Laat een robot voor je beleggen

Fintech Verzekeringen, vermogensbeheer of pensioenen kunnen beter geregeld worden door fintech-bedrijven – zeggen fintech-bedrijven. Maar is dat betrouwbaar? En wat gebeurt er met al die gegevens die de consument online afstaat?

Illustratie XF&M

Je krijgt een deel van je premie terug, omdat je je netjes hebt gedragen. Je vermogen laat je beleggen, op basis van robotadvies. En een hypotheek regel je binnen tien minuten, online. Financial technology, beter bekend als fintech is bezig aan een opmars. Bedrijven in deze sector beloven de consument dat ze zaken als verzekeringen, vermogensbeheer en pensioenen beter regelen dan traditionele dienstverleners. Omdat ze goedkoper zijn. Of dankzij nieuwe technologie een stuk gebruiksvriendelijker.

Waarom duikt fintech overal op?

Volgens Don Ginsel, oprichter van kennis- en netwerkcentrum Holland FinTech, is de inzet van technologie in financiële innovatie niet nieuw. Maar vooral financiële start-ups gebruiken de term fintech tegenwoordig. Vooral door de crisis is fintech in een stroomversnelling is gekomen. Veel mensen in de financiële sector verloren hun baan, waarna ze voor zichzelf begonnen. Ook ontwikkelingen in n mobiele technologie speelde een grote rol. „Sinds de komst van de smartphone willen we zaken overal kunnen regelen. Ook als het om geld gaat. Vandaar dat veel van deze diensten zijn gekoppeld aan apps.”

Zit de consument op zulke diensten te wachten?

Hoeveel Nederlanders gebruikmaken van fintech is lastig te zeggen, omdat een hoop diensten ‘aan de achterkant’ zitten en dus onzichtbaar blijven voor de consument. Wel bleek uit recent onderzoek van IT-leverancier Capgemini dat ruim 60 procent van de West-Europese bankklanten gebruikmaakt van fintechproducten en -diensten.

Volgens een ander internationaal onderzoek, afkomstig van IT-dienstverlener CSI Group, kiest ruim 75 procent van de mensen liever voor een nieuwe dienst van hun huidige bank of verzekeraar. Ginsel: „Daarom zien we in de praktijk dat veel start-ups hun diensten leveren aan traditionele partijen, of worden overgenomen. Veel consumenten maken dus gebruik van zulke diensten onder de paraplu van hun vertrouwde bank of verzekeraar.”

Stekker meet je rijgedrag

Een voorbeeld van een fintechbedrijf is Fairzekering, de autoverzekeraar die consumenten met goed rijgedrag beloont. Wie zich aanmeldt ontvangt een zogenoemde Chipin-stekker, die in de auto meet hoe hard de bestuurder rijdt en remt. Voorzichtige weggebruikers kunnen tot 35 procent van de maandpremie terugkrijgen. Sinds 2015 heeft het moederbedrijf, RISK Verzekeringen, ook een tweede rijgedragverzekering: VOOROP. Daarbij wordt jaarlijks bepaald of de klant een deel van de premie terugkrijgt of juist een toeslag moet betalen.

Andere fintechbedrijven vernieuwen door processen efficiënter te maken. Zo weet je via hypotheekverstrekker BijBouwe binnen tien minuten of je een hypotheek kunt krijgen, en kun je binnen vijf dagen naar de notaris. Regel je dit via een bank, dan duurt dat zo’n zes weken. Hoe het werkt: via de website beantwoord je vragen over het huis dat je wilt kopen, je inkomsten en financiële verplichtingen. Vervolgens wordt uitgerekend hoeveel je kunt lenen en krijg je de mogelijkheid dit bedrag direct te laten vastzetten. Daarna controleert BijBouwe of alle gegevens naar waarheid zijn ingevuld. Bij twijfel kun je via de site of onafhankelijk een adviseur inschakelen, maar dit is niet verplicht.

