Cultuur

Interview

Interview

Foto Reuters

De Sioux wijken niet voor winter

Protest tegen oliepijpleiding

De protestacties tegen een omstreden oliepijpleiding in North Dakota gaan door. Ook tijdens de strenge winter, zegt tegenstander Marilyn Black Elk.

Ze denken dat de winter ons weg zal jagen”, zegt Lakota-Sioux medicijnvrouw Marilyn Black Elk (63) verontwaardigd. „Maar wij wónen daar. Het is niet alsof wij de winters van Dakota niet kennen.”

Black Elk is op maandagmiddag in het Vlaamse dorpje Lichtervelde, waar ze workshops geeft over rituelen. Maar haar gedachten zijn steeds in North Dakota, waar Sioux zich al maanden verzetten tegen de aanleg van de Dakota Access Pipeline, een bijna 1.900 kilometer lange pijpleiding die olie uit de schalievelden van North Dakota door vier staten naar Illinois moet vervoeren. De autoriteiten willen dat de demonstranten hun grootste protestkamp, Oceti Sakowin, maandag ontruimen.

Al sinds april bivakkeren duizenden leden van inheemse groepen uit de gehele VS, gesteund door milieu- en andere activisten, bij het Oahe-reservoir in North Dakota. Hier moet de pijpleiding onder de rivier de Missouri door. De Sioux van het Standing Rock-reservaat, waar ongeveer 8.000 mensen wonen, claimen dat de leiding door gebied loopt waar hun voorvaderen begraven liggen. Ook vrezen ze vervuiling van hun grond- en drinkwater. De kans daarop is niet denkbeeldig; sinds 2010 zijn meer dan 3.000 lekkages uit oliepijpleidingen gemeld.

Het Army Corps of Engineers, de federale instantie die de pijpleiding aanvankelijk goedkeurde, onderzoekt momenteel of de rechten van de Sioux bij het verstrekken van de vergunning inderdaad zijn geschonden. Energy Transfer Partners (ETP), het bedrijf dat de leiding bouwt, stapte naar de rechter. Die doet waarschijnlijk pas in januari uitspraak. Ondertussen bouwt het bedrijf verder. Volgens ETP schampt de leiding, die 3,7 miljard dollar kost, het Sioux-reservaat alleen. Bestuursvoorzitter Kelcy Warren zegt dat de Sioux vooraf voldoende zijn geconsulteerd, zoals de wet vereist.

„De pijpleiding is volkomen illegaal”, betoogt daarentegen Marilyn Black Elk. „Alleen in 2014 was er een ontmoeting tussen ETP en de Sioux, zonder dat duidelijk was waar de leiding precies zou komen. De Native American Graves Repatriation Act bepaalt daarnaast dat land beschermd is als er graven van onze voorvaders liggen. We hebben graven gevonden direct in de route. In september gingen de bulldozers er dwars doorheen.”

Gewijzigde route

Volgens ETP is het niet mogelijk de route van de pijpleiding te verleggen. Die langs het reservaat is al de tweede optie; eerst zou de leiding ten noorden van Bismarck lopen, de nabijgelegen hoofdstad van North Dakota. Volgens Black Elk is ETP van dat plan afgestapt „omdat het niet veilig zou zijn voor de watervoorziening in Bismarck. Maar 90 procent van de bevolking daar is blank. Logisch dat hun drinkwater niet in gevaar komt.”

CBS bericht over de demonstraties van deze week:

De strijd over een piepklein segment van de vrijwel complete leiding is inmiddels geen lokale kwestie meer. ‘Standing Rock’ is op weg een internationale cause célebre te worden. Hollywood-acteurs verklaarden hun solidariteit, medestanders checken bij Standing Rock in op Facebook en Europese milieugroepen organiseren solidariteitsbetuigingen. „Wij Sioux krijgen nu een hoop aanloop”, zegt Black Elk geamuseerd.

„In het kamp moeten we soms uitleggen dat dit geen festival is, maar bittere ernst. Dit gaat over milieurechten, én over de rechten van inheemse volkeren. Dit is een confrontatie tussen machtige spelers van het land, Big Oil en Big Finance, en een groep van wie de rechten nooit geteld hebben.”

Een internationaal consortium van 17 banken, waaronder Citigroup en Wells Fargo en ING, staken geld in de Dakota Access Pipeline. ING verstrekte een lening van 248 miljoen dollar. De bank heeft „zijn bezorgdheid geuit” over het project, aldus een verklaring op de website. Terugtrekking is niet mogelijk, aldus de bank. De Noorse bank DNB, eveneens een investeerder, zei onlangs dit wel te overwegen als er geen bevredigende oplossing komt.

De route van de pijpleiding:
301116BUI_DokotaAccess

Gewelddadige confrontaties

Maar misschien wel de belangrijkste stakeholder is Donald Trump. Hij investeerde tussen de half miljoen en een miljoen dollar in ETP. ETP-baas Kelcy Warren gaf ruim een ton aan Trumps campagne. Trump wil de winning van fossiele brandstoffen ruim baan geven.

In oktober richtten de Sioux Oceti Sakowin in, op een stuk land iets buiten het reservaat. Ze claimen dat dit land sinds 1851 aan hen toebehoort, en later aan hen is onttrokken.

Foto Stephanie Keith/Reuters

Foto Stephanie Keith/Reuters

Hier kwam het afgelopen weken verschillende keren tot gewelddadige confrontaties. De oproerpolite zette traangas, rubberkogels en honden in tegen betogers, en gebruikte waterkanonnen bij temperaturen onder nul. Sommige demonstranten belandden met onderkoeling en hondenbeten in het ziekenhuis. Sinds augustus zijn meer dan 525 mensen gearresteerd. De Verenigde Naties hebben het „excessieve geweld” veroordeeld.

Marilyn Black Elk had haar hoop gevestigd op President Obama. Die haalde ook een streep door een andere omstreden leiding, Keystone XL. Obama zei dat het mogelijk moest zijn een route te bedenken die de rechten van inheemse volkeren respecteert. Maar hij beval niet de bouw tijdelijk te stoppen, en onlangs zei hij dat hij de situatie nog enige weken wil aankijken.

Black Elk smaalt: „Als Obama een Sioux-naam zou krijgen, zou ik die wel weten: Cheap Talk Obama.” Iedereen wacht nu tot Donald Trump in het Witte Huis zit, zegt ze. „ETP denkt 20 januari verder te kunnen.”

Maar de Sioux zullen niet wijken, zegt ze.

„Al vijfhonderd jaar proberen ze ons van ons land te jagen. Het is ze nooit gelukt. En het gaat ze ook dit keer niet lukken.”