Botsing tussen Fillon en Juppé blijft uit bij laatste debat

Nadat de strijd tussen François Fillon en Alain Juppé even leek te escaleren, zaten beide kandidaten het in het laatste debat weer vaak op één lijn.

Alain Juppé (rechts) en Francois Fillon. Foto Eric Feferberg / Reuters

Nadat de maandenlange favoriet Alain Juppé afgelopen zondag in de eerste kiesronde toch niet de meeste stemmen had gehaald en oud-premier François Fillon voor zich zag eindigen, dreigde de tot nu toe tamelijk gemoedelijke strijd om de rechtse presidentskandidatuur in Frankrijk deze week te escaleren. Maar in het kalme laatste kandidatendebat voorafgaand aan de definitieve stemronde van komend weekend, bleken Fillon en Juppé donderdagavond bij nader inzien op veel voor hen essentiële punten toch op één lijn te zitten.

Ze geloven allebei dat verregaande liberalisering van de economie tot meer werkgelegenheid leidt en dat de 35-urige werkweek zijn langste tijd heeft gehad. De inkomstenbelasting kan omlaag en beiden willen een kleiner overheidsapparaat. Fillon, die deze week met het kapsel van zijn voorbeeld Margaret Thatcher gefotoshopt op de cover van de linkse krant Libération verscheen, denkt 500.000 ambtenarenbanen te kunnen schrappen, Juppé noemt dat “onrealistisch” en komt tot 250.000 à 300.000. Fillon zegt totaal 100 miljard euro te bezuinigen in vijf jaar, Juppé net iets minder.

Het werkelijke verschil tussen de twee zit vooral in wat Juppé de “visie op de Franse samenleving” noemt. Die van Fillon zou volgens hem op ethisch vlak “extreem traditionalistisch” zijn en in de kijk op immigratie, integratie en de omgang met de islam op de keper beschouwd niet veel verschillen van die van de polariserende oud-president Nicolas Sarkozy. “De identiteit van Frankrijk is zijn diversiteit”, zei Juppé in het debat, terwijl Fillon het idee van multiculturalisme verwerpt, meer aandacht voor de trotse Franse geschiedenis belooft en denkt met meer gezag tegen het “islamitische totalitarisme” op te kunnen treden.

Een cultuurstrijd op zijn Amerikaans

Door de scherpe kantjes van Fillon bloot te leggen leek Juppé deze week te proberen linkse kiezers en die uit het politieke midden er opnieuw toe te zetten zondag mee te stemmen. De kans is groot dat de winnaar van de primaire van deze week in mei 2017 in de tweede verkiezingsronde uitkomt tegenover Marine Le Pen en dan heeft hij de steun van links nodig om haar te verslaan. Maar de verwachting is dat zij een stuk minder makkelijk te mobiliseren zijn nu Sarkozy als meest favoriete opponent al uit de race is.

Dat begon meteen maandag al toen Juppé na de eerste stemronde suggereerde dat bij Fillon het recht op abortus niet in goede handen is. Fillon schrijft in zijn programmaboek Faire weliswaar dat hij de wetgeving altijd gesteund heeft, maar in juni zou hij bij een campagneavond in het overwegend conservatieve departement Yvelines hebben gezegd dat hij abortus gezien zijn “persoonlijke geloof” niet kan “goedkeuren”. Juppé eiste op hoge toon “uitleg”.

Zo belandde Frankrijk deze week vrij onverwacht in een cultuurstrijd op zijn Amerikaans die bittere herinneringen bovenbracht aan de extreme polarisatie rond de protesten tegen het homohuwelijk in 2013. Het was vooral katholiek en conservatief Frankrijk, dat nu massaal Fillon steunt, dat toen de straat op ging. Juppé noch Fillon wil die wet terugdraaien, maar Fillon wil adoptieregels aanpassen zodat kinderen altijd het recht krijgen te weten van welke man en vrouw ze afstammen, ook als ze opgroeien bij een homokoppel.

Aan tafel met de Russen

“Nooit had ik gedacht dat mijn vriend Alain Juppé zo laag zou gaan”, fulmineerde Fillon deze week. In het debat reageerde hij opnieuw geprikkeld. Alsof hij “in enkele dagen een soort middeleeuwse conservatief is geworden”. Maar zonder al te veel moeite wist de als altijd ontspannen ogende Fillon met zijn vertrouwen inboezemende bromstem alle aanvallen van de ietwat nerveuzige Juppé af te slaan.

Ook toen het ging om de steun die hij volgens Juppé zou krijgen van “extreem-rechtse” politici of toen Fillons warme banden met de Russische president Vladimir Poetin ter sprake kwamen. Fillon veroordeelde de annexatie door Rusland van de Krim, maar huldigde een ongebonden Franse internationale politiek zoals generaal De Gaulle die ooit voorstond.

“Wat ik eenvoudigweg vraag, is dat we rond de tafel gaan met de Russen zonder toestemming van de Amerikanen te vragen.”

Voor 57 procent van de kijkers heeft Fillon het debat gewonnen, meldt een enquête van Elabe. Van de mensen die gewoonlijk rechts stemmen vond zelfs 71 procent hem de beste. Hij heeft de tijdgeest het best begrepen: ‘identiteit’ is voor kiezers een belangrijk thema. Met zijn fatsoenlijke redelijkheid en nadruk op “het verzoenen van twee Frankrijks”, zoals hij zei te willen, lijkt Juppé in de registers van zijn leermeester Jacques Chirac te zijn blijven hangen.

Fillon concludeerde zelf na bijna twee uur debatteren dat hij door de keuze voor bepaalde thema’s “de ideologische strijd” alvast gewonnen heeft. “Er is volgens mij geen electorale winst zonder ideologische winst”, zei hij.