Buitenlandse ngo’s zijn anti-Israëlisch, vindt Israël

Rechtszaak

Dinsdag staat de baas van een christelijke hulporganisatie voor de rechter. Heeft hij tientallen ngo-miljoenen aan Hamas doorgesluisd?

Hamas-strijders bij een betoging tegen Israël in Gaza-Stad, vrijdag. Foto Ibraheem Abu Mustafa/Reuters

Het was een spectaculaire ontdekking van de Israëlische geheime dienst Shin Bet. Begin augustus kwam het nieuws naar buiten dat een Palestijnse manager van de christelijke hulporganisatie World Vision in de Gazastrook in zeven jaar 45 miljoen euro had doorgesluisd aan Hamas. De man, Mohammed el-Halabi, werd gearresteerd en zou hebben bekend.

Dinsdag begint de rechtszaak tegen El-Halabi. Het is nog onduidelijk wat waar is van de beschuldigingen. Het verduisterde bedrag zou twee keer zo groot zijn als het totale budget waarmee World Vision tijdens die zeven jaar heeft gewerkt in Gaza. Ook zou de bekentenis van El-Halabi onder druk zijn afgelegd: volgens zijn werkgever mocht hij in de eerste drie weken van zijn verhoor geen advocaat spreken.

Voor World Vision blijft de zaak niet zonder gevolgen. Australië en Duitsland, twee van de grootste donoren aan de internationaal werkende ngo, hebben hun jaarlijkse subsidies ingetrokken. In de Gazastrook, waar World Vision werkt met gedepriveerde kinderen, heeft de ngo haar werk moeten staken; 120 medewerkers zitten voorlopig zonder werk.

Het Britse ITV over de controverse rond World Vision:

Na een intensieve campagne tegen ngo’s van eigen bodem, die bijvoorbeeld tegen de bezetting van Palestijns gebied strijden, treedt Israël nu ook stevig op tegen internationale organisaties. Het land beschouwt de activiteiten van organisaties zoals World Vision als anti-Israëlisch.

Nadat de beschuldigingen tegen El-Halabi aan het licht kwamen, werd de zaak uitgevent door de Israëlische autoriteiten. Zo verspreidde het ministerie van Buitenlandse Zaken één dag na de beschuldigingen tegen El-Halabi een plaatje op Twitter waarin World Vision ervan wordt beticht dat voedsel voor arme kindjes bij gewapende Hamas-militanten is beland.

Ook andere internationale ngo’s ervaren de Israëlische druk. Neem het Ecumenical Accompaniment Programme in Palestine and Israel (EAPPI) van de Wereldraad van Kerken, dat elk kwartaal enkele tientallen internationale waarnemers naar de Westelijke Jordaanoever haalt. De vrijwilligers moeten Palestijnen beschermen tegen aanvallen van kolonisten. Israël stuurt steeds meer vrijwilligers op de luchthaven terug, wegens deelname aan ‘anti-Israëlische’ activiteiten.

Brigitte Herremans, medewerker Midden-Oosten van de Belgische ngo’s Broederlijk Delen en Pax Christi Vlaanderen, wil eerst afwachten wat de rechter zegt over El-Halabi.

„Maar de gevolgen zijn onheilspellend. Kunnen we ons werk nog doen?”

Broederlijk Delen richt zich op mensenrechten, vooral van vrouwen en kinderen. Herremans: „Zo investeren we in Gaza in toneel en dramatherapie.” De ngo steunt onder meer Theatre Day Productions, een initiatief dat zegt Palestijnse kinderen met oorlogstrauma’s te helpen. Ook Nederland steunt dit project.

Er gaat geen geld van Broederlijk Delen naar Hamas, zegt Herremans stellig, „maar we kunnen niet uitsluiten dat kinderen deelnemen van wie de ouders op Hamas hebben gestemd. Waar trek je de grens? Je hebt nu eenmaal met Hamas te maken. En ons programma is juist gericht op deradicalisering.”

Herremans ligt online regelmatig onder vuur. Een voorbeeld:

In september kwam Herremans zelf ongunstig in aanraking met de Israëlische autoriteiten. Op het vliegveld moest ze haar Palestijnse contacten tonen. Toen ze weigerde, werd ze kort vastgehouden en op eerste vliegtuig naar België gezet. Nu mag ze tien jaar „om veiligheidsredenen” Israël niet in, zegt ze.

De Vlaamse noemt het „heel erg moeilijk” dat ze nu voor tien jaar Israël en Palestina niet meer in mag.

„Ik heb Arabisch en Bijbels-Hebreeuws gestudeerd en verbleef aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Ik heb er vrienden aan beide kanten, het is mijn tweede vaderland. Nu ben ik daarvan afgesneden.”

Ook collega’s van Herremans zien hun vergunningen geweigerd worden, zegt ze. Deze lezing wordt bevestigd door Robert Piper, de humanitair coördinator van de VN in bezet Palestijns gebied. Hij zei eind november tegen Al-Jazeera dat Israël zijn beleid voor zowel VN- als ngo-medewerkers heeft aangescherpt. Zo zijn er dit jaar volgens Piper 280 aanvragen geweigerd om Gaza uit te reizen, neemt Israël vergunningen in en worden mensen langdurig ondervraagd bij de grensovergang tussen Israël en Gaza.

Een woordvoerder van het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken zegt desgevraagd dat „niemand hier” de greep op ngo’s aan het verstevigen is.

„We gaan om met specifieke zaken, maar het is niet ons beleid.”