Oegandees leger doodt tientallen lijfwachten van de koning

President Museveni grijpt in

Regeringssoldaten van de Oegandese president Museveni drongen zondag het koninklijk paleis van het koninkrijk Rwenzururu binnen om rebellie te onderdrukken. Er vielen tientallen doden.

Beeld screengrab NTV Uganda

Oeganda is een republiek met koninkrijken. Deze schijnbare contradictie leidde afgelopen weekend tot zware gevechten tussen de garde van het koninkrijk Rwenzururu en het Oegandese leger van president Yoweri Museveni. Er vielen meer dan vijftig doden, onder wie 46 lijfwachten van koning Omusinga Mumbere.

Het koninkrijk Rwenzururu ligt in West-Oeganda aan de grens met het chronisch instabiele Congo. Bovendien kent het betrokken gebied een lange geschiedenis van onmin met de regering in de hoofdstad Kampala. Zaterdag ontplofte de situatie toen, volgens de versie van de regering in Kampala, leden van de koninklijke garde een granaat naar patrouillerende regeringsmilitairen gooiden. Er brak een vuurgevecht uit, de soldaten vielen het koninklijke paleis binnen en namen de koning mee. Mumbere werd naar president Museveni gebracht voor een reprimande.

Verslag van tv-zender NTV:

Bron van de Nijl

Koninkrijken bestaan in Afrika sinds de hoogtijden van de Egyptische beschaving. De Europese kolonisten erkenden deze rijken en de Britten werkten met talrijke rijken in Oeganda samen, zoals Buganda, Bunyoro, Busoga en Toro. De monarchieën zijn gevormd op etnische basis, en dat ligt deels ten grondslag aan de huidige perikelen in het koninkrijk Rwenzururu.

In de schaduw van de Mountains of the Moon, de Maanbergen waar de Europese ontdekkingsreizigers Richard Burton en John Hanning Speke twee eeuwen geleden hun speurtocht ondernamen naar de bron van de Nijl, ligt het woongebied van het volk de Bakonzo. De Rwenzururu monarchie bestaat goeddeels maar niet exclusief uit Bakonzo’s, en andere stammen ijveren voor meer invloed. Ook wordt er in samenwerking met de stam de Banande aan de Congolese kant van de grens gestreefd naar de oprichting van de republiek Yiira. De regering in Kampala beschuldigde koning Mumbere er zondag van dat streven te steunen en de op te richten republiek Yiira onafhankelijk te willen verklaren, een aantijging die de koning tegenspreekt.

Koninkrijk Rwenzururu, met de drie districtshoofdsteden die er bij horen:

In 1967 schafte toenmalige president Milton Obote alle koninkrijken in Oeganda af, maar in 1995 maakte de huidige president Museveni dat besluit ongedaan. Corrupte regeringen en moordende regeringssoldaten hadden de Oegandezen vervreemd van hun politieke leiders en een groot verlangen gecreëerd naar de tradities ten tijde van de koninkrijken. Museveni gaf de nieuwe monarchieën echter niet hun macht van vroeger terug. Ze zijn bovenal cultureel en vormen een nucleus voor een tribale identiteit.

Modernisering

De mantra van Museveni sinds zijn machtsovername in 1986 is modernisering. Dat streven staat op slechte voet met het benadrukken van stamafkomst. De koninkrijken en de president lagen herhaaldelijk met elkaar overhoop. De laatste keer was dat in 2009 toen ten minste tien mensen omkwamen bij rellen tussen aanhangers van de koning van Baganda, Ronald Muwenda Mutebi, en het regeringsleger.

De ruzie draaide toen om een koninklijk bezoek aan een gebied in zijn rijk dat de regering wilde verbieden. Buganda, waar 17 procent van de 40 miljoen Oegandezen wonen, is het grootste koninkrijk. Het grootste koninkrijk in Afrika beneden de Sahel is Swaziland (1,5 miljoen inwoners), waar de koning Mswati de derde nog wel politieke macht heeft.