EU-lidstaten blokkeren strengere regels na dieselgate

Uitstoot Direct na het uitbreken van het schandaal over de fraude met de uitstoot van dieselauto’s, was er groot draagvlak voor ander toezicht. Nu blijken de meest ingrijpende voorstellen van tafel.

iStock

Ondanks het dieselschandaal weigeren EU-lidstaten het toezicht op de auto-industrie te verbeteren. Ook al spuwen miljoenen dieselauto’s elke dag nog steeds veel te veel schadelijke stoffen de lucht in en blijkt Volkswagen lang niet de ergste zondaar.

Uit gelekte documenten die NRC inzag blijkt dat landen geen zin hebben om ook maar iets van het toezicht – nu een nationale aangelegenheid – over te hevelen naar Europa. In werkdocumenten van de ‘Raadswerkgroep voor technische harmonisatie’, waarin lidstaten discussiëren over auto-toezicht, staan door alle belangrijke wijzigingen die de Commissie voorstelt dikke zwarte strepen. Na het uitbreken van het Volkswagenschandaal vorig jaar was de druk groot om het huidige toezichtssysteem te veranderen. Het waren immers de nationale goedkeuringsinstanties die sjoemeldiesels de weg op hadden gelaten.

Eigen auto-industrie eerst

Begin dit jaar deed eurocommissaris Elzbieta Bienkowska (Interne Markt) daarom een voorstel om dat systeem te verbeteren. Eén Europese dienst zat er sowieso niet in, dus dat probeerde ze niet eens. Fabrikanten mogen blijven shoppen bij de goedkeuringsinstantie die hen het meest aanstaat.

Maar andere voorstellen sneuvelen ook als het aan de landen ligt. Bij gebrek aan één toezichthouder wil Bienkowska dan maar dat goedkeuringsinstanties elkaar controleren door middel van peer review. Daarmee is oneerlijke bescherming van de eigen auto-industrie tegen te gaan.

De ruzie tussen Duitsland en Italië over dieselauto’s van Fiat, die na 22 minuten opeens heel vies worden, suggereert dat zulk protectionisme inderdaad plaatsvindt. Italië weigert die auto’s van de weg te halen. Maar het peer review-plan is door de lidstaten geschrapt.

Bienkowska wil ook een einde maken aan de perverse prikkel dat fabrikanten de technische diensten die de goedkeuringen uitvoeren rechtstreeks betalen. Maar ook daar staat een streep door. En als het aan de landen ligt, krijgt de Europese Commissie ook niet het recht om zelf auto’s van de weg te trekken, om zo te controleren of fabrikanten toch niet frauderen. Dat moeten de lidstaten blijven doen. Het plan voor de oprichting van een vrijblijvend ‘forum’, waarin informatie wordt uitgewisseld, blijft wel overeind.

De groene lobbygroep Transport & Environment, die zich het actiefst bemoeit met Europese transportregels, noemt het huidige voorstel van de lidstaten „schandalig”. Julia Poliscanova: „Het plan van Bienkowska was al erg afgezwakt. Nu is er niks meer van over.”

Uiteindelijk moeten het Europees Parlement, de Europese Commissie en de lidstaten het eens worden over de hervormingen. Of er na alle discussies nog íéts hervormd wordt, is hoogst onzeker.

Nederland neemt tussenpositie in

De Europese landen vinden overigens niet allemaal hetzelfde. Omdat de onderhandelingen nog bezig zijn, wil niemand met naam worden genoemd. Maar mensen die bij de onderhandelingen betrokken zijn, zeggen dat enkel Frankrijk en Denemarken vóór grote hervormingen zijn. Italië, Spanje en een aantal Oost-Europese landen met een grote auto-industrie willen dat alles vooral hetzelfde blijft.

Nederland neemt een tussenpositie in, zeggen betrokkenen. Niet veel macht naar de Commissie overhevelen, wel peer review invoeren, niet de rechtstreekse betalingen aanpakken, want dat geeft administratief gedoe.

Nadat Volkswagen de fraude opbiechtte, bleek dat bijna alle fabrikanten dieselauto’s maken die op de weg veel meer schadelijke stikstofoxiden uitstoten dan in het laboratorium. Sommige auto’s overschrijden de norm wel tientallen keren. In een rapport van het Europese Milieuagentschap van vorige week staat dat per jaar 71.000 Europeanen voortijdig sterven aan te veel stikstofdioxiden. Dieselauto’s zijn daar een belangrijke leverancier van.