Recensie

Haute couture

Je kan in vele lagen denken zonder dat Nocturnal Animals een subtiel spel van metatekst en subtekst wordt. De teneur is eigenlijk best banaal. Maar de film werkt, en hoe, met dank ook aan de ijzersterke cast. ●●●●

Wraak is een gerecht dat koud dient te worden opgediend. U kent het cliché, Edward (Jake Gyllenhaal) ook. Bijna twintig jaar na het eind van hun huwelijk stuurt hij ex Susan (Amy Adams) zijn aan haar opgedragen debuutroman Nocturnal Animals, haar toenmalige koosnaampje. Hij wil Susan ook graag weer eens zien.

Susan is depressief. Ze woont in de heuvels boven Los Angeles, in een doodse villa die de charmes van het aquarium en crematorium combineert. Haar relatie met de overspelige slijmbal Hutton Morrow (Arnie Hammer) is wezenloos en onverschillig. Ooit verkoos zij hem boven de gevoelige schrijver Edward, die ze vilein ondermijnde en daarna dumpte. Haar Texaanse moeder – snavelbekje, helmkapsel, parelketting – voorspelde het al: jij wordt net als ik.

Dit alles komen wij te weten via flashbacks, want Nocturnal Animals vlecht drie verhaallijnen door elkaar: de trieste Susan van nu, de hoopvolle Susan en Edward toen, en Edwards debuutroman gezien door de ogen van Susan. Dat blijkt een keiharde Cormac McCarthy-achtige thriller in de woestijn van West-Texas. Academicus Tony Hasting (ook Jake Gyllenhaal) blijkt daar geen partij voor een trio rednecks die ’s nachts zijn auto met vrouw en dochter van de weg rijden, waarna de situatie escaleert van dreigend tot levensgevaarlijk. Het trio pepert Tony zijn zwakke gestamel – „vagina man!” – nog veel gemener in dan Susan dat indertijd deed met schrijver Edward.

Moddervette, naakte majorettes

Modeontwerper Tom Ford debuteerde in 2009 succesvol met A Single Man, een tot de puntjes gestileerde, wat saaie film over een upper class-homo in de vroege jaren zestig, vol fraai geklede, gekapte en belichte mensen. Stijlvol is Nocturnal Animals eveneens, maar een stuk woester, te beginnen met de opening van moddervette, naakte majorettes. Zij zijn objecten in Susans galerie, die grossiert in spektakelkunst à la Damien Hirst. Maar we zien de dames ook even in Texas, in een bar.

Lees het interview met Tom Ford: ‘Films penetreren het bewustzijn’

De kunstwereld van Los Angeles is karikaturaal fake, doods en in blauw-grijs palet gefilmd. Zie de humor ervan, bezweert een vriend de trieste Susan. „Het is hier een stuk minder pijnlijk dat in de echte wereld.” Die echte wereld – Texas – blijkt grimmig, intens en in geel-rood palet. Maar is het wel echt? Of Susans fantasie bij de roman van Edward? Of is het een confrontatie tussen Blue State- en Red State-America? Feminiem en macho?

Je kan in al die lagen denken zonder dat Nocturnal Animals nu weer zo’n subtiel spel van metatekst en subtekst wordt. De teneur – bange vrouw doet zichzelf tekort door de zekerheid van een botterik boven ware liefde te kiezen – is eigenlijk best banaal, net als Fords satire op de kunstwereld. En sommige overgangen – denk aan de billen van Susans dochter – zijn wat opzichtig. Maar de film werkt, en hoe, met dank ook aan de ijzersterke cast: de vermoeid rochelende Michael Shannon als archetypische woestijnsheriff Bobby Andes, Aaron Taylor-Johnson als malicieus white trash-monster Ray Marcus.

Dat de rare mix van Nocturnal Animals als één geheel voelt, is op zich al virtuoos: een heftige nagelbijter, melancholieke romance en pinnige satire naadloos tot haute couture genaaid. Flashy, maar zo beheerst dat het de kitch ver voorbij is.

Lees het profiel van Tom Ford: Controlfreak in porno-chic