Presentiegeld Van Persie: 20.000 euro

Football Leaks Behalve topsporter zijn voetballers ook beleggingsobject en ondernemer. Niet alleen transfers, ook doelpunten en wissels worden uitgedrukt in geld. Geef je de bal nog wel af als je per goal wordt betaald?

Robin van Persie in actie namens Fenerbahçe Foto Ozan Kose/ AFP

Als Robin van Persie de spelerstunnel uitloopt, is het alsof de Verlosser zelf is gekomen. Het is 15 juli 2015 als de topscorer aller tijden van het Nederlands elftal en vedette uit de Engelse Premier League voor het eerst het geel met blauw draagt van Fenerbahçe, de volkse voetbalclub in Istanbul.

De tienduizenden zingende fans die in het Sükrü Saracoglustadion vuurwerk afsteken, weten het zeker: dit zal de Ezelî Rekabet, de ‘eeuwige strijd’ met stadgenoot Galatasaray, in hun voordeel doen kantelen.

Van Persie zwaait en kopt onder luid gejuich een gesigneerde voetbal over met zijn zoontje Shaqueel. Die schiet de bal de tribune in. De fans buitelen over elkaar om hem te bemachtigen. Foto’s en video’s van het strak geregisseerde evenement gaan de hele wereld over.

Behalve een voetbalploeg is Fenerbahçe ook een beursgenoteerde onderneming. Bestuurslid Mahmut Uslu vertelt op de website van de club wat hij Manchester United heeft betaald voor de Nederlandse spits: “Ongeveer zes miljoen. Zes miljoen dollar kunnen wij wel betalen.”

Best betaalde speler in Turkije

Daar komen nog wel zijn salariskosten bij: Van Persie gaat in Istanbul een basissalaris van 4,9 miljoen euro verdienen. Daarmee is hij, volgens de lijstjesgekke voetbalpers, in één klap de best betaalde speler in de geschiedenis van de Turkse competitie.

Welkom in de wereld van het moderne voetbal. Voor fans is het populairste tijdverdrijf ter wereld een sportieve krachtmeting – glanzend, en in het zicht van tientallen camera’s. Maar aan de slecht verlichte achterkant van de miljardenindustrie wordt elke stap van een speler, elke wissel en elk doelpunt uitgedrukt in geld, en in contracten vastgelegd.

Een moderne voetballer is niet alleen topsporter, maar ook: een merk en beleggingsobject in één, ondernemer, en – in sommige gevallen – een multinational. Dat betekent dat voetballers niet alleen sportieve belangen hebben. Ook over de niet-sportieve aspecten van de moderne voetballer worden gedetailleerde afspraken gemaakt.

Ethische waarden

En dus gaat het 12-pagina’s lange contract tussen ‘Fenerbahçe Futbol A.S.’ en ‘Mr. Robin van Persie’, over veel meer dan diens salaris. Ook de bonussen, auto’s, boetes, interviews, reclamecontracten, blessures en respect voor “ethische waarden” van de club worden contractueel afgetimmerd. Net als de belastingen: die zijn voor rekening van Fenerbahçe.

Zo ontvangt Van Persie bovenop zijn netto miljoenensalaris een „onbelast” verblijf in een vijf sterren-hotel voor de eerste zes weken in Turkije (op basis van halfpension), een onbelaste jaarlijkse „huisvestingsvergoeding” van 60 duizend euro, een gratis skybox in het stadion voor acht personen („inclusief parkeren, eten en drinken”), twee van de nieuwste SUV’s van Audi, de Q7, 3.0 TFSI Pro Line S (uitgebreid met door de speler gewenste extra’s en „één door de club betaalde privéchauffeur”), teambonussen en een netto bonus van een ton bij elke ronde die de club verder komt in de Champions League. Daarbij komt een eenmalige „tekenvergoeding”, van 3,12 miljoen euro netto en een netto „aanwezigheidsvergoeding” van 20 duizend euro per wedstrijd.

