Column

De Zaak Menten: spannende serie over de jacht op een SS’er

Historisch drama over het naoorlogse Nederland blijft populair op tv. Deze week begonnen de series De Zaak Menten en Petticoat.

De Zaak Menten (Omroep Max)

Punkband de Vopo’s had in de jaren zeventig een liedje over hem: „Menten/ Hoe kom je aan je centen?” Je had in die dagen ook moppen over hem: Wat krijg je als je Menten tegen zijn poot schopt?

Manke Menten.

De driedelige tv-serie De Zaak Menten (woensdag, NPO2) vertelt het verhaal van de journalist Hans Knoop, die in de jaren zeventig de jacht opende op Pieter Menten. Deze steenrijke kunstverzamelaar bleek in de Tweede Wereldoorlog als SS’er in Polen te hebben deelgenomen aan de Shoah. Nota bene in de omgeving waar hij zelf had gewoond. Mede dankzij zijn goede connecties (ondermeer bij de KVP), door omkoping en intimidatie, wist Menten na de oorlog aan vervolging te ontkomen.

In de jaren zeventig dreigde dat weer te gebeuren. De zaak zorgde voor veel ophef, de naoorlogse babyboomers stoeiden met het onverwerkte oorlogsverleden van hun ouders. Gelukkig had Knoop zich in de zaak vastgebeten. Toen Menten ontsnapte naar Zwitserland, spoorde Knoop hem daar zelf op.

Tekst gaat verder onder de video

Genoeg materiaal voor een spannende serie over journalistieke heldendom. Want hier is de journalist geen „aan de elite onderhorige” (Wilders), maar een echte held, die als vasthoudende detective optreedt, als justitie en politiek het laten afweten. Dat we naar een detective kijken, onderstreept de funky titelsong van Baretta, een politieserie uit die tijd.

De serie past in een lange reeks historisch drama over de naoorlogse jaren, meestal rond politieke kopstukken en het koningshuis. Regisseur Tim Oliehoek filmt met vaart en met gevoel voor het tijdperk. Vooral de schokkende oorlogsscènes zijn sterk in het verhaal gemonteerd: we zien in het verleden SS’ers het massagraf dichtgooien, terwijl in het heden Knoop bij een oud-verzetsstrijder belastend materiaal opgraaft in een kas. Als Knoop de opgraving van het massagraf bezoekt, zien we Menten dode eenden uit zijn zwembad vissen

De cast is sterk. Guy Clemens speelt Knoop gekweld, aarzelend – alsof hij is overweldigd door zijn zware taak. Op de redactie van weekblad Accent rent iedereen rond, terwijl Clemens juist traag beweegt. Aus Greidanus speelt Menten, als een gevaarlijke, machtige man, met een wreed klein mondje.

Nog meer drama over het naoorlogse Nederlands: Petticoat (NPO 1), over een meisje uit Winschoten dat in de jaren vijftig naar Den Haag gaat om het te maken in de muziek. De serie met liedjes is gebaseerd op de musical van André Breedland en Henny Vrienten uit 2010.

Petticoat lijkt sprekend op Moeder, ik wil bij de revue , maar mist vooralsnog de schwung en humor van die serie. Misschien komt dat doordat deze eerste aflevering zich geheel in het Groningse stadje afspeelt. Je mist de extravaganza van de showwereld. Het lijkt alsof de oorspronkelijke musical te veel is aangelengd met overbodige, serieuze speelscènes, die meer nadruk krijgen dan de zang en dans, en de aanstekelijke pastiches die Vrienten maakte op de blije, vederlichte classic pop en rock ‘n’ roll uit die tijd.

Wilfred Takken verving Hans Beerekamp, die maandag weer terug is.