Recensie

Nieuwe nikes en loeihete linzenkebab

Roman

Naema Tahir: Brieven in Urdu. Prometheus, 256 blz. € 19,95

Het kan verkeren, in de wereld van Pakistaanse immigranten in Europa. Toen Raat gezond en levendig geboren werd, werd er bijvoorbeeld niet gelachen. Want haar moeder, mevrouw Zindabad, maakte zich zorgen. Niet omdat de baby een meisje was, maar omdat ze zo donker was. Daarom noemde ze Raat ook Raat, wat ‘nacht’ betekent. De moeder aanvaardde haar lot en geloofde dat ze gestraft werd.

Anderhalf jaar later wordt er een zusje geboren. Het meisje was veel lichter dan Raat en werd Sitara genoemd, heldere ster. Als vriendinnen langskwamen, tilde mevrouw Zindabad het oorlelletje van Sitara op, om het witste stukje te tonen. Ze wist zeker, later zou een welgestelde jongen om Sitara’s hand vragen in ruil voor haar gewicht in goud.

De vijf verhalen in Brieven in Urdu, van Naema Tahir hebben een hoog sprookjesgehalte maar beschrijven de lotgevallen van migranten uit Pakistan in Europa. Het contrast tussen de Pakistaanse cultuur die achter de voordeur in ere wordt gehouden en de verder westerse leefwijze, zorgt in elke verhaal voor pijnlijk schuren.

Zo is Raat mooier en slimmer dan Sitara, ze gaat aanvankelijk ook rechten studeren aan de Lincoln Law School in Engeland. Maar als ze te close wordt met een mannelijke Europese medestudent, willen haar ouders haar zo snel mogelijk uithuwelijken om onverdraaglijke schande te voorkomen. Een goede, laat staan leuke, partner kan dat niet worden, gezien Raats donkere kleur. Het wordt een illegale Pakistaanse man, die haar nodig heeft voor zijn verblijfsvergunning.

Schrijnend is ook het verhaal over de twee Pakistaanse broers waarvan er een, Bhai, met een Amerikaanse is getrouwd, in Detroit woont en een goed leven leidt. De ander, Chotta, leeft in Pakistan met vrouw en kinderen in totale armoede. Ze treffen elkaar na vijf jaar in het ouderlijk huis in Pakistan. De kinderen van Bhai lopen op Nikes, de oudste zoon (11) van Chotta is er niet omdat hij geen vrij kon krijgen van zijn slavenwerk in het kledingatelier.

De manier waarop mannen met vrouwen en ouders met kinderen omgaan is in westerse ogen zeer conservatief of zelfs bizar, maar het is levensecht beschreven. De personen zijn geen bordkartonnen figuren. Al zijn soms de beschrijvingen zo gedetailleerd dat het wat kinderlijk wordt; dit boek maakt het leven van de migrant en zijn worsteling om zich thuis te voelen in het nieuwe land een beetje begrijpelijker.