Fans zien geen kwaad in belastingtrucs

Football Leaks De Portugese topvoetballer Cristiano Ronaldo sluisde miljoenen weg naar een belastingparadijs. Maar de fans halen er hun schouders over op.

Cristiano Ronaldo in actie tegen FC Barcelona. Foto Sergio Perez/Reuters

Voor de kiosk van Julio Benlla in de chique Madrileense wijk Salamanca liggen de zondagskranten allemaal keurig op een rijtje. Behalve in El Mundo – dat zelf het nieuws over de belastingontwijking van 35 miljoen euro door Ronaldo naar buiten bracht – wordt er niet op de voorpagina’s bericht over de belastingtrucs van de Portugese ster. „Voor de mensen hier is dit nieuws waar ze hun schouders over ophalen. Politici zijn nog veel erger”, zegt Benlla. Twee oudere mannetjes op straat vullen hem aan: „Iedere Spanjaard met geld zou toch precies hetzelfde doen?”

Het nieuws over Ronaldo had weinig tot geen impact op El Clásico, de wedstrijd tussen FC Barcelona en Real Madrid die zaterdagmiddag in Camp Nou in een gelijkspel eindigde. De sterspelers Lionel Messi en Cristiano Ronaldo maakten een keer niet het verschil. De twee vedetten – de één veroordeeld, de ander in opspraak wegens belastingontwijking – waren op Twitter wel mikpunt van spot. „Ze zullen na afloop beiden gebruik maken van hun zwijgrecht”, luidde één van de vele Spaanse grapjes.

Twitter avatar gabrielrufian Gabriel Rufián A ver si hoy Messi y Cristiano no defraudan. #ElClasico

Als het kan, mag het

In Spanje, Nederland en andere Europese landen leek iedereen zijn (voor)oordeel in het nieuws over Ronaldo bevestigd te zien. In de voetballerij haalden ze de schouders op, voetbalhaters en critici hekelden Ronaldo om zijn gebrek aan moraliteit en een derde groep zit op de lijn van de oude mannetjes bij de krantenkiosk in Madrid: als je belasting kunt ontduiken, doe je het. Want, zo is de redenering: als het kan, mag het.

En precies in die redenering schuilt het probleem, vindt Richard Happé, emeritus hoogleraar belastingrecht, die het nieuws over Football Leaks met interesse volgt. „Door de moraliteit volledig bij de overheid te leggen als wetgever, schuif je je eigen moraliteit terzijde.” Dat is niet alleen makkelijk en verwerpelijk maar zelfs gevaarlijk, vindt Leo Stevens, voormalig hoogleraar fiscale economie. „Ronaldo heeft als wereldster een voorbeeldfunctie door zijn extreem bevoorrechte positie.” Het punt, zo realiseren beide hoogleraren zich, is dat ethiek niet afdwingbaar is. Anders dan het recht.

Dus moet de oplossing volgens hen onder meer komen van de publicitaire druk en een moreel appèl op het peloton professionals dat Ronaldo bijstaat. Stevens: „Wil je als professional echt een bijdrage leveren aan belastingontwijking, of erger?” Happé: „Het gaat hier om hoogopgeleide mensen die met haast mathematische kennis van het fiscale recht versluierende structuren bedenken. Dus ze weten dat ze iets doen dat op zijn minst dubieus is. Daar moet de maatschappij ze op aanspreken.” Stevens enthousiast: „Daarom zijn goed onderbouwde publicaties zo belangrijk, of ze nu journalistiek of wetenschappelijk van aard zijn.”

Zo sluizen Ronaldo en Mourinho hun miljoenen weg. De tekst gaat door onder de video.

De selectie van Real Madrid postte na het zwaarbevochten gelijkspel een foto, gemaakt in de kleedkamer. Op het beeld zijn juichende en blije spelers te zien geposteerd rond Ronaldo, die met een strak gezicht in de camera kijkt. Fans van Real Madrid deelden de foto massaal op social media. Voor de meesten van hen heeft het imago van Ronaldo geen deuk opgelopen.

Twitter avatar SergioRamos Sergio Ramos ¡HASTA EL FINAL! Siempre hasta el final.
Until the final whistle. Always until the final whistle.
#HalaMadrid https://t.co/MWI5QNaq6N

De Spaanse fiscus heeft daarentegen al langer bedenkingen, zo bleek. De autoriteit maakte dit weekend naar aanleiding van de onthullingen bekend precies een jaar geleden al een onderzoek te zijn begonnen naar de financiële huishouding van de Portugese international. Hierbij wordt bekeken of de spits over 2011, 2012 en 2013 op de juiste wijze belasting heeft betaald over reclame-inkomsten. José Enrique Fernández de Moya, staatssecretaris van Belastingen, zei tegen radiostation Cope dat „al het onderzoek naar Ronaldo dat nodig wordt geacht zal worden verricht.”

‘Gemanipuleerd nieuws’

De Spaanse minister van Jusitie Rafael Catalá hield zich op de vlakte over een mogelijke strafzaak. Eerder werden de Barcelonaspelers Lionel Messi, Javier Mascherano en Neymar Jr. al vervolgd door de Spaanse justitie. Volgens Catalá staat het nog lang niet vast of er strafbare feiten zijn gepleegd. „Tot dusver gaat het om fiscale informatie. We moeten afwachten. Ik wil daar niet op vooruit lopen”, aldus de minister in een verklaring.

Toch ligt daar, bij de Europese politici, de sleutel tot een oplossing, vindt hoogleraar Leo Stevens. „Het probleem van belastingontwijking kun je alleen in Europees verband tackelen. En dat vergt samenwerking, hoezeer dat ook tegen de huidige tijdgeest ingaat.”

Jorge Mendes, de Portugese zaakwaarnemer van Ronaldo, plaatste op de website van zijn bedrijf Gestifute een verklaring. Daarbij wordt een document van de Spaanse fiscus getoond waarin staat dat „Ronaldo altijd aan zijn belastingplicht heeft voldaan in ieder land waar hij heeft gespeeld.” Gestifute stelt dat het overweegt stappen te ondernemen tegen de brengers van het nieuws om hun cliënten te beschermen tegen „valselijk en gemanipuleerd nieuws”.