Column

Zwangerschapsverlof in de VS, really ??

Als het gebeurt, is het wat mij betreft een revolutie die ik onder een Republikeinse president niet zag aankomen. Recht op betaald zwangerschapsverlof in de Verenigde Staten! Volgens The New York Times is het een idee dat steeds meer politieke steun krijgt, van de Democraten én de Republikeinen. Voor het eerst in een campagne om het presidentschap was het een voorstel van beide presidentskandidaten.

Of, wanneer en hoe het wordt ingevoerd is zoals zoveel ideeën van de aanstaande president Trump onduidelijk. (Zijn dochter is er bijvoorbeeld vóór, maar bood het haar eigen werknemers niet aan.) Er ligt al een wetsvoorstel van de Democraten. Grootste pijnpunt: moeten bedrijven meer afdragen om het mogelijk te maken? Volgens Trump niet: hij wil het betalen door fraude te verminderen. Dat klinkt meer als wensdenken. Maar in zijn campagnelijst met plannen staat het fier en ferm: betaald ouderschapsverlof voor nieuwe moeders gedurende zes weken.

Waarom is dit een revolutie? De VS zijn een totale uitzondering: er zijn maar negen landen op de wereld die geen wettelijk recht op zwangerschapsverlof hebben. Daaronder geen enkel westers land.

In 2005 reisde ik een maand door de VS en vroeg aan de Amerikanen die ik sprak: zouden jullie dat niet willen, betaald zwangerschapsverlof? De meesten haalden toen hun schouders op. „Jullie hebben het veel beter geregeld dan wij,” zeiden ze beleefd. Een vrouwelijke manager bij Texas Instruments zei zelfs dat het vrouwvriendelijke Europese beleid vrouwen hinderde: het draagt de boodschap uit dat moeders van baby’s beter niet werken. Voor een Europeaan is dit moeilijk te begrijpen. Sterker, hier gaat de discussie over of het verlof (in Nederland 16 weken) niet langer moet zijn.

Ik concludeerde dat sociaal-economisch beleid een kwestie is van smaak. En smaak verandert. De steun voor een wettelijk recht op betaald verlof nam de afgelopen jaren toe in de VS. In diverse staten is het ingevoerd. En dat is niet gek. Maar 13 procent van de Amerikaanse werknemers kan betaald zwangerschapsverlof opnemen. Vooral degenen met een goedbetaalde (management)baan krijgen dit extraatje. Van de kwart best betaalde Amerikanen heeft 21 procent zulk verlof in zijn arbeidsvoorwaarden zitten, van de kwart laagstbetaalden maar 5 procent.

Wellicht ben ik voorbarig maar in de VS en het Verenigd Koninkrijk zetten president Donald Trump en premier Theresa May, beiden van rechtse partijen, hun eerste penseelstreken van een nieuw kapitalisme op papier. Een kapitalisme waarvan zij zeggen dat het moet werken voor iedereen en niet alleen voor de top. Uiteraard is het maar de vraag of dat nieuwe kapitalisme ook echt gestalte krijgt onder beide leiders (Trump stopt het Witte Huis vol met bankiers en miljonairs), en of het ook echt zal werken voor iedereen. Feit is dat ze het zeggen te willen.

Er is een nieuw verhaal nodig over hoe we onze maatschappij en economie inrichten, lees je overal. Dat nieuwe verhaal lijkt in de marktminnende Angelsaksische landen te bewegen naar wat het Europese continent al heeft. Wat is dan hier het nieuwe verhaal? Een ding is zeker: met technocratische praatjes (zo werkt de economie nou eenmaal) en fatalisme (we zijn maar een klein land in een grote wereldeconomie) komen politici er niet: hoe zorg je voor de zekerheden die burgers zoeken?

Er ligt geen bijbel in de hemel met het juiste economische beleid. Het economisch systeem is wat wij willen dat het is. Nu nog bedenken én uitvechten wat we willen.

Marike Stellinga is econoom en schrijft elke zaterdag op deze plek over politiek en economie.