Volgende Arabische opstand wordt gewelddadiger dan ooit

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt elke week op deze plaats de feiten van de hypes.

Bakkerijmedewerker in Kairo. Foto Mohamed Abd El Ghany/Reuters

Egypte krijgt er elk half jaar zo’n miljoen inwoners bij. Iedere vrouw krijgt gemiddeld 3,5 kind (Nederland 1,65). Interessant: dat was in 2008 nog 3,0 kind, maar na de val van Mubarak in 2011 werd het chaos en raakte geboortebeperkingsprogramma’s in het ongerede. De Egyptische bevolking stond vrijdag om 15.38u op 92.045.714 en check maar op capmas.gov.eg hoe snel dat aantal omhoog gaat. Probleem is dat de overheid niet in staat is genoeg scholen te bouwen en werk te scheppen voor al die nieuwe Egyptenaren. Resultaat: in 1991 bedroeg de jeugd- (15-24) werkloosheid 29,4 procent en in 2014 42! procent (Nederland 11,1 procent; bron Wereldbank).

Genoeg cijfers. Heeft u toevallig gekeken naar ‘Danny in Arabistan’ bij omroep NTR? Danny Ghosen was in de aflevering van donderdag in Egypte, en sprak daar met jongeren: geen werk dus geen huis dus geen huwelijk. Jeugdwerkloosheid was een van de grote aanjagers van de Arabische opstanden in 2011 naast corruptie en repressie, samen te vatten als uitzichtloosheid. Niet alleen in Egypte is de toestand sindsdien alleen maar verder verslechterd. Het zojuist uitgekomen Arab Human Development Report van de UNDP over ‘jeugd en de vooruitzichten op ontwikkeling in een veranderende werkelijkheid’ – wie heeft díe kop nou bedacht? – is zeer somber stemmende lectuur. Als één plus één twee zou zijn, wat het doorgaans niet is zoals bekend, dan zou bijna de hele Arabische wereld meteen weer in opstand moeten komen.

Alleen in het superrijke Qatar, met bovendien maar een paar honderdduizend staatsburgers naast de miljoenen gastarbeiders, gaat het de jeugd goed. Maar de lage olieprijzen van de afgelopen jaren hebben er ook goed in gehakt in andere olielanden. In Saoedi-Arabië, met zijn activistische, jonge adjunct-kroonprins die de hele economie op de schop wil nemen, is de jeugdwerkloosheid inmiddels tot 29,4 procent gestegen. Bedenk hoe niet-olielanden er qua economie aan toe zijn. De heersers hebben bovendien niets tot minuscuul weinig geleerd van de opstanden, die ik gezien de uitkomsten geen revoluties wil noemen. Corruptie tiert welig, de haves hebben nog steeds, en de have-nots niet.

Toen het na de opstanden eigenlijk overal goed fout afliep, betoogden optimisten dat in elk geval de ‘drempel van angst’ die het volk van straat hield, was gesloopt. Maar zelfs dat niet. De leiders, bang voor hun baan, bouwen nu muren van angst. Kijk maar naar Egypte waar de ‘revolutie van de armen’ op 11 november aanzienlijk meer politie dan betogers op de been bracht. Overal wordt meningsuiting gewurgd. Wie een kik geeft gaat de gevangenis in. De oorlog in Syrië werkt daarnaast als voorbehoedsmiddel: kijk mensen, dit kan er gebeuren als jullie weer massaal de straat op zouden gaan.

Kan dit zo voortduren? Het UNDP-rapport denkt uiteindelijk van niet. En dat als de onvrede weer uitbarst, die gewelddadiger zal zijn dan ooit tevoren. Dan weet u dat alvast.