Alles wees op moordplannen, maar het bewijs ontbrak

Strafrecht Moord moet zwaar bestraft worden, vindt ook de rechter. Maar als je de voorbereiding ervan niet bewijst, houdt het op.

Foto ANP/Roos Koole

Acht jaar cel voor de leiders van een organisatie die het ernstigste strafbare feit tot doel heeft dat er is: moord. Gezien de strafeis – 14 tot 17 jaar tegen de vijf hoofdverdachten – is dat laag, zei Peter Bjorn Martens, voorzitter van de rechtbank in Amsterdam. Hij deed maandag uitspraak tegen tien mannen die vorig jaar zomer werden aangehouden na een grote wapenvondst in Nieuwegein.

Waar komt dat grote verschil tussen eis en oordeel vandaan? Het Openbaar Ministerie (OM) vond dat de hoofdverdachten zich schuldig hebben gemaakt aan twee delicten: lidmaatschap van een criminele organisatie én voorbereiding van een liquidatie. Dat laatste geldt als een zeer ernstig misdrijf. Er staat een maximumstraf op van vijftien jaar.

Benzineflessen

Justitie kwam tot die conclusie omdat de verdachten allerlei objecten voorhanden hadden die alleen maar moord tot doel konden hebben. Ze beschikten over wapens, snelle auto’s met benzineflessen (bedoeld om de auto na het vluchten in brand te steken), telefoons voor versleutelde communicatie, peilbakens om auto’s te volgen en beeldmateriaal van mensen uit het criminele milieu die de verdachten hadden geobserveerd. Dit kon maar één ding betekenen, aldus het OM. Hier werd de liquidatie voorbereid van een van de geobserveerde mannen.

De rechtbank stelde het bewijsmateriaal niet ter discussie. Ook zij zag een criminele organisatie met een professionele en gestructureerde bedrijfsvoering en moord als doel. Maar juridisch is dat iets anders dan een liquidatie voorbereiden. Bij voorbereidingshandelingen moet sprake zijn van een concreet misdrijf, dat voldoende precies moet zijn omschreven. En daar ontbrak het volgens de rechtbank aan.

Weliswaar zijn concrete personen gevolgd en geobserveerd, maar het doel daarvan is niet duidelijk geworden. Moord? Bedreiging? Afpersing? Dat de verdachten zich hebben beroepen op hun zwijgrecht doet daar niet aan af, vindt de rechtbank.

Lees ook Hoe bewijs je iets wat niet is gebeurd? De huurmoordenaar staat voor u klaar

Niet bewezen

Dat voorbereiding van een liquidatie niet bewezen kon worden, beïnvloedt direct de hoogte van de straf. Op lidmaatschap van een criminele organisatie staat hooguit 6 jaar. Daar kan maximaal 2 jaar bij komen voor de wapenvondst. Dat telt op tot 8 jaar.

Rechtbankvoorzitter Martens liet blijken dat ook hij 8 jaar cel in dit geval aan de lage kant vond. „Maar voor deze feiten is dat het maximum.”

Die conclusie valt op, omdat ook de officieren van justitie er bij hun strafeis al op wezen dat verboden wapenbezit in Nederland met 4 jaar cel relatief laag wordt bestraft. Dat maximum kan omhoog naar 5 jaar en 4 maanden als meer dan één wapen is gevonden. Maar voor het Nieuwegeinse arsenaal van honderd wapens, in sommige gevallen zeer zware, geldt nog steeds datzelfde maximum van 5 jaar en 4 maanden.

Het is een straf die georganiseerde criminelen niet voldoende afschrikt, oordeelde het Openbaar Ministerie bij de strafeis.

Het lijkt erop dat de rechter het daar in dit specifieke geval mee eens is. Volgens de magistratuur is de wetgever aan zet.