Hoe een Achterhoeker de Amerikaanse designmarkt veroverde

Jan van der Lande (58) begon zijn bedrijf Kikkerland met één vaas. Inmiddels runt hij een multinationaal bedrijf met designproducten: zelfs het Britse koninklijk huis heeft iets van Kikkerland in huis.

De kans dat Sinterklaas voor jou een product van Kikkerland meeneemt, is aanzienlijk. Het Amerikaanse bedrijf dat begin jaren negentig in New York werd opgericht door Nederlander Jan van der Lande, is verantwoordelijk voor het soort functionele, vaak grappige designproducten dat je in de betere cadeauwinkel of museumshop treft (denk: flessenopeners in de vorm van een ninja of een iPad-houder van vilt).

Vraag de man achter het bedrijf hoe hij, opgegroeid „tussen de koeien” in de Achterhoek, als CEO van een wereldwijd succesvol bedrijf in New York is terechtgekomen en hij vertelt een levensverhaal vol toeval, geluk en avonturen. Dat begint met zijn verhuizing naar de stad in 1984, hij was 26 jaar oud.

Van der Lande, nu 58, had een beurs aan Manhattan College in de Bronx ontvangen. Hij brak er zijn verblijf in Australië voor af, studeren in Amerika bood nou eenmaal betere kansen. Bovendien is hij half Amerikaans. Toen zijn vader in de jaren veertig in New York ging studeren, ontmoette hij er een meisje dat hem naar Nederland volgde. „Tegen mijn opa’s zin in. En natuurlijk met de boot. Dat kun je je nu haast niet meer voorstellen, toch?” Ze kregen vijf zonen en een dochter.

Net als zijn vader ontmoette Van der Lande ook een meisje tijdens zijn studie. Alleen ging hij nooit meer terug naar Nederland. Van der Lande nam een baan bij de gemeente en trouwde het meisje in New York, in het gebouw van de Verenigde Naties. Ze kregen twee zonen en een dochter, waarvan de jongste nu 16 jaar is.

Van der Lande, wiens Nederlands – op een paar Engelse termen na – niet is aangetast, zit op het achterdek van zijn boot in de Hudson. In de verte is de skyline van het Financial District zichtbaar. Dat hij op een boot woont, was geluk, geen gevolg van zijn Hollandse inborst.

Een paar jaar na het behalen van zijn master Environmental Engineering, werd hij – wegens illegale onderhuur – zijn appartement in de East Village uitgezet. Hij las in de krant een advertentie: Why not live on a boat?’ met een telefoonnummer. Hij belde het nummer en hem werd verteld dat hij om acht uur bij het Seventy Ninth Street Boat Basin moest zijn. „Ik dacht ’s avonds. Maar toen ik daar aankwam, was ik de enige. Iedereen had ’s ochtends begrepen”, lacht hij bijna dertig jaar later. ‘Well, I guess it’s yours’, had de verhuurder gezegd.

Ondertussen is die woonboot ingeruild voor een jacht. Want toen het iets te gezellig werd in het Boat Basin – „op een gegeven moment hadden twee boten een bar, het was een groot feest” – besloot de gemeente dat er enkel nog varende schepen mochten liggen. Dus kocht Van der Lande een eigen boot, vernoemde haar naar zijn moeder en knapte haar langzaam op.

Kikkerland

De Solar Queen - het handje van de Britse koningin Elizabeth beweegt dankzij een zonnepaneeltje. Kikkerland

Schone lucht

Ook de oprichting van Kikkerland Design Inc. geen vooropgezet plan. Van der Lande wilde eigenlijk iets doen aan lucht- en waterverontreiniging. Toen hij na het behalen van zijn masterdiploma een baan aangeboden kreeg bij de gemeente New York op de afdeling Environmental Protection, greep hij zijn kans. Maar hij kwam daar niet tussen collega’s die gemotiveerd waren om de lucht van Manhattan schoner te maken – het bleken ambtenaren die er allemaal minimaal één baantje bij hadden: „Mijn directe collega had nog drie Pakistaanse restaurants in de stad en mijn chef was tevens makelaar.” Van der Lande vertrok zodra hij kon.