Een derde mogelijkheid is robotadvies. In plaats van een persoonlijke beleggingsadviseur of vermogensbeheerder krijg je bij start-up Pritle geautomatiseerd advies op basis van je data. Je vult online gegevens in over je financiële situatie en beleggingsdoel en aan de hand daarvan stelt de computer een beleggingsprofiel op vanwaaruit wordt belegd. Dat is een stuk goedkoper dan traditionele vermogensbeheerder: die vraagt tussen de 1,5 en 3 procent over het te beheren vermogen, Pritle kost klanten een jaarlijkse vergoeding van 0,5 procent.

Er zijn ook bedrijven die inspelen op de veranderende arbeidsmarkt. BrightPensioen bijvoorbeeld is opgericht met het oog op het groeiende aantal zelfstandigen. In tegenstelling tot andere pensioenaanbieders betalen klanten hier een vaste jaarlijkse vergoeding voor lidmaatschap, geen percentage van de inleg of het vermogen. De inleg is flexibel, zodat zzp’ers niet in de knel komen als de zaken tijdelijk wat minder gaan.

Maar is fintech ook betrouwbaar?

Wat opvalt is de manier waarop deze bedrijven zichzelf verkopen. Zaken als sparen, pensioenen en hypotheken zijn niet de meest sexy onderwerpen, dus er is een belangrijke rol weggelegd voor marketing. De websites zijn stuk voor stuk strak en modern, met Instagramachtige foto’s van millennials die koffiedrinken en over bergen uitkijken. Pritle is niet alleen een onlinevermogensbeheerder, maar ook „een manier om een droom te realiseren”.

Hoe zit het met de betrouwbaarheid van de nieuwe bedrijven? Toezichthouders Autoriteit Financiële Markten (AFM) en De Nederlandsche Bank (DNB) besloten afgelopen zomer hun beleid iets te versoepelen. Vooralsnog heeft dat niet geleid tot grootschalige malafide praktijken. Website Geldvoorelkaar.nl, waar gebruikers elkaar geld kunnen lenen, kwam wel eind 2015 in de problemen omdat het Zweedse moederbedrijf TrustBuddy bleek te frauderen. Omdat aantoonbaar was dat Geldvoorelkaar.nl hiermee niets te maken had en de overname kon worden teruggedraaid, kon het platform toch blijven bestaan.

Hoogleraar recht en de informatiemaatschappij Gerrit-Jan Zwenne, verbonden aan de Universiteit Leiden en advocaat in Amsterdam, maakt zich vooral zorgen dat grote hoeveelheden gevoelige financiële gegevens zullen worden gebruikt voor andere doelen dan waarvoor ze oorspronkelijk zijn verzameld. „Wat zouden we ervan vinden als de gemeente via zo’n nieuwe financiële partij analyses over betaalgegevens zou opvragen, om zo PGB-fraude op te sporen? Of dat mensen die zorggeld ontvangen vaker worden gecontroleerd op fraude omdat ze een bepaald consumptiepatroon hebben?”

Dit is zover we weten nog niet aan de orde, maar zeker niet ondenkbaar. De Belastingdienst maakt al gebruik van profiling op basis van big data. Net zoals de Nationale Politie deze techniek inzet om misdaad tegen te gaan. Om te voorkomen dat data voor andere doeleinden worden gebruikt dan waarvoor deze is verzameld, zou een wetgever dit expliciet moeten uitsluiten. „Of misschien kan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens er een oordeel over geven. Maar zo’n procedure kost zeker een paar jaar.”

Ook de opkomst van ‘goed gedrag’-verzekeraars moet in de gaten worden gehouden, vindt Zwenne. „Er is een risico dat mensen met lagere inkomens gedwongen worden om hun gegevens af te staan, omdat een verzekering anders onbetaalbaar wordt. Dus het is belangrijk dat hier ondergrenzen worden vastgesteld, bij voorkeur vanuit de politiek.”