Kind veel te dik? Maagbandje werkt beste

Kinderchirurg Ernst van Heurn Acht jaar terug kregen kinderen met ernstig overgewicht in Nederland voor het eerst een maagbandje, toen andere behandelingen niks uithaalden. Na kritiek startte Ernst van Heum een studie naar de toepassing. Voor het eerst vertelt hij over de resultaten.

Foto Roos Koole/ANP

Wat gebeurt er met kinderen die veel te zwaar zijn? Die worden vaak gepest, presteren minder op school en krijgen later een minder goede baan. Ze hebben vaker last van hun gezondheid en kunnen vroegtijdig overlijden.

2611ZATchirurgINZET

Ernstig overgewicht geeft „veel repercussies voor later”, zegt kinderchirurg Ernst van Heurn. Hij vertelt hoe artsen van Maastricht UMC+ acht jaar geleden voor het eerst in Nederland een kind een maagband gaven – nadat geen enkele behandeling aansloeg. Al gauw kregen nog 8 kinderen een operatie. Daar kwam veel kritiek op. Mensen vonden dit niet dé oplossing tegen ernstig overgewicht.

Dus zette Van Heurn, in samenspraak met de gezondheidsinspectie en belangenorganisaties, een onderzoek op naar de effectiviteit van maagbandjes bij kinderen. De afgelopen vier jaar zijn er binnen deze studie 20 patiënten in de leeftijd van 14, 15 en 16 jaar geholpen aan een maagband. Inmiddels begeleidt Van Heurn een promovenda in Maastricht die het onderzoek verder uitvoert. Hij vertelt voor het eerst over de studie.

Hoe ziet het onderzoek er uit?

„Van de 60 kinderen die de afgelopen jaren binnenkwamen, waren er 40 geschikt voor een operatie. Ze hadden een jaar een multidisciplinaire behandeling achter de rug. Daarbij helpen artsen, psychologen, diëtisten en fysiotherapeuten patiënten aan een gezonde levensstijl. Die behandeling had niet of nauwelijks geholpen. Bovendien hadden de kinderen een BMI van 40 of 35 in combinatie met ernstige gezondheidsklachten. De jonge mensen bleken circa 50 tot 60 kilo te zwaar.

„Vervolgens hebben we geloot; de ene helft van de kinderen kreeg een maagband, de andere helft niet. Bij de kinderen zonder band is de multidisciplinaire behandeling voortgezet. En ook de geopereerde patiënten kregen deze hulp.

We spraken niet alleen met Van Heurn: Help dikke kinderen, veroordeel ze niet

„Tot eind volgend jaar zullen artsen nog opereren, daarna kijken we welke behandeling het meest heeft opgeleverd. We verwachten aan te tonen dat het beter is om in te grijpen dan af te wachten.”

Ja, zal een maagband beter zijn?

„We mogen geen analyses tussendoor doen. Maar ik zie dat kinderen met een maagband veel meer afvallen. Ik schat dat ze circa de helft van hun overgewicht kwijtraken. En dat is ook logisch, met een kleinere maag kun je minder eten.””

Voor die conclusie is toch geen onderzoek nodig?

„Toch wel. Het is wetenschappelijk gezien belangrijk dat er bewijs komt. Want een operatie kan altijd complicaties geven, dus er moet voldoende tegenover staan. En het ligt gevoelig, het gaat om kinderen. Kinderen die te zwaar zijn, en waarvan men zegt: geef ze gewoon minder te eten.”

Ja, kunnen ze niet minder eten?

„De kinderen zijn allemaal voorzien van een multidisciplinaire behandeling, waarbij ze op elk vlak geholpen worden gezond te leven. Die behandeling werkt vaak niet of onvoldoende, omdat kinderen opgroeien in een omgeving die niet goed voor ze is. Waar ouders nog wel eens te veel en ongezond eten serveren. En waar kinderen te weinig bewegen.”

Toch zien andere experts de maagbandjes niet als alternatief.

„Het is ook niet dé oplossing tegen overgewicht op populatieniveau. Natuurlijk moet je er voor zorgen dat kinderen niet te dik worden. Maar als ze eenmaal extreem dik zijn, dan moet je iets. Ik zie het als een laatste redmiddel. En ik snap de terughoudendheid. Jonge mensen moeten niet denken: ik eet nog wel even door en dan krijg ik een operatie en dan zijn de problemen opgelost.”

Lees ook drie interviews met moeders over het voedingspatroon van hun kinderen: ‘Ze heeft geleerd om groenten te eten, eerst lustte ze die nooit

60 kinderen kwamen bij jullie, heb je dan iedereen binnen?

„Ik schat dat er ongeveer 200 kinderen per leeftijdscategorie, van 14, 15 en 16 jaar oud, in Nederland per jaar in aanmerking zouden komen voor het onderzoek. Dus dat gaat om 600 kinderen die morbide obees zijn. Maar velen weten niet dat je geopereerd kunt worden. En artsen verwijzen niet snel door omdat ze terughoudend tegenover de maagbandjes staan.

„Maar er zijn ook andere oorzaken waardoor we niet iedereen zien. Soms zijn er kinderen die wel willen maar de ouders hebben geen geld om naar Maastricht af te reizen.”

Als er straks bewijs is dat de maagband effectief is, wat dan?

„Dan zou je de operatie eventueel nog op een of twee plaatsen kunnen doen, om de bereikbaarheid te vergroten. Maar we moeten kinderen niet massaal opereren. En het moet netjes in onderzoeksverband blijven. Je wil geen bizarre toestanden. Zoals in Saoedi-Arabië waar artsen een kind van 2 hebben geopereerd. Hoe gek kan je zijn?”

Toch kan jong opereren wel helpen?

„Als je een maagband verwijdert, komt een patiënt weer aan. Toch is dat bij kinderen anders. Wij gaven eens een jongen een maagband, hij viel 40 kilo af maar was niet blij met de band. Dus verwijderde we deze. De jongen kwam vervolgens weer 10 kilo aan. Daarna bleef zijn gewicht stabiel. Hij had zichzelf dus ander gedrag aangeleerd. Kinderen leren veel makkelijker dan volwassenen.

„Mijn ideaal is dat we straks bij een veel te dik kind van 8 een maagband zetten. En deze er weer uithalen als hij 10 is. En dan dus ander eetgedrag heeft geleerd. Of we daar ooit komen, weet ik niet. Maar dat zou het mooiste zijn. Nee, het mooiste zou zijn als ze helemaal niet te dik worden, natuurlijk.”