Opinie

Verkrachting is het ergste niet

Voor slachtoffers van seksueel misbruik dreunt de verkiezing van Trump nog steeds na, schrijft „Dat een kwart van de Europeanen begrip heeft voor onvrijwillige seks, verbaast me niet.”
Affiche voor de documentaire Audrie & Daisy, over twee tieners in Amerika die worden misbruikt door jongens van hun school en daarna worden getreiterd. Een van de meisjes pleegt zelfmoord. Foto Netflix

De week na de Amerikaanse verkiezingen kwam ik amper mijn bed uit. Het kostte me moeite een boterham te smeren, onder de douche te gaan staan. Zelfs een koker Smarties kon me niet opvrolijken. Alle symptomen van een lonkende depressie waren aanwezig, maar waar die zo plotseling vandaan waren gekomen, kon ik niet zeggen. Ja, ze staken op nadat ik verslagen wakker was geworden in een nieuwe wereld.

Maar er was nog iets aan de hand. Iets wat ik pas begreep nadat een Amerikaanse vriendin dit bericht op haar Facebook plaatste: „Zijn er andere overlevenden van seksueel misbruik die deze week als een eindeloze herinnering aan het eigen persoonlijke misbruik ervaren?” Iets viel op zijn plek. Trumps overwinning is een klap in het gezicht van iedereen die ooit seksueel is misbruikt.

Tijdens zijn campagne vertelde een dozijn vrouwen te zijn aangerand door Trump. Nu lijken ze haast alweer vergeten. Een van hen is Natasha Stoynoff. Trump zou haar tegen een muur hebben aangedrukt terwijl hij zijn tong in haar keel forceerde en haar fysiek bleef aanvallen. Tegen haar voormalige werkgever People Magazine verklaart ze dat ze ‘heart broken’ was na zijn verkiezing. „Vooral over wat de uitkomst zegt over zo veel Amerikanen, over wat ze denken, voelen en geloven.” Een ander slachtoffer, Jill Harth, zei tegen The Guardian : „Ik hoop echt op het beste, maar ik ben bang dat hij velen van ons achterlaat als aangereden wild.”

Trumps taal en seksuele moraal hebben, vrees ik, bijgedragen aan de normalisering van grove seksuele opmerkingen. Vorige week nog zongen Feyenoord-supporters een stewardess van KLM toe: „Daar moet een piemel in, daar moet een piemel in.” In het filmpje dat viral ging schaterlachte de vrouw. Maar ik vraag me af of ze het werkelijk grappig vond, of dat ze koos voor de makkelijkste manier om verdere confrontatie te voorkomen. Wanneer ze er iets van had gezegd, of niet zo hard had mee gelachen, was de sfeer in een klap grimmig geworden.

In de gebiedende wijs proclameren dat er een penis in een vrouw moet, is op zijn minst oproepen tot geweld. De vrouw wordt simpelweg aangeduid met ‘daar’ – of dat naar de vrouw of naar haar genitaliën verwijst is niet duidelijk. Een vrouw wordt kleiner gemaakt dan een mens; het verwijswoord is voldoende voor een man om aan te duiden dat hij seksuele driften heeft. Sommige mensen zeggen dat vrouwen net zo erg kunnen zijn. Toch hoor ik vrouwen nooit publiekelijk naar een man schreeuwen: „Daar moet een kut om heen.”

De afgelopen maanden kreeg het DC Rape Crisis Center in Amerika 15 procent meer telefoontjes dan in de maanden daarvoor. „Zelfs sinds de dag van de verkiezingen hebben we een stijging gezien”, zegt directeur Indira Henard tegen de site Complex, „het laat in het algemeen zien dat de taal en de retoriek rond seksueel geweld en kleedkamerpraat trauma heeft ontketend bij mensen. Zelfs mensen die geen overlevenden van seksueel geweld zijn, worden beïnvloed.”

