Asscher favoriet om ‘rechtse lente’ te verhinderen

In het derde PvdA-lijsttrekkersdebat kreeg Lodewijk Asscher met een pleidooi voor een “sterk PvdA” duidelijk meer applaus dan zijn opponent Samsom.

Kandidaat-lijsttrekkers van de PvdA Diederik Samsom en Lodewijk Asscher debatteren in Groningen over de koers van de partij. Foto ANP / Koen van Weel

Op driekwart van het treffen was het duidelijk: Lodewijk Asscher was de winnaar van het derde PvdA-lijsttrekkersdebat. Met aanvallen op Rutte en Wilders en een pleidooi voor een ,,sterke PvdA” kreeg hij duidelijk meer applaus dan zijn opponent Diederik Samsom. En dat terwijl het debat ging over duurzaamheid, een onderwerp dat veel meer bij Samsom hoort.

Het debat vond plaats in Groningen. De zaal zat vol, ondanks de afgelegen locatie: een voormalige stroschuur aan de rand van de stad die nu dienst doet als klimaatneutrale ruimte voor de lokale hogeschool.

Over het onderwerp – duurzaamheid – waren Samsom en Asscher het helemaal eens. Ze willen allebei een zo groen mogelijke toekomst. En allebei vinden ze dat die vergroening niet ten koste mag gaan van de werkgelegenheid. Op de stellingen gaven ze ook hetzelfde antwoord. Ja, de vleesconsumptie moet beperkt worden. Ja, grote bedrijven moeten meer gaan betalen voor hun energie. Nee, Schiphol mag niet onbeperkt groeien.

Als er al verschil van mening was, was die enigszins gezocht. Toen Samsom zei dat de overheid ,,sturend” met optreden in het terugdringen van vleesconsumptie, antwoordde Asscher: ,,Je moet niet de arbeider z’n gehaktbal afpakken. Als de PvdA de partij van de afpakkers is, gaan ze niet op ons stemmen. Waarom altijd straffen?”.

De dreigende “rechtse lente”

Samsom sprak inhoudelijk over het onderwerp, met betogen over zonne-energie, offshore windenergie en CO2-reductie. Asscher pretendeerde niet over evenveel kennis te beschikken als zijn concurrent. Hij trok het debat zijn kant op door over zijn eigen onderwerpen te praten: arbeidsmigratie, werkgelegenheid en de dreigende ,,rechtse lente” als VVD en PVV de grootste partijen worden bij de verkiezingen.

Zo maakte Asscher van zijn zwakte zijn kracht. Samsom is de technocraat, Asscher de warmbloedige politicus die mensen ,,meeneemt”- dat was de onuitgesproken boodschap. Na een college van Samsom over hoe Nederland al decennia lang achterloopt op het gebied van duurzame energiesubsidies, zei Asscher: ,,We moeten ons niet afvragen waarom het in het verleden fout is gegaan, we moeten bedenken wat we nu gaan doen.” Even later, vilein: ,,De grote onderwerpen van nu verdragen een waardegedreven politiek, en niet allemaal techniek.”

Ging het over het energieneutraal maken van huizen, dan zei Asscher dat dat ,,niet door goedkope arbeidskrachten uit Oost-Europa maar door mensen van hier” gedaan moest worden. Ging het over Schiphol, dan vertelde Asscher hoe hij als beginnend wethouder in Amsterdam voorkwam dat VVD-minister Zalm de luchthaven naar de beurs bracht. ,,Sommige zaken moet je in publieke handen houden.”

Geert Wilders? Hypocriet. Premier Rutte? Een mislukte cabaretier

Waar Samsom sprak over samenwerken met andere partijen, koos Asscher voor de aanval op de politieke concurrentie – soms zelfs persoonlijk. Geert Wilders noemde hij ,,hypocriet”, GroenLinks ,,naïef” en VVD-premier Rutte ,,een mislukte cabaretier”. ,,Hij denkt: als ik drie keer ‘pleur op’ roep, gaan mensen mijn programma niet lezen. Ik zou zeggen: Lees dat VVD-programma en stem PvdA!” De zaal smulde ervan.

Zo was de rolverdeling in Groningen dezelfde als in de twee eerste debatten. Samsom die Rutte II verdedigde, uitlegde dat hij veel geleerd heeft en bezwoer dat hij de PvdA opnieuw naar een zege kan leiden. Asscher die – beleefder en subtieler dan de vorige twee keer – duidelijk maakte dat hij er geen donder van geloofde. Toen een vragensteller klaagde dat hij geen verschil zag tussen ,,Diedewijk en Loderik”, zei hij dat er écht ,,verandering” nodig was. ,,Het is geen luxe, geen grapje. Het gaat om het echie.”

Alleen met lijsttrekker Asscher kan de PvdA een rechtse zege in maart verhinderen, was zijn boodschap. Afgaande op de reacties in de zaal denken de meeste PvdA’ers dat ook.