Terugkijken: indrukwekkende documentaire over anorexia

In de documentaire ‘Emma Wil Leven’ zie je een jonge vrouw vechten tegen een sluipende ziekte.

Opeens nam Emma geen koekje meer. Het viel haar moeder al wel op. “Misschien heel truttig”, verontschuldigt ze zich nu. Maar pas toen ze Emma’s broodtrommel bekeek begon ze zich echt zorgen te maken.

Emma was 12 toen ze gediagnosticeerd werd met anorexia. Aan het begin van de documentaire Emma Wil Leven die dinsdagavond werd uitgezonden op NPO3, spreekt ze spottend in de camera. “Jullie worden nu deelgenoot van een stukje bijzondere geschiedenis. Een wereldprimeurtje.” De beelden zijn gemaakt op 1 mei 2015 en voor het eerst in een half jaar zit Emma weer op de fiets. “Dit staat morgen sowieso voorpagina Volkskrant”, lacht ze.

Emma leeft niet meer, maakte BNN-presentatrice Sophie Hilbrand dinsdagavond voorafgaand aan de documentaire meteen bekend. Het voorkwam niet dat je tijdens het bekijken van de documentaire steeds een beetje hoop bleef houden. Als Emma een tijdje netjes met de pot heeft meegegeten en als beloning mee mag naar New York. Als Emma naar een speciale kliniek in Portugal vertrekt voor behandeling. Als ze op 21 april van dit jaar vertelt dat ze hoopt dat ze deze keer écht van de ziekte gaat winnen. Een week later zou ze overlijden.

Lees ook de tv-recensie: De strijd van Sonita en Emma

De documentaire maakt veel los: op social media was de hashtag #emmawilleven dinsdagavond een flinke tijd trending. De beslissing de docu te maken was niettemin een vreselijk moeilijke, vertelde documentairemaakster Jessica Villerius vooraf. Hoe ethisch verantwoord is een film over iemand die zichzelf niet meer kan verdedigen? Maar het was vooral wat Emma zelf wilde, benadrukten ook haar ouders. Ze filmde grote delen zelf, met haar camera op zichzelf gericht, of ze liet zich filmen. Ze gaf zelfs aanwijzingen over hoe de documentaire uiteindelijk gemaakt moest worden.

Emma’s voortdurende zelfspot maakt het loodzware materiaal af en toe luchtig, maar klinkt tegelijk ook ondraaglijk wrang. “Dit kind stikt half, maar ze denkt: kom, laat ik lekker de zee in duiken”, grapt Emma terwijl ze over het strand gedragen moet worden. Het filmen, vertelde haar vader vooraf, deed ze met twee mogelijke uitkomsten in haar hoofd. Als het goed zou gaan wilde ze dat de documentaire andere mensen zou helpen de strijd niet op te geven. Als het fout zou gaan moest de documentaire als een waarschuwing dienen. Die waarschuwing miste zijn kracht dinsdagavond niet.