Anke Laterveer, schrijver en oprichter van #zeghet, sprak zeker vijftig mensen met een verleden van seksueel misbruik na de verkiezing van Trump. Ze waren allen verslagen. Het mag duidelijk zijn dat mensen die seksueel misbruikt zijn, geraakt worden door Trumps uitspraken.

Mijn herinneringen kwamen ook weer boven. Ik was zestien, zei nee, en dat werd genegeerd. Ik kende mijn grens, gaf die aan en vervolgens werd die overschreden alsof mijn nee niets uitmaakte.

Het schofferen van grenzen lijkt met Trump weer meer ruimte te krijgen. Zijn overwinning vertelt ons in wezen: het heeft geen zin je tegen misbruik uit te spreken; het heeft geen zin om nee te zeggen.

De documentaire Audrie & Daisy , die onlangs op Netflix verscheen, is een portret van twee Amerikaanse meisjes. Ze zijn als tiener misbruikt door jongens van hun middelbare school. De meisjes besloten om het wel te vertellen en gaven de jongens aan, met als gevolg dat de hele school hun uitkotste. En dan heb ik het over de meisjes. De jongens kregen geen straf.

Er ontstonden hashtags als #ihatedaisy, #daisyisaliar en #whore. Het ene meisje kreeg zoveel gal over zich heen dat ze er niet meer tegen kon. Ze pleegde zelfmoord. Het andere meisje deed diverse pogingen maar slaagde niet. Allebei gaven ze aan dat de verkrachting niet het ergste was – het was de manier waarop ze daarna behandeld waren.

Dat is waarom veel meisjes zwijgen nadat ze een dergelijke ervaring hebben ondergaan: ze zijn bang voor wat er zal volgen. Dat de Trump-vrouwen op een gegeven moment wel hun mond durfden opendoen, getuigt van grote moed. Ze stelden zich bloot aan vernedering, omdat ze wilden voorkomen dat een dergelijke man de machtigste positie van de wereld bekleedt.

De uitslag van het onlangs gepubliceerd rapport van de Eurobarometer, waarin naar voren komt dat een kwart van de Europeanen begrip heeft voor onvrijwillige seks, verbaasde me niet. De vragen in het onderzoek werden bekritiseerd door onder andere De Morgen, omdat ze onduidelijk zouden zijn.

Sommige vragen werden expres omslachtig gesteld zodat politiek correcte antwoorden niet voor de hand lagen. Zoals: „Sommige mensen zijn van mening dat het hebben van seksueel contact zonder toestemming gerechtvaardigd kan zijn in bepaalde situaties. Vindt u dat dit van toepassing is op de volgende omstandigheden?” Vervolgens kregen de deelnemers verschillende situaties voorgelegd, van ‘dronken zijn of drugs gebruiken’ tot ‘het dragen van onthullende, uitdagende of sexy kleding’.

De vragenstellers moesten zich in schaapskleren hullen om te onthullen wat er aan verborgen oordelen leeft, en ze wilden met hun vragen blootleggen dat niet iedereen dezelfde definitie van verkrachting heeft. Niemand die je er rechtstreeks naar vraagt keurt verkrachting goed, maar toch gebeurt het, niet alleen door seksueel gestoorden, ook door klasgenoten, cafégangers of collega’s. De daders voelen zich geen verkrachter.

Ook mijn dader was zich niet bewust van wat hij op dat moment deed. Ook de daders van Audrie en Daisy niet. Ook de president elect zal zijn eigen avances niet als aanranding zien. En daar ligt de crux.

We moeten ons blijven uitspreken over wat verkrachting is; we moeten verkrachting vooral benoemen. Zodat iedereen die slachtoffer wordt, er ook voor durft uit te komen.

De verkiezing van Trump voelt als een stap terug in een jarenlange strijd tegen seksueel misbruik en miskenning van de pijn van de slachtoffers. Ik ben inmiddels mijn bed uitgekomen. En de strijd zal ik blijven voeren.