Aansprakelijkheid

De kernvraag is of robots kunnen lijden

illustraties Cyprian Koscielniak

Rob van Hoven van Genderen (Opinie&Debat 19/11) gaat voorbij aan de kern van het probleem van de aansprakelijkheid van intelligente robots. De kernvraag is niet of robots intelligent zijn, maar of ze kunnen lijden. Met lijden bedoel ik angst voor je eigen eindigheid, aftakeling, ziekte en dood. Het lijkt me dat een natuurlijke of kunstmatige actor ―mens, rechtspersoon of robot― alleen aansprakelijk gesteld kan worden voor zijn of haar daden als het kan lijden. Algemener, alleen een actor die kan lijden kan verantwoordelijk gesteld worden voor wat het doet. De huidige generatie robots kan dat niet. Het aansprakelijk stellen van dergelijke machines is betekenisloos.

Heel wat anders is het als we mensen herontwerpen met nieuwe biotechnologie. 1) Als de herontworpen mensen kunnen lijden, kunnen ze hun ontwerpers ter verantwoording roepen voor gemaakte ontwerpkeuzes ―een probleem van bijbelse omvang. Kunnen ontwerpers die verantwoordelijkheid aan? 2) Als de herontworpen mensen niet kunnen lijden, is een essentieel element dat nodig is om verantwoording af te kunnen leggen verdwenen. Zo’n herontworpen mens kan niet aansprakelijk gesteld worden voor zijn/haar daden. Wie is daar dan aansprakelijk voor?

Hoog tijd voor een commissie die dat bespreekt.

Hoogleraar Informatiesystemen Universiteit Twente