‘Als het brandstoftekort was is dat een zeer zeldzaam geval’

Vliegramp

Elk vliegtuig moet een wettelijk verplicht minimum aan brandstof bij zich hebben. „De regels zijn duidelijk en streng”, zegt Piet-Hein Eldering, bestuurslid vliegtechnische zaken van de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers.

Fredy Builes/Reuters

Voordat het vliegtuig van de Boliviaanse luchtvaartmaatschappij LaMia in een vier minuten durende val terechtkwam, registreerde de zwarte doos nog eenmaal de stem van de piloot. Hij meldt een „volledige elektrische storing” en een brandstoftekort aan de Colombiaanse verkeersleiding. Een noodsignaal geeft hij niet af, wel zegt hij dat er „brandstofproblemen” zijn en vraagt om te mogen landen.

Daarna wordt het stil, zo blijkt uit data van de zwarte doos, aldus persbureau AP. Even later wordt het wrak gevonden. Aan boord van het vliegtuig, dat op weg was van Viru Viru in Bolivia naar Medellin in Colombia, waren negen bemanningsleden en 68 passagiers, onder wie de selectie van het Braziliaanse voetbalteam Chapecoense. 71 mensen kwamen om. Slechts zes mensen overleefden de vliegramp. Drie voetbalspelers, twee bemanningsleden en één journalist.

De opnames bevestigen het verslag van een bemanningslid dat de ramp overleefde. Het gebrek aan brandstof zou het uitblijven van een vuurzee na de crash verklaren. Mocht dit inderdaad de oorzaak zijn dan is het een zeer zeldzaam geval, zegt Piet-Hein Eldering, bestuurslid vliegtechnische zaken van de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers (VNV). „De regels zijn duidelijk en streng.”

Hoe het komt dat het Boliviaanse toestel niet genoeg brandstof had, is gissen. Het onderzoek gaat nog maanden duren. Een lekkage door een gescheurde leiding of meer tegenwind behoren tot de mogelijkheden. „Normaal gesproken heb je daar de reserves voor”, zegt Eldering. Hij heeft achttien jaar vliegervaring en vliegt in een Boeing 747 voor KLM. „Normaal komt een piloot met 45 minuten vliegtijd aan brandstof in de tank aan op zijn bestemming.”

Wie beslist hoeveel brandstof een vliegtuig meeneemt?

„Elke luchtvaartmaatschappij die commerciële vluchten uitvoert, is verbonden aan regels van de VN-organisatie ICAO Daarin is onder meer vastgelegd hoeveel brandstof er minimaal aan boord moet zijn. Luchtvaartmaatschappijen beslissen dit niet zelf, de piloot ook niet. Ik check of het minimum in de tank zit en of ik meer nodig denk te hebben.”

Voordat Eldering zijn werkdag begint, ligt er een brandstof- en vliegplan klaar. „Dat wordt berekend door software die rekening houdt met weersomstandigheden, gewicht van het vliegtuig en de route.” Voor de vlucht checken de piloten het plan en maakt aanpassingen waar nodig.

Hoeveel brandstof moet je bij je hebben?

„De hoeveelheid kerosine die je bij je hebt, hangt af van de afstand, de trip fuel. Dat is de basiswaarde. Bij opstijgen en landen moet je taxiën, dat kost ook brandstof. Ook moet het vliegtuig worden verlicht en opgewarmd. Dat doet de APU, een soort motor achteraan het vliegtuig die ook kerosine verbruikt.

Maar het weer kan tegenzitten, of er kan een technisch mankement zijn. „Daar moet je ook brandstof voor incalculeren, de continuency fuel. Dat komt neer op vijf minuten cirkelen op 1.500 voet, of 5 procent van de trip fuel.”

En als je moet uitwijken naar een ander vliegveld?

„Ik moet ook genoeg brandstof hebben om naar een ander vliegveld te kunnen vliegen. Dat is de alternate fuel. Je hebt dan genoeg brandstof om het uitwijkvliegveld halen. Dan heb je ook nog de final reserve fuel, ook die is wettelijk verplicht. Daarmee kun je nog 30 minuten rondcirkelen boven het vliegveld.”

De locatie van de crash (tekst loopt door onder kaart):

„Op eigen gezag kan de piloot extra fuel meenemen. Meestal is dat niet nodig. Maar brandstof is ook weer gewicht. Je verbruikt dan meer kerosine.”

Wat als de brandstof toch bijna op is?

„Vliegtuigen met minder dan 45 minuten brandstof in de tank worden aangemerkt als incident. Onder de 30 minuten geef je een noodsignaal, mayday. Je krijgt dan voorrang bij het landen.

Nemen budgetmaatschappijen minder brandstof mee dan andere maatschappijen?

„Iedereen heeft altijd het wettelijke minimum bij zich, ook prijsvechters als Ryanair. Bij maatschappijen als KLM zijn de brandstofmodellen mogelijk wat ruimer dan bij prijsvechters. Bij RyanAir worden piloten niet aangemoedigd extra brandstof mee te nemen, maar in principe hebben ze voldoende bij zich.”