Nieuw onderzoek naar dekolonisatie Indië

Kabinet besluit tot nieuw breed en onafhankelijk onderzoek naar geweld tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949).

Foto ANP / Bart Maat

Er komt een breed, onafhankelijk onderzoek naar het structurele geweld van Nederlandse militairen tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949). Dat heeft het kabinet vrijdag besloten in de ministerraad.

Aanleiding voor het besluit is het onderzoek van de Nederlands-Zwitserse historicus Rémy Limpach. Hij concludeerde in zijn proefschrift, dat in september publiek werd, dat extreem geweld door Nederlandse militairen tegen Indonesiërs wijdverspreid was en ingebed zat in de militaire structuur. Eerdere onderzoeken naar de strijd spraken altijd van ‘excessen’ of ‘politionele acties’, Limpach is de eerste die structureel geweld vaststelde.

Drie instituten gaan het onderzoek uitvoeren en de verwachting is dat het jaren kan duren. Het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land en Volkenkunde (KITLV), het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) en het Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) gaan het samen doen. In 2012 deden deze drie instituten ook al het voorstel voor zo’n onderzoek. Toen vond het kabinet dat er geen rol voor de overheid was weggelegd, maar het onderzoek van Limpach heeft daar nu verandering in gebracht.

Lees ook het interview met Gert Oostindie en zijn boek over de dekolonisatieoorlog in Indonesië: Reizen met een steen in de schoen

Kabinet: besef dat onderzoek pijn kan doen

Het kabinet ,,realiseert zich” dat zulk onderzoek ,,pijn kan veroorzaken bij Indië-veteranen”, staat in de verklaring over het onderzoek. Maar volgens het kabinet is het juist belangrijk dat er ook aandacht komt voor ,,de moeilijke omstandigheden waaronder veteranen moesten opereren, het geweld van Indonesische zijde, de inzet waarbij geweld geen of nauwelijks een rol speelde en de verantwoordelijkheid van de politieke, bestuurlijke en militaire leiding”.

Lees ook het interview met historicus Rémy Limpach: Moorden en martelingen verdoezelen was ‘gewoon beleid’

In de coalitie was vooral de PvdA voorstander van een nieuw onderzoek. Minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) noemde de oorlog een „zwarte bladzijde uit de geschiedenis”. Voor de VVD was een voorwaarde om in te stemmen dat ook het geweld van de Indonesische strijders wordt belicht, en het onderzoek niet alleen over de Nederlandse kant van de strijd gaat.