Commentaar

Een toekomst met Jakarta

nrcvindt

Indonesische autoriteiten wijzen iedere verantwoordelijkheid af voor het zoekraken van de wrakken van drie Nederlandse oorlogsbodems die in 1942 bij de Slag in de Javazee door de Japanners tot zinken werden gebracht. Dat valt op te maken uit een recente verklaringen van Indonesische topambtenaren.

Onlangs werd bekend dat de kruisers De Ruyter en Javazee en de torpedobootjager Kortenaer geheel of gedeeltelijk zijn verdwenen van de zeebodem. Naar alle waarschijnlijkheid is dat gebeurd door schrootrovers die zich niet bekreunen om het feit dat het hier gaat om oorlogsgraven die internationale bescherming genieten. Door de enorme omvang van de bergingsoperatie kan die nooit zijn uitgevoerd zonder dat de Indonesische marine hiervan wist.

Daarom is het verheugend dat Indonesië wel bereid lijkt, samen met Nederland, te onderzoeken wat er met de scheepswrakken is gebeurd. Dat meldde premier Mark Rutte (VVD) woensdag aan het slot van een handelsmissie van een kabinetsdelegatie naar Indonesië.

Tegenover de Jakarta Post zei een hoge functionaris op het ministerie van Onderwijs en Cultuur eerder deze week dat er al plannen zijn om samen met de marine en het ministerie voor Martieme Zaken en Visserij een werkgroep te vormen om met Nederland een onderzoek in te stellen. Aangenomen kan worden dat in Surabaya, de grootse marinehaven van de archipel, voldoende kennis aanwezig is om dit onderzoek in principe vlot te laten verlopen. Mogelijk kunnen de scheepssloperijbedrijven in de omgeving van Surabaya al veel ophelderen.

Er is beide landen in verband met de handelsbetrekkingen veel aan gelegen deze kwestie snel uit de wereld te helpen. Tussen president Joko Widodo en Rutte bestaat grote overeenstemming dat vooruitkijken beter is voor soepele handelsrelaties dan al te lang stil te staan bij het verleden. In de gezamenlijke schriftelijke verklaring waarmee het Nederlandse bezoek werd afgesloten wordt geen letter gewijd aan de kwestie van de zoekgeraakte Nederlandse oorlogsbodems.

Hierover moet echter geen misverstand bestaan: de onderste steen moet boven. Het gaat hier niet om een zoekgeraakt zakje knikkers. Hetzelfde geldt voor het onderzoek naar het Nederlandse optreden in de voormalige kolonie. In deze krant benadrukten deze week voor het eerst ook Indonesische historici het belang van een grondig gezamenlijk onderzoeksproject naar het gedeelde verleden van Indonesië en Nederland. En dat is goed nieuws, want de Indonesische regering zegt steeds dat daaraan geen behoefte is. Dit onderzoek is echter noodzakelijk want, zoals Golo Mann zei, wie het verleden niet kent, zal geen greep krijgen op de toekomst.