‘Laten we eerlijk zijn: de bankensector is nog zeer fragiel’

Banken Een ‘alomvattend’ pakket nieuwe bankregels moet de sector veiliger maken, onder andere met minimale buffers. Maar is het genoeg?

Foto Lex van Lieshout/ANP

In de puzzel van Valdis Dombrovskis ontbreekt nog één stukje. De Letse eurocommissaris heeft als een van zijn belangrijkste taken te zorgen dat de Europese bankensector acht jaar na de crisis aanzienlijk beter bestand is tegen problemen. Woensdag presenteerde hij een „alomvattend” pakket nieuwe bankenregels. Het gaat volgens hem om puntjes op de i, die „de post-crisis hervormingsagenda” moeten „voltooien”.

Het ontbrekende puzzelstukje is een Europees depositogarantiestelsel, waarbij banken in Europa onderling garant staan voor de tegoeden van hun spaarders, tot een ton. Over een voorstel daartoe bakkeleien de lidstaten nog steeds.

De puntjes op de i betreffen onder meer een minimale buffer die banken moeten aanhouden om schokken op te vangen. Voor elke euro die banken uitlenen, moeten ze 3 cent aan eigen vermogen aanhouden – ongeacht hoe risicovol de lening precies is.

Het moet banken ook niet al te moeilijk worden gemaakt om geld uit te lenen aan kleine bedrijven of voor infrastructurele projecten – een veelgehoorde klacht van bankiers nu. De Europese economie kan wel een impuls gebruiken. Daarom worden de regels ook hieromtrent versoepeld.

Of de Europese bankensector hiermee echt ‘veiliger’ is geworden? Hoogleraar Arnoud Boot van de Universiteit van Amsterdam relativeert dat. Het gaat volgens hem voor een belangrijk deel om aanpassingen die al langere tijd in de pijplijn zaten, en nu geformaliseerd worden. Veel banken hebben er al op voorgesorteerd.

Boot:

„De veiligheid is beter dan vijf jaar geleden. Maar laten we eerlijk zijn: de bankensector is nog steeds zeer fragiel. Kijk naar banken in Italië, in Duitsland. Iemand van een andere planeet zou zich afvragen of wij gek zijn geworden met zulke lage buffers.”

Daarmee kun je volgens hem onvoldoende grote schokken opvangen.

Daarbij kampen banken met zeer lage rentes en met nieuwe concurrenten. Om te kunnen overleven moeten ze meer ondernemen, vindt hij. Ook daarvoor zijn extra buffers nodig. „Je kunt zeggen: banken moeten niet ondernemen. Maar als ze dat niet doen gaat straks de motor van de economie stuk.”

Het nieuwe Europese bankentoezicht en de afspraken over het afwikkelen van banken die omvallen, hebben gebreken, stelt Boot. De verwevenheid tussen banken en politiek is in sommige landen nog altijd groot.

„Als Franse banken een probleem hebben, weet je zeker dat Frankrijk de ECB daar pas heel laat over vertelt. En als er ingegrepen moet worden bij Franse banken, weet je zeker dat Frankrijk er alles aan zal doen om te voorkomen dat dat door Brussel of Frankfurt gebeurt.”

De kans dat er snel een gezamenlijk depositogarantiestelsel komt is klein, denkt hij. Reden voor gerustheid is er dus nog niet. Boot: „De bankensector is om allerlei redenen een moving target. Dan wil je goede veiligheidssystemen. En geen al te kleine foutmarges.”