Ze overleed aan een gebroken moederhart, twee weken na haar zoon

Catharina Fredriks (1947-2016) overleed twee weken nadat ze in Rome de as had verstrooid van haar zoon Bor Verkroost, die leed aan een pijnlijke huidziekte.

Op 25 juni van dit jaar stierf haar zoon Bor Verkroost in haar armen. De cirkel was rond, zei Catharina Fredriks tijdens de afscheidsdienst in kunstenaarskolonie Ruigoord vijf dagen later. Ze vertelde hoe ze voor hem had gezongen bij zijn inslapen - hetzelfde liedje dat ze altijd zong toen hij een baby was.

Terwijl zij de volle kerk toesprak, lag Bor opgebaard voor haar. 38 jaar lang waren de twee nooit ver van elkaar verwijderd.

Bij zijn geboorte in 1978 vertelden de artsen Catharina dat haar zoon hooguit drie weken te leven had. Hij was ter wereld gekomen met de verschrikkelijke huidziekte Epidermolysis Bullosa (EB). ‘Ik viel uit elkaar’, verhaalde Bor over zijn geboorte in NRC. Zijn huid liet meteen na de bevalling los. Patiënten met EB krijgen blaren door de minste wrijving. De ziekte is uitermate pijnlijk.

Drie maanden bleef baby Bor in het ziekenhuis. Maar overlijden deed hij niet. Toen Catharina werd geadviseerd haar kind te laten opgroeien in een verpleeghuis, piekerde ze daar niet over. Ze was vastberaden haar zoon een zo normaal mogelijke jeugd te geven. Zij was het die zijn verbanden verwisselde, de wonden verzorgde en het ingezwachtelde ventje gewoon mee op vakantie naar de Sahara nam als ze daar zin in had. De vader van Bor speelde geen rol in de opvoeding, al vroeg had hij het gezin verlaten.

Catharina gunde niet alleen haar kind een zinvol bestaan, voor zichzelf wenste ze dat ook. Ze was zeer creatief en ging fulltime werken bij Teleac/NOT – wat als alleenstaande moeder in de jaren tachtig allesbehalve vanzelfsprekend was. Educatieve programma’s als Huisje, Boompje, Beestje en Ik Mik Loreland kwamen uit haar koker. Met een onuitputtelijke energie schreef ze het script, was ze regisseur, bedacht ze personages en scheef ze liedjes. Ruim 25 jaar bleef ze bij de omroep. Er verschenen kinderboeken van haar hand. Na haar veertigste ging ze er Nederlands bij studeren. De studie maakte ze af.

Intussen gaf haar enige kind, dat inmiddels op zichzelf woonde in Amsterdam, de ziekte EB bekendheid. In kranten en op tv vertelde hij over pijn, eenzaamheid, aftakeling en zijn behoefde aan liefde. Eind 2013 zette hij zijn euthanasieverklaring op Facebook om er zeker van te zijn dat geen arts zijn wens ooit in twijfel zou kunnen trekken.

Voor Catharina was die euthanasie geen gemakkelijk thema. Bracht Bor het ter sprake, dan kon zij hem aanhoren om vervolgens op te merken dat de koffiepads op waren en ze beter naar de Makro konden rijden. In 2014 vierde hij te midden van vrienden en familie zijn 36ste verjaardag. In een korte speech zei hij dat zijn laatste jaar waarschijnlijk was aangebroken. Als reactie daarop zette Catharina het lied ‘Lang zal hij leven’ in.

Haar man Pieter Wentzel, een vader van vijf kinderen met wie ze in 1999 was getrouwd, zegt: ‘Ik ben er altijd bang voor geweest wat er met Catharina zou gebeuren als Bor er niet meer was. Ze was introvert. Over diepere gevoelens sprak ze niet. Alleen aan haar lichaamstaal kon je aflezen dat er veel in haar omging.’

Bor had zijn einde tot in detail geregisseerd. Vanwege zijn diepe fascinatie voor het Romeinse Rijk wilde hij dat zijn as werd verstrooid op het Forum Romanum. Op 30 oktober was het zover. Zijn moeder en stiefvader organiseerden een kleine ceremonie op hun hotelkamer. 23 vrienden en familieleden waren erbij. Vervolgens betraden ze, de jaszakken gevuld met busjes as, het veld waar ook de resten van Caesar waren verspreid. Clandestien lieten ze de as van Bor meewaaien op de Romeinse wind, vlak nadat een aardbeving de oude stad op zijn grondvesten had laten schudden.

‘Met mijn moeder en Caesar kan ik de hele wereld aan’, was een gevleugelde uitspraak van Bor.

Terug in Nederland stortte zij zich op het werk voor de EBor Foundation (voor EB-patiënten) en op de verbouwing van het nieuwe, lichte huis dat ze samen met haar echtgenoot in Leiden had gekocht. ‘We keken uit naar een tijd die misschien wat zorgelozer zou zijn’, zegt Pieter Wentzel. ‘Naar een periode waarin we op een andere manier konden genieten van de dingen.’

Op de ochtend van dinsdag 15 november lag Catharina Fredriks ’s ochtends dood in het echtelijk bed. Ze was overleden aan een acute hartstilstand, concludeerde de huisarts. Hij noemde het ‘een gebroken hart’.