Trump praat even van de ene ‘great guy’ tot de andere

Guus Valk belicht in deze rubriek de voorbereidingen van Donald Trump op zijn inauguratie als president van de VS op 20 januari.

Afgelopen donderdag verliet Donald Trump, zeer tegen zijn gewoonte in, zijn Trump Tower op Manhattan, van waaruit hij zijn overgang naar het Witte Huis voorbereidt. Trump was in Indiana, om Amerikaanse banen te redden bij het bedrijf Carrier. En hij reisde door naar een arena in Ohio, om het applaus van zijn aanhangers in ontvangst te nemen. Twee dingen over Trumps naderende presidentschap werden tijdens deze reis glashelder:

1. Trumpisme weegt zwaarder dan conservatisme.

2. President Trump is niet anders dan kandidaat Trump.

Trumps bezoek aan het bedrijf Carrier, in Indianapolis, was een onthullend reisje. Trump bezocht Carrier, dat onder meer airconditionings maakt, omdat het bedrijf van plan was de meeste banen in de fabrieken op te heffen, en over te plaatsen naar Mexico. In Indiana is het minimumloon zeven dollar en een kwartje per uur, in Mexico is dat maar drie dollar. Trump greep volgens het officiële verhaal persoonlijk in bij de directie, redde duizend Amerikaanse banen, en kwam de fabrieksarbeiders in Indiana zelf het goede nieuws vertellen.

In werkelijkheid gaat het niet om alle banen, maar om minder dan de helft. Van de tweeduizend banen in Indiana blijven er circa achthonderd behouden, voor een periode van zo’n drie jaar. Voor die banen betaalt de staat Indiana een prijs, heeft Trump toegezegd. Het moederbedrijf United Technologies krijgt belastingvoordelen ter waarde van zeven miljoen dollar.

Trump vertelde de werknemers in een toespraak waarom hij besloot persoonlijk in te grijpen. Hij zat, zoals gewoonlijk, het avondnieuws te kijken op tv, toen hij een item over Carrier voorbij zag komen. Er kwam een arbeider in beeld, „een geweldige man, een mooie man”, die zei: „We gaan niet weg, want Donald Trump heeft beloofd dat het niet gebeurt.” Trump besloot meteen in actie te komen, want: „Deze man steunde me vanaf het begin.” En met de staat Indiana heeft hij „een liefdesrelatie”, omdat hij er de voorverkiezingen ruim won.

Trump vertelde hierop na hoe hij met de top van het bedrijf ging bellen, van de ene „great guy” naar de andere „top executive”. Zij begrepen Trump „volledig”, toen hij zei: „Bedrijven gaan niet langer zonder consequenties naar het buitenland. Het gebeurt niet meer.”

Dit is de wereld van Trump, waar affectie voor de president-elect doorslaggevend is, waar vleierij gepaard gaat met dreigementen. En waar het Republikeinse oerprincipe van de vrije markt niet meer telt. Sterker nog, aankomend vicepresident Mike Pence, niet geheel toevallig ook de gouverneur van Indiana, zei op dezelfde bijeenkomst: „De vrije markt heeft het voor het zeggen gehad, en Amerika heeft verloren.”

De uitspraken leidden meteen tot gealarmeerde reacties bij conservatieve denktanks in Washington, waar het marktkapitalisme en de kleine overheid al decennia als een evangelie verkondigd wordt. „Amerika verliest niet, en heeft nooit verloren”, schreef de rechtse denktank American Enterprise Institute (AEI). „We zijn een ontzagwekkend rijk land. In de wereldeconomie lopen we technologisch vooraan.” Trumpisme is geen klassiek conservatisme, werd het conservatieve establishment opnieuw duidelijk.

Diezelfde avond stond Trump voor zijn aanhangers in Cincinnati, Ohio. Het was het begin van een ‘Overwinningstoernee’ van Trump, om zijn kiezers te bedanken. Hij haalde alle successen van de campagne weer van stal, als een rockster op leeftijd, en het publiek beloonde hem met gejuich. Toen Trump de naam van Hillary Clinton noemde, die hij ondanks eerder beloftes toch niet wil vervolgen, scandeerde de zaal het aloude ‘Lock her up!’ (sluit haar op). Trump viel de „leugenachtige pers” aan, en de Republikeinen die het niet in hem zagen. Trump liet zien dat hij zijn nieuwe rol niet anders ziet dan zijn oude rol, en genoot zichtbaar. „Ik vind het heerlijk. Zullen we nog even doorgaan?”