Fillon en Juppé botsen over Franse identiteit in debat

Voorverkiezingen Frankrijk

Zondag wordt de rechtse kandidaat voor het Franse presidentschap gekozen. Fillon en Juppé verschillen in hun maatschappijvisie.

De Foto Eric Feferberg/ AP

Nadat niet de maandenlange favoriet Alain Juppé maar François Fillon zondag in de eerste kiesronde de meeste stemmen had gehaald, dreigde de tot nu kalme strijd om de rechtse Franse presidentskandidatuur deze week te escaleren. Maar in het laatste debat voor de definitieve stemronde, leken Fillon en Juppé donderdagavond meer op elkaar dan ze aanvankelijk wilden toegeven.

Het was Fillon die met het kapsel van zijn voorbeeld Thatcher gefotoshopt op de cover van de linkse krant Libération verscheen, maar beiden geloven dat verregaande liberalisering van de economie tot meer werkgelegenheid leidt. Fillon is, zegt hij zelf, in alles net iets „radicaler”.

Het werkelijke verschil is hun visie op de samenleving. Die van Fillon is volgens Juppé op ethisch vlak „extreem traditionalistisch” en zou rond immigratie, integratie en omgang met islam weinig verschillen van die van de polariserende oud-president Sarkozy. „De identiteit van Frankrijk is zijn diversiteit”, vindt Juppé, terwijl Fillon het idee van multiculturalisme verwerpt, meer aandacht voor de Franse geschiedenis belooft en denkt effectiever tegen „islamitische totalitarisme” te kunnen optreden.

Door de scherpe kantjes van Fillon bloot te leggen leek Juppé te pogen kiezers van links en het centrum zondag weer naar de stembus te lokken. Hij denkt het best in staat te zijn in 2017 Le Pen te verslaan. Maar de verwachting is dat zij minder makkelijk te mobiliseren zijn nu hun favoriete opponent Sarkozy al uit de race is.

Dat begon toen Juppé maandag al suggereerde dat bij Fillon het recht op abortus niet in goede handen is. Hij heeft de wetgeving altijd gesteund, maar in juni zou hij voor een conservatief publiek hebben gezegd dat hij abortus gezien zijn „persoonlijke geloof” niet kan „goedkeuren”. Juppé eiste op hoge toon „uitleg”.

Zo belandde Frankrijk deze week onverwachts in een bijna Amerikaanse cultuurstrijd die herinneringen bovenbracht aan de extreme verdeeldheid rond de openstelling van het huwelijk voor homokoppels in 2013. Het was vooral katholiek en conservatief Frankrijk, dat nu Fillon steunt, dat toen massaal de straat opging. Juppé noch Fillon wil het homohuwelijk terugdraaien, maar Fillon wil wel adoptie bemoeilijken.

Bromstem

„Nooit had ik gedacht dat mijn vriend Alain Juppé zo laag zou gaan”, zei Fillon. In het debat reageerde hij opnieuw geprikkeld - alsof hij „in enkele dagen een soort middeleeuwse conservatief is geworden”. Maar zonder veel moeite wist de ontspannen ogende Fillon met zijn vertrouwenwekkende bromstem alle aanvallen van de nerveuzige Juppé af te slaan.

Ook toen het ging om steun die hij volgens Juppé krijgt van „extreem-rechts” of toen Fillons warme band met de Russische president Poetin ter sprake kwam. Fillon veroordeelde de annexatie van de Krim, maar huldigde een ongebonden internationale politiek zoals generaal De Gaulle die ooit voorstond. „Wat ik eenvoudigweg vraag is dat we rond de tafel gaan met de Russen zonder toestemming van de Amerikanen te vragen.”

Voor 57 procent van de kijkers heeft Fillon het debat gewonnen, meldt een peiling van Elabe. Van de mensen die gewoonlijk rechts stemmen vond zelfs 71 procent hem de beste. Hij heeft met zijn beschaafd gebrachte „radicaliteit” de tijdgeest sowieso het best begrepen: ‘identiteit’ staat voor veel kiezers centraal. Met zijn redelijkheid en pleidooi voor „het verzoenen van twee Frankrijks” lijkt Juppé in de registers van zijn leermeester Jacques Chirac te zijn blijven steken.

Fillon concludeerde zelf na bijna twee uur debatteren dat hij door de keuze voor bepaalde thema’s „de ideologische strijd” alvast gewonnen heeft: „Er is, denk ik, geen electorale winst zonder ideologische winst.”