Een rijk leven

Niet dat ik uitgekeken ben op het wereldkampioenschap, maar er gebeurt nog meer in de schaakwereld. Vorige week overleed Mark Taimanov in St. Petersburg, 90 jaar oud. Hij had een rijk leven. Taimanov was een van de laatste topschakers die volwassen werden tijdens de Tweede Wereldoorlog. De laatste is de Rus Joeri Averbach, nu 94. Hij is de enige overlevende van het fameuze kandidatentoernooi van 1953 in Zürich. Zo’n toernooi kan nu niet meer. Vijftien schakers die tweemaal tegen elkaar speelden, 28 partijen ieder. Geen wonder dat Max Euwe, 52, in de tweede helft instortte.

Taimanov was een groot schaker en hij schreef vele boeken, waarvan dat over het Nimzo-Indisch door sommige schakers als een bijbel werd beschouwd. Helaas werd hij vooral bekend als de man die in 1971 een kandidatenmatch tegen Bobby Fischer met 6-0 verloor.

De Sovjetautoriteiten beschouwden dat als een blamage en de gevolgen waren ernstig. Zijn stipendium en zijn titel van ‘Geëerd sportmeester’ werden ingetrokken en hij mocht tijdelijk niet in het buitenland schaken. Taimanov zei: „Ik heb mijn muziek nog.” Inderdaad. Hij vormde met zijn eerste vrouw Ljoebov Broek een internationaal vermaard pianoduo, dat opgenomen is in de serie van Philips Great Pianists of the 20th Century. In die nare tijd na het verlies tegen Fischer scheidde Broek van hem. Gelukkig was Taimanov altijd een rasoptimist.

Hij trouwde vier keer, de laatste keer met een vrouw die 35 jaar jonger was, de liefde van zijn leven. In 2004 kreeg hij, 78, met haar een tweeling, een jongen en een meisje. Hij zei eens dat vrouwen zijn grote passie waren, daarna schaken en muziek. Zijn Nadesjda zei toen dat een vriendin had verteld dat haar zoon op school naast een leuk meisje zat, en dat dat misschien wel Marks volgende vrouw was. „Een aardig grapje, maar zo zal het niet gaan”, zei Mark en hij had gelijk.

Mar Taimanov-Tigran Petrosian, kandidatentoernooi Zürich 1953

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pc3 Lb4 4. e3 c5 5. Ld3 0-0 6. Pf3 d5 7. 0-0 Pc6 8. a3 Lxc3 9. bxc3 b6 10. cxd5 exd5 11. Pe5 Dc7 12. Pxc6 Dxc6 13. f3 Wit bereidt volgens het recept van zijn leermeester Botwinnik de opmars e3-e4 voor. 13...Le6 14. De1 Pd7 15. e4 c4 Meteen 15...f5 was flexibeler. 16. Lc2 f5 17. e5 Tf7 18. a4 a5 19. f4 b5 20. axb5 Dxb5 21. La3 Pb6 22. Dh4 De8 23. Tf3 Pc8 Dit kost materiaal, maar zwarts stelling was niet goed meer te verdedigen. 24. La4 Mooi. Na 24...Dxa4 komt 25. Dd8+ en na 24...Ld7 komt 25. e6. 24...Td7 Petrosian werd beroemd om zijn kwaliteitsoffers, maar dit is een machteloze noodsprong. 25. Tb1 Dd8 26. Lxd7 Een mooi dameoffer. 26...Dxd7 Na 26...Dxh4 zou wit met 27. Lxe6+ Kh8 28. Lxd5 Ta7 29. Tb8 winnen. 27. Tg3 Pa7 28. Le7 Lf7 29. Dg5 Lg6 30. h4 Wit heeft niet alleen een kwaliteit meer, hij heeft ook een winnende aanval. 30...Pc6 31. La3 Pd8 32. h5 Pe6 33. Dh4 Lf7 34. h6 g6 35. Df6 Dd8 36. Le7 Dc7

Zie diagram

37. Txg6+ De beslissende klap. 37...hxg6 Of 37...Lxg6 38. Dxe6+ Lf7 39. Df6 met winst. 38. h7+ Kxh7 39. Dxf7+ Pg7 Ook na 39...Kh6 volgt spoedig mat. 40. Kf2 Zwart gaf op.