Het grensconflict van een modefotograaf

Harley Weir (28) is modefotograaf maar werkt ook in conflictgebieden. Haar foto voor Calvin Klein wekte woede op. ‘Als Kim Kardashian naakt poseert met haar armen over haar borsten hoor je niemand.’

Foto Harley Weir

Een bosje schaamhaar dat eruitziet als een struikje op een zandheuvel. Schuim dat over een douchegordijn glijdt. De schaduw van een persoon op een omcirkeld stukje zeil. Op het eerste gezicht lijken de beelden van de Britse fotografe Harley Weir (1988) weinig met elkaar te maken te hebben.

Toch vormen de foto’s op de tentoonstelling Boundaries, nu te zien in fotografiemuseum Foam in Amsterdam, een geheel. Dat heeft te maken met de breekbaarheid die uit het werk spreekt. Alledaagse situaties worden omgevormd tot iets delicaats. Of het nu gaat om een stuk stof dat, door de krullende vormen, doet denken aan schaamlippen, of om testikels, geklemd tussen twee benen, die lijken op een zachte perzik. Terwijl deze beelden intiem en erotisch zijn, choqueren ze allerminst.

 Beeld Calvin Klein-campaign, Spring, 2016 / Foto Harley Weir

Beeld Calvin Klein-campaign, Spring, 2016 / Foto Harley Weir

Boundaries is de eerste solotentoonstelling van de 28-jarige Weir. Foam benaderde de jonge fotografe vanwege haar uitgesproken modefotografie – ze werkt voor bladen als i-D, Pop en Dazed & Confused – maar laat nu, op uitdrukkelijk verzoek van Weir, een mengeling van haar mode- en persoonlijk werk zien. De titel, Boundaries, refereert aan de grensgebieden die Weir in de afgelopen jaren bezocht, waaronder in Israël en Georgië, maar ook aan de grenzen die ze in haar modefotografie weet te overschrijden.

Rel door foto van slipje

Zo ontstond afgelopen mei een rel rond haar Calvin Klein-campagne waarvoor ze een model van onderen fotografeerde. Op het beeld is een deel van de billen van het model en haar slipje – onscherp – zichtbaar. „Mensen schreven op Instagram dat ik een verkrachtingscultuur propageerde. Mijn foto zou voer zijn voor pedofielen. Ik zie dat niet. Als Kim Kardashian naakt poseert met haar armen over haar borsten hoor je niemand. Op mijn foto zijn geen tepels zichtbaar, geen borsten, geen vagina, je ziet alleen een deel van haar billen.”

Foto Harley Weir

Foto Harley Weir

Weir benadrukt dat het model, de 22-jarige Deense actrice Klara Kristin, zelf een uitgesproken mening heeft over haar lichaam. „Ik heb haar gebeld met de vraag of ik Calvin Klein moest vragen de campagne te stoppen. Daar wilde ze niets van weten. Integendeel. Ze heeft daarna de campagne nog verdedigd en tegen de Britse krant Daily Mail gezegd dat ze vindt dat mensen angst hebben voor het vrouwenlichaam.”

Selfiecultuur

De modellen die Weir kiest zijn, net als Kristin, over het algemeen zelfbewuste feministen. „Ze zitten in de kunstwereld en maken deel uit van de selfiecultuur. Ze zijn gewend om naakt te poseren.” Als fotograaf heeft ze zelf ook profijt van het vrouw-zijn. „Ik krijg meer gedaan bij een model dan een mannelijke collega. Ik kan vaak net een stapje verder gaan.”

Zo fotografeerde ze onlangs een vriend die overweegt een geslachtsveranderende operatie te ondergaan. Ze maakte onder meer een foto waarbij hij zijn geslachtsdelen naar achteren tussen zijn benen heeft geklemd, waardoor het lijkt alsof hij van voren een vrouw is. En voor i-D legde ze onlangs een model vast dat menstrueert. Haar onschuldige uiterlijk – lang donker haar, open gezicht – helpt haar ook bij andere fotoprojecten. In de afgelopen jaren reisde Weir naar Israël, Palestina, Georgië. „Mensen zien me niet als een bedreiging. Ik zie er nu eenmaal niet uit als een terrorist of een verkrachter.”

Toch richtte ze haar camera daar minder op mensen, maar vooral op details zoals de klaprozen in een veldje bij een grensgebied met Palestina of onderbroeken aan een waslijntje. „Ik wil geen foto’s vol ellende en huilende mensen. Men vergeet soms dat in conflictgebieden ook veel hoop en schoonheid is te vinden.”

Voor haar is het maken van dit soort foto’s – ze benadrukt dat het geen reportagefotografie is – even belangrijk als haar modefotografie. „Veel mensen denken in hokjes. Als je een modefotograaf bent, ben je dus alleen met mode bezig. Ze snappen niet dat je ook interesse kunt hebben in de rest van de wereld.”

Fotograferen als ‘vorm van verkrachting’

Reden voor haar om in oktober, toen het vluchtelingenkamp in Calais werd ontruimd, naar Frankrijk af te reizen. Ook daar fotografeerde ze geen mensen maar vooral objecten en details, zoals een geïmproviseerd afwasrek of een tentdoek met touwen dat fungeert als tandenborstelhouder. „Mensen vroegen wel of ik hun portret wilde nemen, maar ik wilde daar geen transacties voeren. Zo van: eerst eten we wat samen, daarna zet ik je op de foto. Vaak is fotograferen in zo’n situatie toch een vorm van verkrachting. Zeker als iedereen zo open en gastvrij is.”

Terwijl ze met haar modellen ver durft te gaan in het aftasten van het lichamelijke, wil ze de persoonlijk integriteit van mensen in conflict- of grensgebieden juist bewaken. „Objecten kunnen ook veel over iemand zeggen.”

Ze vertelt over de kleine versieringen of praktische oplossingen – zoals het tandenborstelrekje – dat ze aantrof in Calais, „Wat me opvalt is dat mensen altijd weer iets moois van hun situatie willen maken. Zelfs een huis waarvan je weet dat het wordt afgebroken, wordt behandeld als iets kostbaars.”

Boundaries, Harley Weir, tentoonstelling in Foam, Amsterdam, tot 19 februari. Foam Editions komt met een speciale editie van een werk van Weir. Oplage 30, 750 euro,