Ruimtevaart China wordt serieus

Taikonauten De Chinese rakettechnologie nadert die van de VS en Japan. Vorige week eindigde de langste bemande ruimtereis tot nog toe.

Foto’s Reuters

Tijdens de Culturele Revolutie klaagde Mao dat Chinese wetenschappers niet eens in staat waren een aardappel in de ruimte te lanceren. Geen moment kon hij bevroeden dat amper vijftig jaar later zijn landgenoten getuigen zijn van de ene na de andere lancering van bemande en onbemande raketten en capsules.

Verwend of uitgekeken op het Chinese ruimtevaartprogramma, waar jaarlijks rond de 12 miljard euro aan wordt besteed, zijn de Chinese televisiekijkers nog allerminst. De lancering van de bemande Shenzhou 11 en de terugkeer van de twee ‘taikonauten’ vrijdag in de Gobiwoestijn werd door 250 miljoen kijkers gevolgd. De reis duurde 33 dagen – het langste verblijf van Chinese astronauten in de ruimte tot nu toe.

„2016 is in China het jaar van de start van de dramatische sprong luchtwaarts”, stelde een wetenschapper van het Japanse Centrum voor Onderzoek en Ontwikkelingsstrategie een tikkeltje jaloers vast. Feit is dat na decennia van ploeteren en mislukkingen China hard op weg is een ruimtevaartnatie te worden. Waar in de drie andere landen – de VS, Rusland en Japan – op de ruimtevaart wordt bezuinigd, investeert China. Met succes, zo blijkt. Het aftellen naar bezoeken aan Mars en de maan tussen 2025 en 2030 is al begonnen.

En dat is, zeggen tal van experts, een hele prestatie. China maakt geen deel uit van internationale samenwerkingsprojecten zoals het door de VS gedomineerde internationale ruimtestation ISS. China wil in 2022 een eigen, permanent bemand station in de ruimte hebben. De recente reis van de twee taikonauten – een samentrekking van taigong (‘ruimte’) en astronaut – Jing Haipeng en Chen Dong was bedoeld als voorbereiding daarop.

Hoe het de ‘ruimtehelden’ Jing en Chen precies is vergaan, moeten zij nog vertellen aan het Chinese publiek. Zij verbleven dertig dagen in het nieuwe, tijdelijke ruimtelab Tiangong-2 (‘Hemels Paleis’), dat pas twee maanden geleden gelanceerd is. Daar deden zij proeven, zoals met een atoomklok en met meetinstrumenten om wolken, lucht en water boven de grote Chinese woestijnen en rivieren in kaart te brengen. Aan de hand van de nog steeds populaire film The Martian probeerde de Chinese staatstelevisie de proeven met groente- en rijstteelt in het Hemels Paleis begrijpelijk te maken.

Vast staat dat Jing en Chen, net als de twaalf taikonauten die hun voorgingen, kunnen rekenen op een heldenstatus. Jing is een bekende en gelauwerde veteraan, maar van Chen Dong, een debutant, weet China alleen dat hij een ingenieur en luchtmachtpiloot is én boer. Dat laatste spreekt zeer tot de verbeelding in het land waar zelfs de stedelingen een mythische band met de aarde denken te hebben. In China verdrong de reis van het tweetal in de Shenzhou 11 zelfs de Amerikaanse verkiezingscampagne van de eerste plaats in het nieuws.

Misschien nog wel het meest tot de verbeelding spreekt het plan om in 2030 een bemande reis naar de maan uit te voeren. In tal van Chinese taoïstische legendes en mythen speelt de maan een hoofdrol. De ruimtesonde en het voertuig die volgend jaar maangrond gaan ophalen, zijn vernoemd naar de taoïstische maangodin Chang’e.

Achter deze folkloristische verwijzingen gaat een wereld schuil waar China weinig van weet. Weliswaar mochten journalisten en buitenlandse experts bij de lancering van de Shenzhou 11 zijn, maar veel details zijn geheim. Dat geldt vooral voor de militaire componenten, waaronder de proeven met satellieten, antisatelliettechnologieën, navigatiesystemen en cyberwarfare-systemen.

Goddelijke Draak

President Xi Jinping heeft eerder dit jaar de versnelde integratie bevolen van de luchtmacht en de ruimtevaart. Er gaan in de militaire pers ook tal van geruchten over een Chinees ‘ruimtevliegtuig’, de zogeheten Shenlong oftewel Goddelijke Draak.

China werkt alleen nauw samen met Duitsland en Rusland en ontwikkelt technologie grotendeels zelf. Als dat niet lukt, wordt kennis gekocht, gekopieerd of desnoods gestolen, meestal van de Russen. De VS hebben altijd afstand bewaard tot het Chinese ruimtevaartprogramma. Samenwerking paste niet in de tijd van de twintigste-eeuwse strijd tussen het kapitalisme en het communisme, maar ook de militarisering van de Chinese ruimtevaart is een reden. De VS twijfelen nog steeds aan de Chinese bedoelingen in de ruimte.

Dat er sprake is van een succesvolle inhaalslag wordt niet langer betwijfeld. Hoever China precies is, is onderwerp van discussie. Over de mislukking in 2013 met het Jade Konijn, dat bevroor in een veertien aardedagen durende, ijskoude maannacht, wordt erg geheimzinnig gedaan.

Waar het gaat om rakettechnologie nadert China het kennisniveau van de VS en Japan. China deed eerder deze maand opnieuw een geslaagde proef met de Lange Mars 5-raket met een diameter van vijf meter, en in staat om 23 ton vracht naar de maan te vervoeren. En er zijn plannen voor de bouw van een Lange Mars-raket die zwaarder is en verder reikt dan de grootste Amerikaanse raket, de Saturn 5.

Uiteindelijk gaat het erom dat de ruimtevaarders „heel China een nieuw gevoel van trots’’ geven, aldus president en partijleider Xi. Hij voegde er aan toe dat taikonauten, rakettechnici en ingenieurs, die allemaal relatief jong zijn, de dure plicht hebben de „Chinese ruimtevaartdroom” in vervulling te brengen.