Marslander Schiaparelli crashte door meetfout

Door een meetfout leek het alsof de lander zich al onder het planeetoppervlak bevond, terwijl hij daar in werkelijkheid nog ruim drie kilometer boven bungelde.

Zo had het moeten gaan: op deze tekening daalt Marslander Schiaparelli af naar het Marsoppervlak. In plaats daarvan crashte het landertje. Illustratie ESA

Een ongeluk zit soms in een klein hoekje. De crash van de Europese Marslander Schiaparelli, op 19 oktober is veroorzaakt doordat de boordcomputer onzinnige meetgegevens aangeleverd kreeg. Hierdoor leek het alsof de lander zich al onder het planeetoppervlak bevond, terwijl hij daar in werkelijkheid nog ruim drie kilometer boven bungelde.

Boosdoener was de ‘inertial measurement unit’ – een meetinstrument dat (ook in vliegtuigen) wordt gebruikt om veranderingen in snelheid en draaiing te meten. Om onduidelijke redenen leverde dit instrument ongeveer een seconde lang foute getallen af.

Op basis van deze informatie begon de computer – als een automobilist die blindelings op zijn routeplanner vertrouwt – in rap tempo de landingsprocedure af te werken. De parachute en de achterkant van het hitteschild werden afgestoten, de remraketten opgestart maar vrijwel onmiddellijk ook weer uitgeschakeld en systemen in werking gezet die eigenlijk pas na de landing in actie moesten komen.

230 miljoen euro

Als gevolg van deze premature landingshandelingen stortte Schiaparelli nog geen halve minuut later met een snelheid van meer dan 500 kilometer per uur neer op Mars. En daar was het 230 miljoen euro kostende toestel uiteraard niet op berekend. Zijn moederschip, de Trace Gas Orbiter, bereikte wel de geplande omloopbaan om Mars: dat gedeelte van deze Europees-Russische Marsmissie, die officieel ExoMars heet, kan dus gewoon doorgaan.

ESA laat zich niet uit het veld slaan door de recente tegenslag. Het ruimteagentschap heeft van meet af aan benadrukt dat Schiaparelli ‘maar’ een testproject was, bedoeld om ervaring op te doen met het landen op Mars. Veel onderzoek zou de kleine landingsmodule ook niet hebben gedaan.

Maar in het licht van het forse begrotingstekort voor het vervolg van de ExoMars-missie, dat voor 2020 gepland staat, komt de crash van Schiaparelli wel bijzonder slecht uit. Ook bij die missie moet een lander op Mars worden afgeleverd – een mobiele ditmaal.

Op 1 en 2 december aanstaande komen regeringsvertegenwoordigers van de ESA-lidstaten in het Zwitserse Luzern bijeen om te praten over de Europese ruimtevaartbegroting voor de komende jaren. ExoMars zal daarbij ongetwijfeld een belangrijk discussiepunt worden – hoe hard ESA ook zal roepen dat de ervaring die met Schiaparelli is opgedaan de kans van slagen in 2020 alleen maar heeft vergroot.