Eindelijk goed nieuws voor de democratie in Afrika

Verkiezingen in Gambia

Allah vond dat hij moest aanblijven, zei de Gambiaanse dictator Yahya Jammeh tijdens de campagne. Maar de kiezer besloot anders. Dat hij nu opstapt, is goed nieuws voor Europa en voor het Strafhof.

Foto Reuters

Een opeenvolging van zeer omstreden Afrikaanse verkiezingen dit jaar in onder meer Oeganda, Gabon en Zambia is tot stilstand gekomen met een grote verrassing: aan de dictatuur van Yahya Jammeh in Gambia is door democratische verkiezingen een einde gekomen. Hij verloor verkiezingen donderdag van de zakenman Adama Barrow.

Jammeh had eerder gezegd nog een miljard jaren te zullen regeren. En aan de vooravond van de verkiezingen liet hij weten dat “Allah heeft al besloten heeft wie er gaan winnen en mijn stemmen zijn bij Allah”. De Gambianen maakten uit die uitspraak op dat de president verlies bij de verkiezingen niet zou accepteren.

Sinds 22 jaar voert Jammeh de scepter in het kleine land met nog geen 2 miljoen inwoners. Gambia is een gedrocht van het kolonialisme, want de Britten wilden een aanwezigheid in een verder Frans gebied. Het Engelstalige land ligt rond de monding van een rivier geheel ingeklemd door het Franstalige Senegal. In een combinatie van brute onderdrukking en subtiele intimidatie wist hij vier keer de verkiezingen te winnen. Die gang naar de stembus kende zoveel fraude dat het regionale samenwerkingsverband Ecowas en de Europese Unie niet eens meer waarnemers wensten te sturen naar deze verkiezingen.

Presentjes voor de kiezer

Toch liep geheel onverwachts alles anders dan Allah volgens Jammeh had besloten. In relatief grote vrijheid mochten oppositiepartijen twee weken lang campagne voeren. Bij de rally’s kwamen beduidend meer Gambianen naar de bijeenkomsten van de oppositie dan die van de president, hoewel Jammeh veel meer presentjes, zoals T-shirts, had uit te delen. Sociale media versterkten de moed van de Gambianen om van hun dictator af te komen.

De domper kwam toen Jammeh alle demonstraties tegen de uitslag bij voorbaat verbood en toen internet en telefoonverbinding uit de lucht gingen, vlak voor de opening van de stembussen. Na de bekendmaking van de uitslag – 45 procent voor oppositiekandidaat Adama Barrow en 36 voor Jammeh – werden de internetconnecties onmiddellijk hersteld.

Een anonieme Gambiaan plaatste vrijdag beeld van feestvierende landgenoten op YouTube:

Bij alle vorige verkiezingen trokken de oppositiekandidaten verdeeld op, dit keer schaarden vrijwel alle partijen zich achter één kandidaat. Sinds begin dit jaar liet Jammeh tenminste 90 opposanten en journalisten arresteren. Velen hebben het niet overleefd, zoals de veterane opposant Solo Sandeng. Hij stierf in de cel. “Laat me al dat ongedierte dat zich oppositie noemt een waarschuwing geven”, fulmineerde de president, “als jullie dit land willen destabiliseren zal ik jullie drie meter diep onder de grond begraven”.

De zegevierende Barrow is mogelijk niet meer dan een stroman voor de oppositie en na opening van de cellen zal het politieke toneel dramatisch veranderen. Afrika en Europa zullen net als de Gambianen het einde van een repressief en intolerant regime toejuichen. Mede omdat Gambia door de onderdrukking een grote leverancier van migranten aan Europa is, zal er opluchting bestaan bij de Europese Unie. Dat geldt ook voor het Internationale Strafhof (ICC). Gambia trok zich onlangs terug uit het ICC, een procedure die een jaar in beslag neemt en dus nog kan worden teruggedraaid. En in Afrika betekent dit eindelijk weer goed nieuws op het democratische front. Volgende week krijgt dit goede nieuws mogelijk een vervolg met de verkiezingen in Ghana.

    • Koert Lindijer