Even daarvoor was hij met een vriend als hobby de V-Vaas van een bevriende Nederlandse designer, Rob Dashorst, gaan verkopen. Eerst alleen aan designwinkels en bloemisten in de stad, rondgebracht door Van der Lande, op z’n fiets, „elbowend” door het drukke verkeer. Toen New York volstond met de vaas, gingen ze op hun eerste beurs staan. „Vervolgens kwamen er orders uit heel het land.” Kikkerland was geboren.

Toen zijn vriend weer terugging naar Nederland, nam Van der Lande het bedrijf over. De vaas kreeg al snel gezelschap van andere, inmiddels wereldberoemde designproducten als de Critter, een ‘wandelend’ opwindmechanisme op pootjes, en de RainbowMaker, ronddraaiende raamkristalletjes op zonne-energie.

Een jaar nadat hij zijn vader had verteld dat hij ontslag nam bij de gemeente en alles wilde inzetten op Kikkerland – ‘als je dat wilt, moet je het doen’, had die gezegd – kon hij trots naar Nederland bellen: „Ik draai quitte.” Weer een jaar later, maakte Kikkerland winst.

„In het begin deed ik alles zelf. Van aankoop tot het inpakken van de dozen. Ik reisde als koerier naar Nederland zodat ik m’n vlucht niet hoefde te betalen, en ging daar op zoek naar leuke producten van jonge designers. Ik kocht vervolgens een kleine hoeveelheid in, nam die weer mee naar New York en verkocht het hier weer door.”

Zodra het kon, nam hij zijn eerste werknemer aan: een jongen die de dozen inpakte. En niet veel later kwam ook zijn vrouw bij het bedrijf. „Het eerste wat ze deed was de boel grondig schoonmaken”, zegt Van der Lande. „En nog steeds is zij mijn rechterhand en weet ze de zaakjes altijd weer op een rij te krijgen.”

Zijn vrouw Kazumi, een Japanse, leerde hij kennen op het Manhattan College. Samen zaten ze in de internationale groep. Eind jaren tachtig, na drie huwelijksaanzoeken, zei ze eindelijk ‘ja’. „Waarschijnlijk omdat ze zwanger was van de eerste”, lacht Van der Lande. Samen betrokken ze de woonboot en brachten ze hun kinderen groot. „Misschien niet zo verantwoordelijk, kleine kinderen op een boot, maar toen dacht je daar nog niet zo over na.”

Een hele kolonie daklozen

Het waren andere tijden zegt hij wijzend naar de kade. „Nu zit er een heel leuk café in het Boat Basin, maar toen woonde er een hele kolonie daklozen. Als ik ’s ochtends de kinderen naar school bracht, moesten we over de slapende mensen heenstappen.” Het was niet gevaarlijk, zegt hij. Gewoon iets viezer.

Nog een geluk, zegt Van der Lande, is dat hij Kikkerland in Amerika is begonnen. Een grote markt en toen nog met weinig concurrentie. „Het concept was zo Europees. Als je bij een winkelketen als Walmart naar binnenliep, zag je alleen maar lelijke producten. Functioneel, maar lelijk. Amerikanen kwamen er pas later achter dat een functioneel product ook mooi kan zijn en mooi verpakt kan worden.”

Kikkerland

De pootjes van deze keukenwekker gaan omhoog staan als de kalkoen gaar is. Kikkerland

Tegenwoordig werken er ruim veertig mensen – onder wie zijn oudste zoon en zijn dochter – bij Kikkerland in New York, en maken ze 300 nieuwe producten per jaar. In het nieuwe filiaal in Rotterdam zit vijftien man personeel. Kikkerland steeds meer in Europa, vooral in Engeland en Duitsland.

Afgelopen zomer werd Van der Lande uitgenodigd om naar Buckingham Palace te komen. Blijkbaar is een van Kikkerlands recente bestsellers, de Solar Queen (een op zonne-energie wuivend beeldje van Koningin Elizabeth) een grote hit bij de Koninklijke familie van Engeland. Hij kon helaas niet op de uitnodiging ingaan, maar was eerder wel aanwezig bij een lunch in het Witte Huis onder Bush.

Volgend jaar bestaat het bedrijf 25 jaar. Niet lang daarna wordt Van der Lande zestig. Tijd om met pensioen te gaan, is het nog lang niet. Of zoals hij het zelf zegt: „Omdat ik er nooit voor heb gestudeerd, doe ik precies wat ik leuk vind.”