Brazilië rouwt om een team dat beter dan ooit was

Vliegramp Chapecoense

De spelers van voetbalclub Chapecoense stonden voor het grootste duel uit hun carrière. Maar dat zal nooit worden gespeeld.

Wat het hoogtepunt in de clubgeschiedenis had moeten worden, eindigde maandagavond voor Chapecoense in gitzwarte bladzijde. Op weg naar de heenwedstrijd in de finale van de Copa Sudamericana verongelukte een vliegtuig met bestuursleden, trainers en spelers van de club. De eindstrijd met het Colombiaanse Atlético Nacional zal waarschijnlijk nooit meer worden gespeeld.

Vlucht CP2933 van de Boliviaanse maatschappij Lamia maakte op brute wijze een einde aan de meest succesvolle formatie van de Braziliaanse club ooit. Slechts drie voetballers – Jakson Follman (21), Alan Ruschel (23) en Helio Zampier (30) – overleefden de ramp die aan 71 anderen het leven kostte.

Chapecoense stond tot dusver bekend als een jonge Braziliaanse profclub met een bescheiden historie. ‘De grote groene’ werd in 1973 opgericht als plaatselijke trots in de stad Chapecó. De club kende alleen successen in competities die in Santa Catarina werden afgewerkt. Dit jaar werd voor de vijfde keer de titel van de deelstaat veroverd.

Op nationaal niveau speelde Chapecoense tientallen jaren een rol in de anonimiteit. In 2009 kwam de club zelfs nog uit in de Serie D, in de kelders van het Braziliaanse voetbal. Inwoners van Chapecó liepen destijds liever rond in shirts van grote clubs als Internacional en Gremio uit de zuidelijke kuststad Porto Alegre.

Drie jaar geleden bijna failliet

Drie jaar geleden was het bijna voorbij met Chapecoense. De club was zo goed als failliet en stond op het punt van verdwijnen. Chapecoense had niet eens een eigen trainingsveld en de bescheiden semi-profs kwamen met de bus naar het stadion. Op het veld toonden de spelers echter karakter. Na een opmerkelijke opmars werd in 2014 voor het eerst sinds 1979 weer de hoogste nationale divisie bereikt. Een onverwacht sprookje. Al snel daarna kleurden de straten van Chapecó groenwit. De Arena Condá, die plaats biedt aan ruim twintigduizend toeschouwers, groeide uit tot de trots van de stad.

De Braziliaanse coach Caio Júnior vervolmaakte dit jaar het succesverhaal met een reeks van klinkende resultaten in de Copa Sudamericana. Hij zorgde er als een uitstekende motivator voor dat de spelers gingen geloven in zichzelf. De club speelde in de Braziliaanse competitie niet meer dan een rol in de middenmoot, maar tijdens internationale wedstrijden tegen tegenstanders als het Braziliaanse Cuiabá, het Argentijnse Independiente, het Colombiaanse Junior de Barranquilla en het Argentijnse San Lorenzo steeg het elftal boven zichzelf uit.

De Braziliaan Cléber Santana gold als één van de sterspelers van de ploeg. In het verleden kwam deze middenvelder uit voor Spaanse clubs als Atlético Madrid en Real Mallorca, maar in Europa wist hij nooit echt door te breken. Op zijn 35ste groeide hij alsnog uit tot de trotse captain van Chapecoense. Cléber Santana bepaalde op het veld het spel. Mede door zijn inbreng gebeurde wat niemand tot voor kort voor mogelijk had gehouden: Chapecoense bereikte de finale van de Copa Sudamericana.

‘De orkaan uit het westen’ zou in het op één na belangrijkste Zuid-Amerikaanse clubtoernooi het grote Atlético Nacional uit Medellín treffen. De Colombianen hadden eerder dit jaar nog de Copa de Libertadores veroverd en waren de grote favoriet tegen Chapecoense. Toch stapte de Braziliaanse formatie maandag vol goede moed op het vliegtuig.

Naast Cléber Santana waren ook andere spelers met een Europees verleden zoals Matheus Biteco (Hoffenheim), Filipe Machado (CSKA Sofia en Salernitana), Thiego (Khazar Lankaran) en Tiago (União Leiria) aan boord. De Argentijn Alejandro Martinuccio (in het verleden spelend voor Villarreal) was in Brazilië met een blessure achtergebleven. Ook reservedoelman Marcelo Boeck, die zowel de Braziliaanse als de Belgische nationaliteit heeft, hoort tot een achttal spelers die niet waren geselecteerd.

Lange reis vanuit São Paulo

De lange reis zou vanaf het Braziliaanse São Paulo via het Boliviaanse Santa Cruz naar Medellín in Colombia gaan. Daar had de formatie maandagavond om 21.33 uur plaatselijke tijd aan moeten komen. De Braziliaanse luchtvaartautoriteiten hadden het gezelschap op het laatste moment verboden met een speciale rechtstreekse charter te vliegen. Omdat het gehuurde toestel uit Brazilië noch uit Colombia kwam, moest tussendoor een stop worden gemaakt in het land waar het toestel vandaan kwam. Na de tussenlanding in Bolivia ging het op weg naar de Colombiaanse stad mis met het toestel van Lamia. Het vliegveld José María Córdova van Medellín werd nooit bereikt.

Vlucht CP2933 verloor contact met de verkeerstoren toen het toestel boven de Colombiaanse plaatsen La Ceja en La Unión vloog. Het vliegtuig zou met ‘elektrische problemen’ zijn neergestort bij El Cerro Gordo.

Al snel bleek dat het om een ramp van een enorme omvang te gaan. De meeste van de 77 inzittenden – voetballers, leden van de directie en technische staf, journalisten en bemanningsleden – waren op slag dood.

Duizenden fans van Chapecoense verzamelden zich na het ongeluk bij de Arena Condá in Chapecó. De Zuid-Amerikaanse voetbalbond Conmebol heeft aangekondigd alle voetbalactiviteiten, waaronder de finale, voorlopig op te schorten. President Michel Temer van Brazilië heeft drie dagen van nationale rouw afgekondigd.