste stuk in de reeks Football Leaks-publicaties wordt teruggeblikt op de artikelen en vooruitgekeken naar de toekomst. Hoe reageren kenners van de voetbalwereld op de onthullingen? Was dit een ‘uniek inkijkje’ of ‘wisten we dit allemaal al’?

Columnist Menno Tamminga trekt bovendien ter afsluiting de parallellen met het bedrijfsleven: topmanagers wijzen naar voetballers om hun buitensporige beloningen te verdedigen. Critici stelden dat de spelers daarvoor tenminste zichtbare prestaties leverden, in tegenstelling tot de toplui. Na Football Leaks moeten volgens Tamminga de bordjes verhangen worden: ook een voetballer die niet presteert, kan nog steeds een topbeloning incasseren.

Foto Peter Powell/EPA

21. Onderzoek naar Mino Raiola

De internationale voetbalfederatie FIFA is een onderzoek begonnen naar de rol van de Nederlands-Italiaanse spelersmakelaar Mino Raiola bij de transfer van topvoetballer Paul Pogba, vorig jaar van Juventus naar Manchester United. Raiola trad op namens beide partijen, wat mogelijk tot belangenverstrengeling heeft geleid.

Ángel di María. Foto Franck Fife/AFP

22.Argentijns voetbalgeld gaat via Naarden naar Panama

Uruguyaanse en Argentijnse topvoetballers, onder wie Luis Suárez en Ángel di María maken graag gebruik van de diensten van Gejo Kamp uit Naarden. Ze weten wat hij voor hen kan regelen: geld uit het zicht van de fiscus in hun landen houden door het naar het Caribisch gebied te sluizen. In vertrouwelijke documenten is te lezen dat zijn trustkantoor BK Group willens en wetens geld bleef overmaken naar het Panamese bedrijf van Di María, ook nadat de Spaanse belastingdienst Di María op de korrel had genomen wegens belastingontduiking.

Naar aanleiding van de publicaties uit Football Leaks heeft een speciale eenheid van de Franse politie op dinsdag 23 mei invallen gedaan in de huizen van de Argentijnse topvoetballers Ángel di María en Javier Pastore, net als bij hun club Paris Saint-Germain (PSG). De politie zocht daarbij naar bewijzen van belastingfraude en het witwassen van de opbrengsten daarvan via Nederland.