‘Het gaat niet alleen over minder armen’

Referendum Woonvisie

Van wie is de stad? Dat is een van de grote vragen geworden bij het stadsreferendum in Rotterdam over het woonbeleid, in een gepolariseerd debat.

Stichting Mesam, neutraal ten opzichte van het woonreferendum, heeft een tram in Rotterdam beplakt. Foto John van Hamond

Hordes mensen die Rotterdam moeten ontvluchten, op zoek naar goede, moderne huizen in prettige wijken – bij voorkeur zonder moskee in beeld. Dat is het schrikbeeld dat vóórstemmers in het stadsreferendum van morgen oproepen.

Anderzijds roepen tegenstemmers het doembeeld op van duizenden arme mensen die de stad worden uit gejaagd, nadat de gemeente eigenhandig hun betaalbare woningen onder ze vandaan heeft gesloopt.

Het Rotterdamse woonreferendum in onze uitlegvideo:

Woensdag mogen bijna 500.000 Rotterdammers stemmen over de ‘Woonvisie’ van het Rotterdams college van Leefbaar Rotterdam, CDA en D66. De woonvisie, dat zijn de plannen voor de ontwikkeling van de Rotterdamse woningmarkt in de komende vijftien jaar en verder. Hoewel het referendum over de hele visie gaat, met plannen voor duurzaamheid, groen en studentenwoningen, is de steen des aanstoots een specifiek onderdeel van het plan: het voornemen om goedkope woningen te slopen – 20.000 woningen met een huur tot 629 euro.

Vooral in het publieke debat gaat het er hard aan toe, met de polarisatie die eigen lijkt aan referenda. De vraag is of de inwoners na twee maanden van dit debat een helder idee hebben waar ze eigenlijk morgen nee of ja tegen zeggen – of over zwijgen.

Van wie is de stad

GroenLinks twitterde zondag een spotprent waarin beteuterde mensen zich afvragen of je in een urgentieverklaring kunt wonen. Op de achtergrond sloopt een kale man die vage gelijkenis vertoont met Pim Fortuyn een huis, grijnzend uitroepend ‘minder, minder!’ De coalitie tegen de woonvisie vaart onder de vlag: niet slopen, maar bouwen. De onderstroom van het debat lijkt vooral de vraag voor wie de stad eigenlijk is. Voor een meer welgestelde, hoger opgeleide bevolking moet je inwoners verheffen, niet wegjagen en vervangen door meer wenselijke mensen, zeggen ze.

Ook in Arnhem wordt woensdag een stadsreferendum gehouden. Daar gaat het intussen om ‘natuur’ versus ‘vooruitgang’. : ‘Vrienden vragen mij wat ze moeten gaan stemmen’

Leefbaar Rotterdam toont in een filmpje wat er volgens de partij gebeurt als je tegen de visie stemt: een wijk die verkrot, met dichtgetimmerde ramen, waarin – kennelijk tot overmaat van ramp – tot slot een grote moskee verrijst. ‘Kansrijke’ inwoners hebben eigenlijk geen andere keus dan te vluchten naar Barendrecht of Capelle.

Het verkleinen van de goedkope woningvoorraad is volgens de vóór-coalitie het logische gevolg van de wens om verpauperde wijken, die vrijwel uitsluitend uit sociale huurwoningen bestaan, meer in evenwicht te brengen. In die wijken worden blokken goedkope woningen gesloopt of gerenoveerd, en vervangen door duurdere woningen. Er is geen aanleiding om dan elders sociale huurwoningen bij te bouwen, omdat de stad een overschot aan goedkope woningen heeft, aldus de woonvisie.

Iets met wonen

Als je mensen op straat vraagt waar zij denken dat ze morgen over gaan stemmen, komen ze met ‘het slopen van goedkope woningen’. Vrijwel iedereen heeft de klok horen luiden van het 20.000 minder sociale huurwoningen – op een kleine groep na die niet verder komt dan ‘iets met wonen’. Maar ook met de klacht: ik heb nooit een folder in de bus gekregen met waar het over gaat. Deze mensen hebben de afgelopen maanden dus de vele debatten, rondrijdende geluidswagens, radioprogramma’s en krantenartikelen – ook in gratis kranten – over dit onderwerp gemist.

Volgens Herman Brummelink, die in de zon op de Oude Binnenweg loopt, gaat het hierom: „20.000 oude woningen slopen voor luxere woningen, om mensen in de stad te houden.” Hij vindt het „verstandig”, en gaat voor stemmen. Hanza Svašek, die in de Wielewaal woont, is tegen. Fel tegen.

„Het gaat niet alleen over ‘minder armen in de wijk’. Het gaat over geld en macht. Wij hadden een eigen plan voor onze wijk, en een eigen ontwikkelaar, maar daar wilde Leefbaar niets van horen.”

Het meest typerende antwoord komt van een vijftigjarige vrouw. Zij vindt het „niet kunnen” om niet te gaan stemmen, maar eigenlijk weet ze niet wat. Veel meer dan de sloop van sociale huurwoningen komt ze niet. Van die sloop heeft ze zelf geen last, maar vrienden van haar wel.

Genuanceerd

Joyce Rijken (65) betreurt dat het er zo fel aan toe gaat in het debat. „Dat is het nare met referenda.” Het onderwerp is volgens haar namelijk ontzettend belangrijk. „Het gaat om het fundament van de stad. Dat is voor iedereen belangrijk.” Ze vindt het jammer dat het zich toespitst op één onderwerp uit de woonvisie. „Het is een breed plan. En ook dat slopen ligt genuanceerd, er worden ook vijfduizend goedkope woningen bijgebouwd.” Wat Rijken wel waardeert: „Dit college dóet er wat aan. Rotterdam staat al te lang bovenaan de slechte lijstjes.”

Als 150.000 mensen morgen gaan stemmen, is het raadgevend referendum geldig. En, zo heeft het college meermalen gezegd, niet zonder consequenties. Voor de woonvisie, bedoelt het college. Maar het referendum wordt óók wel gezien als een stemming over het college zelf, Leefbaar Rotterdam in het bijzonder.