Almere bestaat 40 jaar - en zo ziet het er nu uit

Feest Veertig jaar geleden kregen de eerste burgers de sleutel van de stad die later Almere zou gaan heten. Kijk naar de huizen en je weet: alles kan in Almere.

Cascadepark Foto Ko Hage

De polder is de Nederlandse New Frontier, de wijkende grens van nieuw land. Met een nieuwe samenleving, waarvoor een stad ontstond. Maar de zeebodemkolonisten doen dat niet zelf. Het wordt voor hen gedaan. De overheid, woningcorporaties, architecten, stedenplanners en bouwbedrijven maken de buurten kant en klaar.

Het begon met Amsterdammers die uit de oude, wrakke wijken van Amsterdam naar het poldergroen werden verplaatst. Twee keer zoveel groen als in een gemiddelde stad. Het heilawaai en de zandhopen waren het enige waarvan de nieuwe bewoners last hadden. Later kwamen de andere groepen zeebodemkolonisten, ook Nederlanders van Surinaamse, Marokkaanse, Turkse, Iraanse en Aziatische herkomst die het grotestadsbestaan moe waren en een nieuw leven in een frisse woning met tuin wilden beginnen.

Dit topdown-kolonialisme is niet bevorderlijk voor het gemeenschapsgevoel dat bij een stad hoort. De PVV is de grootste in de gemeente. Het gemeentebestuur doet wel zijn best om de boel bij elkaar te houden. In 2014 werd het dertigjarige bestaan van de stad gevierd en nu, twee jaar later, volgt ‘Veertig jaar Almere’. Hoe kan dat?

Het hangt ervan af hoe je rekent. Veertig jaar geleden bestond er nog geen Almere, maar namen de eerste burgers de sleutel aan van Han Lammers, de landdrost van de Zuidelijke Flevopolders. In 1984 werd de gemeente gesticht, genoemd naar het stuk zee dat bisschop Bonifatius in de achtste eeuw overstak om in Friesland te komen. Dus over acht jaar bestaat Almere veertig en over tien jaar vijftig jaar.

In 2011 vierde de Kruidenwijk het middeleeuwse Koggefeest, omdat bij de aanbouw van die wijk een oude kogge werd gevonden. Dat is de wijk waar jongens dit jaar met stenen naar een bus gooiden.

Niet dat de Almeerders massaal ontevreden zijn. De stedenbouwers hebben van de fouten van eerdere experimenten geleerd. Er zijn weinig flats, veel huizen met tuinen. Een aangename tekentafelstad, sfeervoller dan de talrijke halsoverkop in elkaar gezette blokkendozenbuurten rond steden in de wereld.

Veertig jaar geleden was het dieptepunt van de naoorlogse woningnood voorbij en er was meer geld. Van steden als Lelystad had men geleerd: geen kaal winkelgebied op asfalt, maar een intiem stadscentrum, met stadscafés en wat stadse grachtjes.

Foto Ko Hage

Boogstraat. Foto Ko Hage

Een zinken ‘blob’, ontworpen als popmuziekzaal fungeert nu als casino. Daar vlakbij een bioscoop met de naam Utopolis en een scheef houten Apollohotel op poten met iets wat lijkt op een ruimteschipingang. Dan vlakbij het Forum, een kunstmatige heuvel boven een parkeergarage met winkels en woningen. De bezoeker kan er omhoog wandelen alsof hij een oude vestingstad bestijgt. Het fantasieconcept van Rem Koolhaas is Middeleeuws bedoeld en moest Almere in één klap een centrum verschaffen dat een stad van 200.000 inwoners verdient.

Naast dat centrum in Almere Stad zijn er nog vijf andere op zichzelf staande wijken: Almere Buiten, Almere Haven, Almere Hout, Almere Poort en Almere Pampus. En dat alles verbonden met doorgaande fietsbanen.Ideaal voor raketvormige ligfietsen die over de dijk racen. Strak geplande variatie met hier en daar een persoonlijke afwijking.

Iedere deelwijk zijn eigen thema, de Muziekwijk, de Filmwijk. Woonerven, villa’s, flatgebouwen. In de regenboogwijk zijn de huizen gegroepeerd in kleuren van de regenboog – een andere kleur is verboden. Laten afbladderen door weer, wind en water kan weer wel.

Een creatief tuinhek

En dan zijn er de vondsten, de wilde initiatieven. Een Efteling aan religies met eigen bouwstijlen, hindoetempel, moskee, ontmoetingscentrum. Of een cirkelvormig kinderparadijs, ontstaan uit een prijsvraag van Klokhuis. Een villa op grind, een cottage, het is allemaal mogelijk. En er staat ook wel eens een rare container, een creatief tuinhek of een fietspad eindigend in niets. In een strak geleide stad valt dat extra op.

Toen het animo voor Almere na de huizencrisis begon te zakken, verzon de gemeente een nieuw plan. Nieuwkomers mogen nu een stuk grond kopen en daar hun eigen homestead op bouwen, helemaal zelf bedacht. En deze hoeft niet meer te worden goedgekeurd door de welstandscommissie. Daar komt een fris ‘kwaliteitsteam’ voor.