Deze appearance fee is, zo staat op pagina zes van zijn contract, afhankelijk van hoe lang hij op het veld staat. Is dat langer dan 45 minuten, dan krijgt hij het volle bedrag. Wordt hij voor de rust gewisseld, dan krijgt hij niets. Ook het aantal officiële wedstrijden telt: de oud-Feyenoorder kan per seizoen maximaal 40 keer uitzien naar de aanwezigheidsvergoeding. Vanaf de 41ste wedstrijd wordt die niet meer uitgekeerd.

Kees Vos, zaakwaarnemer van Van Persie, zegt dat hij „een andere versie” van het getekende contract heeft. Verder wil hij niets zeggen.

Robin van Persie

Manchester United
Fenerbahçe
€4,9 miljoen netto
De speler krijgt een volledige aanwezigheidsvergoeding (20 duizend euro netto), in het geval hij wordt opgesteld in de startende 11 en tenminste 45 minuten speelt of wordt gewisseld tijdens de wedstrijd en tenminste 45 minuten op het veld staat. De club stelt twee auto’s aan de speler ter beschikking (allebei de nieuwste uitvoering van de Aidi Q7 – 2015, 3.0 TFSI Pro Line S) en extra accessoires waarover overeenstemming is met de speler voorafgaand aan het tekenen van het contract.

Gedetailleerde contracten

Van Persie’s contract past naadloos in de ontwikkeling van het internationale topvoetbal in de afgelopen decennia. Op alle niveaus van het betaalde voetbal, van de tweede divisie tot in de absolute top, worden voetballers in een financieel en juridisch keurslijf geperst.

Opvallend is dat modale voetballers en topspelers even gedetailleerde contracten kennen. Wat wel sterk uiteenloopt zijn de daaraan gekoppelde beloningen: de markt voor voetballers is winner-take-all. Het Europese journalistiek onderzoeksconsortium EIC bestudeerde de afgelopen maanden honderden arbeidscontracten uit de belangrijkste Europese competities.

De documenten, die Der Spiegel in handen kreeg, laten een gevecht zien om steeds grotere honingpotten. Tussen clubs aan de ene kant van de onderhandelingstafel en spelers en hun zaakwaarnemers aan de andere.

De gevechten vertalen zich niet alleen in zeer gedetailleerde contracten (zie kader). Zeker zo opvallend: de contracten hebben soms de potentie het spel te beïnvloeden. Neem de Engelse middenmoter Southampton, waar in de jaren dat Ronald Koeman er trainer was veel spelers uit de Nederlandse eredivisie onderdak vonden.

Southampton

Southampton hanteert individuele bonussen die ondermijnend kunnen werken in een teamsport, blijkt uit de spelerscontracten. Zo krijgt de Nederlandse Southampton-verdediger Virgil van Dijk (oud-FC Groningen) 1.000 pond (1.250 euro) voor iedere door hem gescoorde goal. Aanvaller Dusan Tadic (oud-FC Twente) toucheert 2.500 pond en de deze zomer vertrokken spits Graziano Pelle (oud-Feyenoord) kreeg 2.000 pond per gemaakte goal.

Om het nog complexer te maken: zowel Tadic als Pelle kregen een extra bonus van 5.000 pond bij iedere tien gemaakte doelpunten. Is een spits die deels wordt betaald per goal genegen een bal af te geven aan een vrijstaande medespeler op het moment dat hij zelf een kans heeft om (een bonus) te scoren?

Ranglijst

De Southampton-contracten zijn erg complex. De wekelijkse bonussen zijn niet alleen afhankelijk van het aantal doelpunten, maar ook van de uitslag en de positie van de club op de ranglijst. Een overwinning met een klassering in de top van de Premier League tot gevolg levert 3.000 pond per speler op. Wanneer Southampton wint maar onderaan de ranglijst bungelt, keert de club 1.000 pond uit. Voor invallers geldt een kwart van de bedragen. Bankzitters delen niet mee in de bonussen.

