Daar zat ‘John’. En hij had een digitale schat

De bron

Hij meldde zich met 1,9 terabyte voetbalgeheimen. Of Football Leaks alleen van ‘John’ is? Dat is niet helder. Maar Football Leaks heeft een duistere kant.

Daar zit hij, op de redactie. Der Spiegel noemt hem ‘John’. Gaten in zijn spijkerbroek, vuile schoenen. Hij drinkt zijn te hete kop koffie in een keer leeg. Voor John staat een computer met twee schermen, naast hem een laptop. Hij wiebelt met zijn benen, zijn pupillen schieten omhoog, omlaag, omhoog, omlaag. Hij ziet niets om zich heen. Alleen nog de namen, getallen, adressen in de data.

De kamer waarin hij zit te jagen op misstanden in het internationale voetbal, is door Der Spiegel speciaal voor het project Football Leaks ingericht. Het is een zogenaamde safe room, beschermd tegen aanvallen van hackers. Er zijn zes werkplekken, met computers die niet op internet zijn aangesloten. De servers zijn extra beveiligd, communicatie kan alleen versleuteld. Aan de buitenkant is het bureau met folie afgeplakt. Sinds maanden hebben hier maar acht mensen toegang.

John is naar Hamburg gekomen om Der Spiegel te helpen zijn data te ontsluiten. Acht harde schijven, samen 1,9 terabyte vol documenten uit de voetbalwereld. Dat komt neer op ongeveer 500.000 bijbels. Het grootste datalek uit de sportgeschiedenis. Hij vroeg geen geld van Der Spiegel voor de informatie.

Waar de data vandaan komen? Dat zegt John niet. Der Spiegel heeft weken onderzoek gedaan naar de authenticiteit van de documenten, en besloot toen ze te delen met de European Investigative Collaborations (EIC), een samenwerking van tien Europese media, waaronder NRC. 60 onderzoeksjournalisten, datajournalisten en financieel experts doken in deze oceaan van informatie.

Football Leaks is een online platform dat eerder al brisante overeenkomsten en afspraken uit de voetbalbusiness onthulde. Op grond van documenten die Football Leaks publiceerde werd FC Twente van internationaal voetbal uitgesloten.

Drie EU-parlementariërs hebben met Football Leaks in de hand de Europese Commissie gevraagd om een onafhankelijk onderzoek naar de recordtransfer van Gareth Bale, die voor 101 miljoen euro van Tottenham Hotspur naar Real Madrid ging.

Voor John zijn deze successen van Football Leaks niet genoeg. Hij is een jonge vent, een geboren Portugees die vijf talen spreekt en er op dit moment nog twee bij leert, waaronder Russisch. Hij is ook een flierefluiter, die graag nachtenlang feestviert, liters bier drinkt en met zijn verhalen en zijn donderlach de toon zet op feestjes. Hij reist veel en blijft zelden ergens wat langer.

John weet dat hij vijanden heeft gemaakt. Want hij is Football Leaks. Hij heeft een etalage op internet gecreëerd voor de geheime, ondoorzichtige, foute deals in de miljardenbusiness die voetbal is. Niet alleen nieuwsgierige fans hebben belangstelling, maar ook de politie, openbaar ministeries en belastingdiensten.

De voorzorgsmaatregelen die Der Spiegel heeft genomen hebben een reden. John maakt ruzie met mensen die voor geld veel doen – sommigen alles. In de data zijn links te vinden naar Kazachse, Turkse en Russische maffiosi, en ook naar Afrikaanse heersers.

John is ervan overtuigd dat hij het goede doet. Dat maakt de omgang met hem niet altijd eenvoudig. John is koppig, eigenzinnig en zeer geheimzinnig. Hoewel Der Spiegel al meer dan een jaar met hem in contact staat, hem tientallen malen in allerlei Europese steden heeft ontmoet, honderden uren met hem heeft gebeld en gepraat, blijft onduidelijk of achter John beschermheren staan die hun eigen belang dienen. John zegt alleen maar dat Football Leaks teamwerk is. Als je doorvraagt, krijg je hoogstens een geforceerd lachje.

Want Football Leaks heeft ook een andere, donkere kant.

Het verhaal daarover begint op 3 oktober 2015, slechts vijf dagen nadat het project online ging. De Portugees Nélio Lucas, manager van voetbalmakelaar Doyen, krijgt een e-mail. Afzender: een zekere Artem Loboezov. Die naam kan een pseudoniem zijn. Duidelijk is alleen dat de e-mail is verstuurd via Yandex, een Russische provider die ook Football Leaks gebruikt.

Deze Loboezov beschrijft in zijn e-mail wat voor documenten hij heeft: onsmakelijk, deels illegaal spul. „Dit alles zou spoedig online kunnen gaan en dan in de Europese pers belanden”, schrijft Loboezov. „Daar zou je vast ongelukkig van worden, als dat zou gebeuren, nietwaar? Maar we kunnen praten...”

Nélio Lucas heeft meteen een vermoeden wat er op hem en Doyen afkomt. Hij is als manager de afgelopen jaren flink opgeklommen in de voetbalwereld. Hij deed zaken met supersterren als de Braziliaan Neymar, de Spaanse wereldkampioen Xavi en de Colombiaanse aanvaller Radamel Falcão.

Lucas doet waar hij goed in is: hij probeert zaken te doen met de onbekende.

Loboezov lijkt geïnteresseerd. Hij schrijft dat hij zich een deal kan voorstellen die tussen 500.000 en een miljoen euro uitkomt, „en dan kunt u er zeker van zijn dat de info die ik heb geëlimineerd wordt.”

Volgens een e-mail van een Doyen-manager doet Lucas een voorstel. Loboezov zou 300.000 euro ontvangen in ruil voor een einde aan de lekken.

Der Spiegel krijgt een boze reactie van Doyen als het blad om weerwoord vraagt. Een woordvoerder noemt „de informatie volledig onjuist en gemanipuleerd”, en kondigt gerechtelijke stappen aan bij publicatie. Loboezov en zijn advocaat reageren niet op vragen van de Der Spiegel. Tot dusver is bij geen van de documenten manipulatie aangetoond.

Maar wie is Loboezov? Een medestrijder van John? Of hij is misschien John zelf? Is John een hacker?

Bij Der Spiegel staart John lang naar zijn schermen voordat hij antwoord geeft: „Wij hebben steeds gezegd dat wij geen hackers zijn. We hebben een heel goed netwerk, en onze bronnen leveren ons de data. De aantijgingen dat wij iemand afgeperst hebben zijn totaal belachelijk. Die beschuldigingen komen van een criminele organisatie. Dat is Doyen volgens ons: een maffia-organisatie.”

De afpersing van Loboezov liep op niets uit. Er werd niet betaald en hij nam de baan bij Lucas niet. De meest waarschijnlijke verklaring daarvoor is te vinden in de data van Football Leaks: Nélio Lucas droeg bij zijn ontmoeting met Loboezovs advocaat een microfoontje. De politie van Lissabon luisterde mee en nam alles op. Het was een valstrik.

Loboezov trok zich terug. Lucas reageerde daar zo op: „We hebben mensen op de hele wereld. Als je inderdaad door deze deur wilt gaan, bescherm je dan tegen hetgeen je aan de andere zijde zult vinden.” Het antwoord van Loboezov kwam meteen: „Ik ben niet bang. Houd je geld maar, je zult het nog nodig hebben.”

Voor advocaten, bedoelde hij waarschijnlijk.