‘Weet dat iedereen jullie in de steek heeft gelaten’

Oost-Aleppo

Komt er onderhandelde overgave nu Syrische leger in Oost-Aleppo oprukt of „worden op grote schaal mensen geëxecuteerd”?

Foto AFP / George Ourfalian

De pamfletten die het Syrische regime de voorbije weken boven Oost-Aleppo heeft afgeworpen laten weinig aan de verbeelding over. ‘Dit is jullie laatste kans. Als jullie dit gebied niet verlaten worden jullie vernietigd. Weet dat iedereen jullie in de steek heeft gelaten’, staat in één zo’n pamflet.

Pamflet

Vertaling tekst bovenaan: “Wij staan klaar om te helpen. Grijp uw kans.” Bij de dode strijder: “Dit kan het einde zijn.” Bij de bus: “Het pad van de redding.” Pamflet

Voor een ander pamflet moet je Syriër zijn om de boodschap te begrijpen: een foto van een dode man met daarnaast een foto van een groene bus. De groene, Chinese bussen waren ooit gewoon onderdeel van het openbaar vervoer in Syrië. Sinds de oorlog hebben ze een sinistere symboliek gekregen. Telkens wanneer het regime door bombardementen en uithongering een oppositiegebied op de knieën heeft gedwongen zijn het de groene bussen die strijders en burgers afvoeren naar regeringsgebied of elders in oppositiegebied. „De groene bussen zijn het symbool geworden voor de nederlaag”, zegt AlHakam Shaar van The Aleppo Project, een ngo in Boedapest.

Dood of ‘die vervloekte groene bus’

„Die vervloekte groene bussen: ik zie ze in mijn dromen”, citeerde The New York Times onlangs de 36-jarige Jala al-Telawi in een intiem artikel over de bussen. Al-Telawi stapte twee jaar geleden op een groene bus in Homs in het kader van een onderhandelde overgave. Strijders en burgers vertrokken naar het nabije Waer, waar zij nu opnieuw voor dezelfde keuze staan: dood of de groene bus.

Ook in Khan Al-Sheeh en Zakiah, ten zuiden van Damascus, zijn deze week 42 bussen aangekomen om drieduizend strijders en burgers naar Idlib in oppositiegebied te voeren. Beetje bij beetje herovert het regeringsleger zo het ‘nuttige Syrië’ terwijl de rebellen in een steeds kleiner gebied worden gedrongen.

Bekijk meer foto’s van de evacuatie uit Oost-Aleppo. De tekst gaat hieronder verder.


Foto’s afkomstig van AFP, Reuters, Sana.

Nu het regeringsleger de voorbije dagen een derde van oppositiegebied in Oost-Aleppo heeft veroverd komen de groene bussen ook daar in beeld. Maar het is nog de vraag of het regime daar wel een onderhandelde overgave zoekt.

„Er is nog nooit een overgave onderhandeld voor zo’n groot gebied als Oost-Aleppo”, zegt Samuel Heller, fellow bij The Century Foundation in Beiroet.

Heller was onlangs in Damascus in het kader van een internationale conferentie en ontmoette toen president Assad. „Ik denk dat het regime gelooft dat het in Oost-Aleppo een totale overwinning kan halen. Er is duidelijk geen internationale druk om het beleg op te heffen. Rusland en het regime kunnen Oost-Aleppo dus gewoon blijven bombarderen tot de rebellen uitgeput zijn.”

Ngo-medewerker Shaar ziet twee mogelijke scenario’s. „Of de rebellen handhaven hun positie. Dan komen de groene bussen in beeld. Dat betekent het einde van Aleppo, militair maar ook als symbool voor de politieke inspraak en het media-activisme die in oppositiegebied bestaan.”

Donker scenario

Pamflet

Vertaling: “Lezen en doorgeven. Dit is de laatste hoop. Red uzelf. Als jullie deze wijken niet snel verlaten, zullen jullie vernietigd worden. We hebben een corridor opengelaten om te vertrekken. Beslis snel, redt uzelf. Jullie weten dat iedereen jullie in de steek gelaten met jullie noodlot. Niemand komt jullie helpen. De Syrische strijdkrachten.” Pamflet

Het andere scenario, dat waarbij de rebellen helemaal onder de voet worden gelopen, is donker, denkt Shaar. „Er zullen op grote schaal mensen geëxecuteerd of gearresteerd worden. Niet alleen strijders maar ook de vrijwilligers van de Witte Helmen, die Assad beschouwt als een front voor Al-Qaeda, de burgeractivisten en de lokale vertegenwoordigers.”

Het regime wil alleen onderhandelen als daar een voordeel in zit, denkt ook Nikolaos van Dam, oud-Syrië-gezant van Nederland. „Uiteindelijk wil het regime geen politiek of militair compromis. Dus het doel blijft een algehele overwinning. Als Aleppo heroverd is volgt Idlib.”

Het verlies van Aleppo, zegt Heller, „is het symbolisch einde van de oppositie als geloofwaardig kandidaat voor de controle over het land. Aleppo staat voor de hele cultuur van revolutionair activisme, en voor de manier waarop de oppositie het land wilde besturen.”

Idlib kan die rol niet zomaar overnemen, meent Heller.”Idlib heeft dat symbolische en strategische belang niet. En de relatieve sterkte van de extremisten daar is een probleem voor de landen die de rebellen steunen.”

Vier vragen over de militaire toestand: Rebellen lijken aan verliezende hand in Aleppo

Shaar denkt niet dat de val van Aleppo voor morgen is. „Nog niet. Ik ben bang dat het nog maanden kan duren. In die tijd zullen we meer hongersnood zien en een totaal instorten van de humanitaire situatie. Voedsel is nu al schaars, en als je gewond raakt kan je hooguit nog wat hechtingen krijgen. Daarom zie je mensen nu vluchten.”

Als een totale overwinning door het regime nu binnen bereik is, is dat vooral door de steun van Rusland (in de lucht) en Iran en Hezbollah (op de grond). Dat roept de vraag op of het Assad-regime zich op de lange termijn kan handhaven zonder buitenlandse steun.

Heller: „Assad gaat zeker de blijvende steun nodig hebben van zijn bondgenoten. Maar die hebben hun eigen goede redenen om die steun te blijven geven. Voor Iran is Assads Syrië de logistieke levenslijn naar bondgenoot Hezbollah in Libanon, en een kritiek onderdeel van de Iraanse invloedssfeer in de regio. Assad boven water houden is vanuit hun oogpunt een goede investering.”