De club hanteert soortgelijke bonussen voor Europese en bekerwedstrijden, het eindigen van een wedstrijd zonder tegengoals en het winnen van een uitwedstrijd (lucratiever dan een thuiswedstrijd). Die komen bovenop gemiddelde basissalarissen van omgerekend zo’n twee miljoen euro per speler per seizoen.

Een andere trend is de groeiende ongelijkheid tussen landen en tussen clubs onderling. In de grote voetbalcompetities in Engeland, Spanje en Duitsland is de waarde van sponsor- en tv-contracten de afgelopen decennia veel harder gestegen dan in de Nederlandse eredivisie. Daardoor kunnen tweede divisieploegen in Engeland een speler inmiddels beter betalen dan de meeste Nederlandse clubs.

Hierdoor zoeken minder kapitaalkrachtige Nederlandse clubs als Feyenoord, Vitesse en FC Twente naar creatieve oplossingen om spelers binnen te halen, of te behouden. Een veel gekozen oplossing: de speler in ruimere mate laten delen in zijn eigen, toekomstige transfersom dan rijkere clubs doen.

Kwakkelende topclub

Neem Bruno Martins Indi. Feyenoord legt de verdediger in februari 2012 voor vier jaar vast. De op dat moment kwakkelende topclub betaalt hem (vanaf) 400.000 euro per seizoen; vergelijkbaar met wat Nederlandse subtoppers in die jaren betalen aan hun beste spelers.

Daarbovenop bedingt Martins Indi’s zaakwaarnemer dat de verdediger bij een tussentijds vertrek 17 procent van de transfersom ontvangt. De „loyaliteitsbonus” van 25.000 euro die Feyenoord jaarlijks aan Martins Indi uitkeert in de hoop hem te behouden, sorteert weinig effect. Na twee goede seizoenen vertrekt hij voor 7,7 miljoen euro naar FC Porto. Ruim 1,3 miljoen daarvan vloeit naar Martins Indi.

Vitesse hanteerde een soortgelijke constructie met sterspeler Davy Pröpper. De Arnhemse club verkocht hem in juli 2015 aan PSV voor, naar verluidt, vijf miljoen euro. Door een clausule in zijn contract met Vitesse kreeg de huidig international daar 1.750.000 euro van; ruim drie keer zijn jaarsalaris in Arnhem.

Het rioleringsbedrijf van Agger

Zo heeft elke competitie, elke club en elk contract financiële eigenaardigheden. In Denemarken bedingt de verdediger Daniel Agger in de zomer van 2014 dat een deel van zijn salaris wordt uitbetaald in advertentieruimte in het stadion van Brondby, de club waar hij na een achtjarig verblijf in Liverpool terugkeert.

Agger is in Engeland uitgegroeid tot een cultheld, dankzij zijn onverzettelijkheid en voorliefde voor tatoeages. Maar het lichaam van de captain van het Deense nationale team kan de fysieke Engelse competitie niet langer aan. Hij keert terug naar Denemarken en beraadt zich op zijn toekomst.

Agger zet in zijn geboorteland een nieuwe onderneming op: Kloagger, gespecialiseerd in rioleringswerkzaamheden. Hij onvangt een maandsalaris van 450.000 Deense kronen (ruim 60.000 euro), daarnaast zijn de naam en het logo van zijn jonge bedrijf anderhalf seizoen lang „acht keer per wedstrijd gedurende 27 seconden” te zien op de LED-schermen langs het veld.

< ?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
AccessDeniedAccess Denied48B232185CF6ABD8fmc7PreEdcqa9aKf4WcA30gtjuCpxkvn0WnWeoozXzw6lvkYCZlgzYap65GRO8niSZytWqLAdPQ=